Кіріспе

Талуқдарлар немесе Талукдар (хинди және ұрду тілдерінде: तालुक़दार/tāluqdār; taluq – “мүлік”, dar – “иесі”), Дели сұлтандығы, Бенгал сұлтандығы, Моғол империясы және Британдық Радж кезеңдерінде билеуші топты құраған аристократтар еді. Олар кең аумақты жерлердің иелері болды, мұрагерлікпен беріліп, кіріс жинау және сот билігіне ие болды. Орта ғасырлардағы Еуропаның ықпалды теңдестеріне ұқсас, Моғол мемлекетінің әлсіреуінен кейін Талуқдарлар отарлық биліктің кіріс жинаушыларына қарсы тұрып, өз билігіне белгілі бір ауылдарды бағындырды. Көптеген тарихшылардың пікірінше, 19 ғасырдың басында Талуқдарлардың қарқынды дамуы, күші мен байлығының артуы Британдық Шығыс Үндістан компаниясына елеулі қиындықтар мен алаңдаушылық туғызды. Талуқдарлардың көпшілігі тропикалық ормандарда саздан тұрғызылған алып мұнаралар салып, көптеген қарулы жасақтарды ұстады. Оудх Талуқдарлары барондық дәрежеде болды, олардың кейбіреулері ежелгі әулеттерден шыққан. Басқа жағдайларда, бұл терминмен салыстыруға болатын британдық жер иелері аристократиясының мүшесі немесе, мүмкін, поместье иесі. Қазіргі заманда бұл термин асыл текті тайпа мен руды білдіреді, бірақ Үндістан субконтинентінің әртүрлі аймақтарында әртүрлі мағыналарға ие болуы мүмкін. Оудхтан Бихарға дейін көптеген Раджпут Талуқдарлары болғандығы және олардың 1857 жылғы аймақтағы оқиғаларда маңызды рөл атқарғандығы айтылады.

Талғадар түрлері

(1) Бір немесе бірнеше Талуканың (жер салығы бойынша аумақтық бөлімшелердің) мұрагерлік иесі немесе Пенджаб, Раджастан, Шығыс Бенгалия (қазіргі Бангладеш) және Солтүстік Үндістанның қалған бөлігі / Біріккен провинциялардағы бірнеше ауылдық округ бойынша әкімшілік билігі бар императорлық салық жинаушы. Осы типтегі талукдарлар феодалдық иелер болып саналды және көбінесе өздеріне қарасты бекіністер мен әскери күштері болған, әсіресе Оудхта оларды барон деп атаған. Оуд Корольдығын британдықтардың аннексиялауына дейін, аймақтағы осы типтегі ірі талукдарлар іс жүзінде тәуелсіздікке жақын мәртебеге ие болды. (2) Британдық отарлық кезеңдегі Хайдарабад мемлекетінің лауазымды адамы және мемлекеттік қызметшісі, судья мен салық жинаушыға тең. (3) Британдық Үндістанның басқа да аймақтарында ерекше құқықтармен жер иеленген иеленуші. (4) Кіші мемлекеттердің тәуелсіз билеушілері, өз халқына бағынышты билік жүргізген, бірақ айналасында басқа билеушілер болған. Олардың саны жүзге жуық, ал олардың билігінде жүздеген мың адам болды. Мұндай талукдарлар автократтар болып есептелді және зұлымдыққа толы мемлекеттердің басшылары деп айтылды.

