Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түркия провинциясы. Өңір үш жағынан таулармен қоршалған: Тавр таулары, Хасан тауы және Мелендиз таулары.
Province of Turkey
The province is surrounded on three sides by mountain ranges: the Taurus Mountains, Mount Hasan, and the Melendiz Mountains.
Этимология
Көне заманда Накита немесе Нахита деп белгілі болған, бұл атау ирандық Анахита қасиетті әйел құдайының атынан шыққан. Ол Некида, Некиде, Никде деп өзгеріп, Түркия республикасының кезінде соңғы рет Нигде атауына айналды.
Known in antiquity as Nakita or Nahita the name derived from the Iranian goddess Anahita. It has mutated through Nekidâ, Nekide, Nikde and lastly to Niğde by the republican regime of Turkey.
Тарих
Бұл аймақ б.з. алдында 8000-5500 жылдарға дейінгі неолит дәуірінен бері қоныстанған, мұны Бор ауданындағы höyük қабір үйінділерінің қазбалары және Чамарди Кесте ауданындағы қалайы кен орындары дәлелдейді. Кейін бұл аймақты Хетттер қоныстандырды, олар бұл жерде 800 жылға дейін, мың жыл бойы өмір сүрді. Нигде атауы алғаш рет жазба дереккөздерде Лувий жазуында "na hi ti ia" түрінде кездеседі, бұл туралы Игнас Гельб көрсеткен (Hittite Hieroglyphs II [1935] 17–18 беттер). Содан кейін Ассириялықтар, Фригиялықтар, Гректер, Армяндар, Парсылар, Ұлы Александр және Римдіктер келді, олар сарайлары мен су құбырлары бар Тиана қаласын салды. Рим үкімдігі Византияның шығыс астанасынан 1166 жылдан бастап Селжұқ түркілері аймақты басып алғанға дейін сақталды. 13 ғасырдың басында Нигде Анатолиядағы ең ірі қалалардың бірі болды және осы кезеңде көптеген әсерлі мешіттер мен мазарлар салынды. Аймақ 1471 жылы Осман империясының құрамына кірді, ал 1920 жылдары Түрік Республикасының аумағына өтті. 2016 жылы археологтар Нигде провинциясы Алтынхисар ауданы Ешилюрт ауылында орналасқан Кынък үйіндісінен (археологиялық қазбалар орны) парсы дәуірінің соңғы кезеңіне жататын ғибадатхананы тапты. 2018 жылы олар ежелгі эллиндік ғибадатхана мен керамикадан жасалған бұқа мүсінін тапты.
The area has been settled since the Neolithic period of 8000 5500 BC, as proved excavations of burial mounds höyük in the district of Bor, and tin mines on the district of Çamardı Keste. The area was later settled by the Hittites, who lived here for a thousand years up until 800BC. The name Nig˘de first occurs in written sources in the form na hi ti ia in a Luwian inscription of king Saruanis from Andaval as was pointed out by Ignace Gelb (Hittite Hieroglyphs II [1935] pp. 17–18). Then came Assyrians and Phrygians, Greeks, Armenians, Persians, Alexander the Great, Romans, who built the city of Tyana with its palaces and waterworks. Roman rule persisted from the Eastern capital of Byzantium until the area was occupied by the Seljuk Turks from 1166 onwards. By the early 13th century Niğde was one of the largest cities in Anatolia and a number of impressive mosques and tombs date from this period. The area was brought within the Ottoman Empire in 1471 and thus passed into the territory of the Turkish Republic in the 1920s. In 2016, archaeologists discovered in Kınık Mound, an archeological site located in Yeşilyurt village of Altunhisar district at Niğde province, a temple dating back to the late Persian era. In 2018, they discovered an ancient Hellenistic temple and a bull statue made from ceramics.
Нигде бүгінде
Нигде өзінің бай ауыл шаруашылығынан, әсіресе алмаларынан және Жерорта теңізі жағалауындағы бай Конья мен Адана аймақтарының арасында орналасқандықтан пайда көреді. Сонымен қатар, провинция Каппадокияның туристік орталықтарына жақын болғандықтан, ол Кайсери мен Невшехир әуежайларына да жақын. Алмадан басқа, картоп, капуста, дәнді дақылдар мен қант қызылшасы да маңызды өнімдерге жатады. Нигде – Түркиядағы картоп өсірудің ең ірі аймағы және ең көп алма ағаштарына ие (дегенмен, басқа провинциялардағы жаңа отыртылған ағаштар көбірек өнім береді). Ет және сүт өнімдері, сондай-ақ ара шаруашылығы және соңғы кезде форель шаруашылығы да маңызды салалар болып табылады. Елдегі екінші ірі күн электр станциясы осы провинцияда орналасқан. Нигдеде халықтық мәдениеттің бай дәстүрі бар, оның ішінде ән мен би және "Бордың шығыс базары бітті, есегіңе мініп Нигдеге барып қайр" деген мәшһүр мақал бар. Нигдедегі тағы бір дәстүр – "эриклетмек" деп аталатын, қонақтарды бақшаға отырғызып, оларды алхори (немесе басқа жемістермен) тойғызу, соның арқасында кешкі ас беруге қажеттілік тумайды. Соңғы 2020 жылы ежелгі Тиана қаласының қазба жұмыстары кезінде 1600 жылдық сегізбұрышты шіркеу табылды.
