XIII ғасырдағы Сицилиялық еврей дәрігері және аудармашы Фараж ибн Салим
Faraj ben Salim
Сицилиялық еврей дәрігері Фараж бен Салим (13 ғ.) – медицинаны дамытуға үлкен үлес қосқан аудармашы. Әл-Разидің «Ал-Хауи» энциклопедиясын латын тіліне аударған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сицилиялық еврей дәрігері және аудармашы Фараж бен Салим (فرج بن سالم, ), сонымен қатар Гиргентидің Фаррагуты, Диргенттің Мұса Фарахи, Феррагиус, Фаррагус немесе Франчин немесе Феррауто деп те белгілі болған. Ол XIII ғасырдың екінші жартысында есімдері шыққан сицилиялық еврей дәрігері және аудармашы.
Sicilian Jewish physician and translator
Faraj ben Sālim (فرج بن سالم, ), also known as Farragut of Girgenti, Moses Farachi of Dirgent, Ferragius, Farragus, or Franchinus or Ferrauto, was a Sicilian Jewish physician and translator who flourished in the second half of the thirteenth century.
Жұмыс
Ол Анжу королі Карл I-нің медициналық еңбектерді араб тілінен латын тіліне аударушы ретінде жұмысқа алынды. Осы қызметінде ол 1279 жылы Әбу Бакр әл-Разидің медициналық энциклопедиясы – «Ал-Хауи» атты еңбегінің латын тіліндегі аудармасын жасап, медицинаға зор үлес қосты (кейін 1486 жылы «Continens» деген атпен, аудармашының түсіндірме сөздігімен бірге басылды). Аудармадан кейін, сол кітаптың арасында Мориц Штайншнайдер «Continens» құрамына кіретінін айтқан «De expositionibus vocabulorum seu synonimorum simplicis medicinæ» еңбегі келтірілген. Анжу патшасы Карл аудармашыға деген құрметінің белгісі ретінде, «Continens» қолжазбасының түпнұсқасына (MS. Bibliothèque nationale de France, Париж, № 6912) оның портретін, сол заманның ең көрнекті суретшісі, Монте-Кассинолық Джованни монахтың суретімен қатар салуға бұйрық берді. Фараж сонымен қатар Галенге жатқызылатын «De medicinis expertis» еңбегін де аударды, ол Giuntas-тың басылымдарына (Венеция, 1565: x. 103–109) және Рене Шартье (Париж, 1679: x. 561–570) кірді; сондай-ақ ибн Джазланың «Такуини Эгритудинум» (Аурулар кестесі, арабша: Taqwim al Abdan) еңбегін 1532 жылы Страсбургте жариялады. Штайншнайдер Фаражға Масаржавайдың хирургия туралы трактатының латын тіліндегі аудармасын да жатқызуға болатынын айтады (MS. Bibliothèque Nationale, Париж, № 7131), оны белгілі бір Феррариус жасаған делінеді.
He was engaged by Charles I of Anjou as translator of medical works from Arabic into Latin. In this capacity he rendered a great service to medicine by making in 1279 a Latin translation of Abu Bakr al Razi's medical encyclopedia, Al Hawi (later printed in 1486, under the title Continens, with a glossary by the translator). The translation is followed, between the same covers, by De expositionibus vocabulorum seu synonimorum simplicis medicinæ, which Moritz Steinschneider supposes to form a part of the Continens. As a token of his esteem for the translator, Charles of Anjou ordered that on the original copy of the manuscript of the Continens (MS. Bibliothèque nationale de France, Paris, No. 6912) the portrait of Faraj should be drawn beside his own by friar Giovanni of Monte Cassino, the greatest illuminator of his time. Faraj also translated De medicinis expertis, attributed to Galen and included in the printings of his works by the Giuntas (Venice, 1565: x. 103–109) and René Chartier (Paris, 1679: x. 561–570); and Tacuini Ægritudinum (Tables of Disease, Arabic: Taqwim al Abdan) by ibn Jazla, published at Strasbourg in 1532. Steinschneider believes that to Faraj should also be ascribed the Latin translation of Masarjawaih's treatise on surgery (MS. Bibliothèque Nationale, Paris, No. 7131), said to have been made by a certain Ferrarius.
Аудармалар
Фараж бен Салимнің аударған "Havi seu contenants" (Континенттер деп аталады) атты Закария Рази еңбегінің бірінші фолиосы, қазір Париждегі Франция Ұлттық кітапханасында сақтауда. 1279 жылы Авиценнаның "Медициналық энциклопедиясының" (араб тілінде "аль Хави фил тибб") 25 томдық аудармасына, оған Грекия, Сирия және Арабия медициналық әдістемелері кіреді. Steinschneider континенттердің бір бөлігін құрайды деп санайтын De Ex positionibus Vocabulorum seu Synonimorum Simplicis Medicinae. Фараж б. Салим сондай-ақ Галенге жатқызылатын және оның еңбектеріне енгізілген "De medicinis Expertis" еңбегін аударды. Тағы бір жұмыс – Әли ибн Жазланың "Tacuini Aegritudinum" (араб. Taqwīm al abdān), 1532 жылы Страсбургте жарық көрген. Фараж Сицилия тіліне аударған "Tacuinis sanitatis" (Аурулар кестесі, арабша Taqwīm al ṣiḥḥa) еңбегінің авторы Ибн Бутлан, бұл жұмыс өсімдіктердің табиғи ортадағы бейнелерімен суреттелген, сондай-ақ ғылыми және тұрмыстық маңызы бар өсімдіктерді қамтитын ауыл шаруашылығы күнтізбесі. Steinschneider Фараж Масауидің "Трактат" еңбегінің латын тілінен аудармасын жасады деп есептейді, оның Girgenti қалалық Ferrarius деген адам дайындағанын айтады. Perì agmon, Гиппократ туралы трактат, араб тілінде Kitab al jabr (яғни сүйектерді кесу туралы) деп те аталады. Родский Эдем, Теофрат, Пресократтар және басқа авторлар, 1997 жылы Рашедтің Александр Македонскийге қатысты жоғалған түсініктемесінде қарапайым цитаталар түрінде сипатталған.
The first folio of the work translated by Faraj ben Sālim, Havi seu contenants (known as Continens) by Zakariya Razi, now preserved at the Bibliothèque nationale de France in Paris. To the translation in 1279 of Avicenna's "Medical encyclopedia" (Arabic for "al Hawi fī l ṭibb"), in 25 volumes, which include medical methodologies of Greece, Syria and Arabia. De Ex positionibus Vocabulorum seu Synonimorum Simplicis Medicinae, which Steinschneider supposes to form a part of continens. Faraj b. Sālim also translated the De medicinis Expertis,attributed to Galen and included in his works. Another work was the Tacuini Aegritudinum, (Arabic: Taqwīm al abdān)by Ali ibn Jazla, published in Strasbourg in 1532. Translated into Sicilian by Faraj was the Tacuinis sanitatis (Tables of Diseases,Arabic Taqwīm al ṣiḥḥa) whose author was Ibn Buṭlān, a work illustrated with representations of plants in their natural environment, plants of scientific and non scientific interest within an agricultural calendar. Steinschneider believes that Faraj should be credited with the Latin translation of Masawayh'sTreatise on, stating that it was prepared by a certain Ferrarius of Girgenti. Perì agmon, treatise on Hippocrates, also known in Arabic as Kitab al jabr (i. e. On the Cutting of Bones). Edemus of Rodhes, Theophrates, Presocratics and other authors, described by Rushed in 1997 in the lost commentary attributed to Alexander the Great, found as simple quotations.