Талғаддар

Талдықдар билеген аудан немесе уезд талдықдари немесе талуқдари деп аталды. 1862 жылғы Пәнджәп елді мекендерінің есебіне сәйкес, Моғол дәуірінде көптеген ауылдарға үлкен жер иелері Талуқдар болып тағайындалды. Бұл Талұқ немесе аудан әдетте 84 ауылдан астам және орталық қаладан тұратын. Талуқдар салық жинау, заңдылық пен тәртіпті сақтау және провинциялық үкіметке әскери жабдықтар / адам күшін ұсынумен міндетті болды (Еуропадағы феодалдардың рөліне ұқсас). Көп жағдайда Талуқдар жиналған табыстың оннан бір бөлігін алуға құқылы болды. Алайда, кейбір артықшылықты Талуқдарлар бір ширекке ие болды, сондықтан оларды "Чаудри" деп атады, бұл сөз созбен төртінші бөліктің иесі дегенді білдіреді. Раджастан, Катхиавар және Бенгалияда Талуқдар жерді бақылау және әлеуметтік мәртебе тұрғысынан раджадан кейінгі орында болды; бірақ Пәнджәп және Біріккен провинцияларда Талуқдарлар әлдеқайда күшті болды және тікелей провинциялық губернатордың қарамағында болды. Моғол дәуірінің соңында Оуд, Солтүстік Үндістанда Балармампур, Нанпара, Арха, Итаунджа, Кохра, Сароси сияқты күшті Талуқдарлар пайда болды. Олар жиналған табысты орталық үкіметке төлемей, өз аудандарының дербес билеушілеріне айналды. Доктор Раджа Рай Раджешвар Бали Оуд Талуқдар қауымдастығының президенті болды. 1858 жылғы британдық парламенттегі пікірталас барысында сер К. Вуд Оудтағы Талуқдарлардың қысымының ойлап көрілмейтін деңгейге жеткенін атап көрсетті. Ол олардың Оудтағы қалған Раджалардың жерлерін тартып алып жатқандарын айтты. Полковник Слирнан Талуқдардың Раджаға қарсы соғыс әрекетін еске түсірді: Олар Бунде қаласын тонады, Раджаның және оның туыстары мен асыраушыларының барлық үйлерін қиратты, басқа ауылдарды тонағаннан кейін екі жынысты және барлық жастағы 1000 тұтқынды әкелді, олар төлегенше түрлі азаптауларға ұшырады. Сол сияқты, Солтүстік Пәнджәпте Дханни, Геб және Кот Талуқдарлары өте күшті болды. Он сегізінші ғасырдағы Бенгалияда ірі жер иелерінің өсуі кішігірім жер иелерінің есебінен болды, олар тәуелді Талуқдарлар мәртебесіне төмендетілді және өздерінің табыстарын үкіметке Райс, Ранас, Бабус, Раджалар және Махаражалар деп аталатын ірі жер иелері арқылы төлеуге міндетті болды. Алайда, көптеген ескі Талуқдарлар Нанпара билігінің Раджа Жунг Бахадур сияқты тікелей үкіметке салық төледі және Раджалармен бірдей күшті болды. Бахуа билігіндегі Такур Амир Хайдер Заиди, Бахуа билігіндегі Такур Гулам Хайдер, Билваның Чоудхури Али Ахтар, Унаоның Рамзан Али Хан, Деогоонның Раджа Азам Али Хан және Усманпурдың Такур Рошан Зама Хан сияқты кейбір Талуқдарлар үкіметке өте жақын болды және Ауад аймағында салық жинауда маңызды рөл атқарды.

Хайдарабад штаты

Хайдарабад мемлекетінде Низамдар билігі кезінде әкімшілік / салық жинау иерархиясының ең жоғары сатысында Субедар тұрды, ол елдің ең ірі бөлімдеріне, яғни бес князьдықтан тұратын Хайдарабад князьдік мемлекетіне жауапты болды. Осы шеннен төменгі (бес ірі бөлімнің кіші бөлімдері) лауазым иелерінің ресми атауы – Техсиляр, ал одан төменгі шен – Талуқдар болды. Демек, бұл жүйе облыс әкімшісінен аудан әкімшісіне, содан кейін округ әкімшісіне дейінгі үш деңгейлі жүйеге ұқсас, ең іріден ең кішіге дейін. Бұл бөлімдер әрі қарай ауылдық кеңсе қызметкерінің басшылығындағы ауылдарға бөлінеді. Бүгінде Талуқдар және Чоудхари (жазылуының әртүрлі нұсқаларымен) атаулары Үндістанда және шетелде қоныстанған үндістер арасында, бұл шенді немесе рөлді бұрын атқарғандардың ұрпақтары арасында жиі кездеседі.