Niğde benefits from its rich agriculture, its apples are particularly famous, and its location between the wealthy regions of Konya and Adana on the Mediterranean coast. Also because the province is near the tourist attractions of Cappadoccia it is close to the airports of Kayseri and Nevşehir. As well as apples important crops include potatoes, cabbages, grain and sugar beet. Niğde is Turkey's biggest potato growing region and has the most apple trees (although newer plantings in other provinces are achieving greater production). Meat and dairy are also important activities along with beekeeping and more recently trout farms. The country's second largest solar farm is in the province. Niğde has a rich tradition of folk culture including song and dance and the famous proverb (the Turkish equivalent of "the early bird catches the worm") "Bor's eastern market is over, ride your donkey to Niğde". Another Niğde tradition is to plum someone (Erikletmek) meaning if you have visitors sit them in the garden and fill them up with plums (or other fruit) so you don't have to give them dinner. As recently as 2020, a 1,600 year old octagonal church was discovered in the excavations of the ancient city of Tyana.
Қызықты орындар
Таулы Таулардың Аладаглар және Болкар тау тізбектері қысқы спорт түрлері, биік шалғындықтар мен тау ауылдары арқылы альпинизм және жаяу жүру үшін танымал. Таулар әсіресе көктемгі гүлдермен жабылған кезде ерекше әдемі болады. Аладаглар таулары Түркиядағы ең танымал альпинизм орындарының бірі. Аладаглар таулары Адана провинциясындағы Аладаг ауданымен шектес болғанымен, оларға көбінесе Чамардидегі Демирказык және Чукурбаг ауылдарынан жетуге болады. Болкар тауларында 7 шақырымдық шаңғы трассасы және кратерлік көл бар. Мелендиз тауларының биіктігі 2963 метрді құрайды. Нигде Каппадокияның бір бөлігі болып табылады және тарихи орындарына қызығушылық танытқан туристерді тартады, бірақ Невшехирдегі аудан орталығына қарағанда кем. Нигдедегі тарихи маңызы бар орындарға көптеген шіркеулер, мешіттер және жер асты қалалары (жұмсақ жанартау тастарында терең қазылған қауіпсіз жағдайлар) жатады. Бор ауданындағы ежелгі Тиана қаласы және римдік су құбырлары да маңызды орындар. Нигдедегі Гүмүшлерде маңызды жер асты қаласы және ежелгі монастырь орналасқан. Улукишладағы Окуз Мехмет-паша кешені – 17 ғасырлық құрылыс. Нигдеде сонымен қатар бірнеше минералдық ыстық сулар мен басқа да көрікті жерлер бар, сондықтан қонақүйлер мен басқа да инфрақұрылымға инвестиция жасалса, провинция қазіргіге қарағанда көбірек туристерді тарта алады.
The Aladağlar and Bolkar mountain ranges in the Taurus mountains are popular for winter sports, climbing and trekking through the high meadows and mountain villages. The mountains are particularly attractive when the hills are covered in spring flowers. The Aladaglar mountains in particular are one of the most popular climbing venues in Turkey. Although the Aladaglar mountains border on their namesake Aladağ District, in Adana Province, they are generally reached from the villages of Demirkazık and Çukurbağ in Çamardı. The Bolkar mountains have a 7 km ski run and a crater lake. The Melendiz Mountains (Melendiz Dağlar) have an elevation of 2963 meters, or (9721 feet). Niğde is part of Cappadocia and does attract some tourists to its historical sites, although nothing like as many as the centre of the area in Nevşehir. Sites of historical importance in Niğde include many churches, mosques and underground cities (safe havens cut deep down into the soft volcanic rock). Another important site is the ancient city of Tyana and a number of Roman waterways in the district of Bor. An important underground city and ancient monastery is located in Gümüşler, Niğde, called Gümüşler Monastery. In Ulukışla, Öküz Mehmet Pasha Complex, a külliye is a 17th century structure. Niğde also has a number of mineral hot springs and other attractions, so with a little investment in hotels and other infrastructure the province could attract more tourists than at present.