Орта ғасырлық ислам ғалымдары
-
Абу әл-Фараж әл-Исфахани: өмірі мен шығармашылығы
Абу әл-Фараж әл-Исфахани (897-967) – араб тарихшысы, ақыны, музыкант және «Ән кітабы» авторы. Араб музыкасы тарихы мен поэзиясына үлкен үлес қосты.
-
9-шы ғасыр: тарих пен мәдениеттер тоғысуы
9 ғасырдағы тарих: Каролинг жаңғыруы, викингтер шабуылдары, Бағдаттағы «Даналық үйі» мен алгебраның пайда болуы. Ислам ғалымы әл-Хорезми туралы ақпарат.
-
12 ғасырдағы ағылшын астрономы, аудармашы және дипломаты Роберт Кеттон
Роберт Кеттон: ағылшын астрономы, аудармашы, дін қызметкері және дипломат. Құранды латын тіліне алғаш рет аударған. Испаниядағы қызметі туралы ақпарат.
-
Ибн Рушд: Андалусиялық философ және ғалым
Ибн Рушд (Аверроэс): испано-араб философ, теолог, юрист. Комментарии к Аристотелю, рационализм, влияние на западную мысль. Биография и вклад!
-
9-10 ғасырдағы Иран дәрігері әрі ғалымы Әбу Бәкір әр-Рази
Ирандық дәрігер әл-Рази (864-935 ж.) – медицина тарихындағы маңызды тұлға. Оның еңбектері логика, астрономия, химия салаларын қамтиды.➡️
-
12 ғасырдағы ағылшын табиғат зерттеушісі Аделард Батский
Аделард Бэт қалалық 12 ғ. ағылшын табиғат философы. Грек ғылымын (астрология, математика) латын тіліне аударған, Еуропаға таратуға көмектескен.
-
12 ғасырдағы жорамалшы және ғалым Герман Далматтық
Герман Каринтиялық – 12 ғ. астролог, философ, математик. Араб еңбектерін латын тіліне аударған, Еуропа астрономиясына үлкен әсер еткен ғалым.
-
Мұсылман мәдениетіндегі философиялық дәстүрлер
Ислам философиясы: тарихы, мектептері (фальсафа, калам). Ал-Киндиден Ибн Рушдқа дейінгі алтын ғасыр, шығыс елдеріндегі жалғасуы. Ислам мәдениетінің философиялық дәстүрі.
-
Герард Кремонский: Толедо мектебінің аудармашысы және ғылымды таратушысы
Жерар Кремонский (1114-1187): араб тілінен латын тіліне ғылыми кітаптарды аударған итальяндық аудармашы және астролог. Толедо мектебінің өкілі. 🔭📚
-
Ислам Әлемінің Алтын Ғасырындағы Ғылым
Ислам ғасырындағы ғылым: астрономия, математика, медицина сияқты салалардағы жетістіктер, география, химия, ботаника. 786-1258 ж. аралығындағы зерттеулер.
-
9 ғасырдағы Иран ғалымы Әбу Ханифа Динавари
Абу Ханифа Динавари (895 ж.ө.) – парсы ғалымы, астроном, ботаник, математик, тарихшы. Өмірі мен еңбектері, географиялық орны туралы ақпарат.
-
Жазари: Механикалық құрылғылардың әкесі
Жазари (1136-1206) – мұсылман инженер, өнертапқыш, робототехниканың әкесі. 50-ден астам механикалық құрылғыны сипаттаған «Жылдардың білімі» еңбегін жазды.
-
Жоханнес Лео Африканус: Африка тарихы мен географиясы
Жоһаннес Лео Африкан – 16 ғ. марокколық автор, география сарапшысы. «Африка сипаттамасы» еңбегі Африка туралы маңызды дерек көзі болды.
-
Жұлдыздар кітабы: Әбд әр-Рахман әс-Суфидің астрономиялық трактаты
Астрономиялық трактат: Әл-Суфидің «Жұлдыздар кітабы» (964 ж.). Птолемей каталогы мен араб астрономиялық дәстүрлерін біріктірген еңбек. Тарих, ғылым.
-
Мысыр тарихшысы әл-Макризи
Египеттік тарихшы Мақризи (1364-1442) – Мамлюк дәуірінде өмір сүрген, Фатимидтер тарихымен айналысқан, Египет тарихының ең ықпалды зерттеушісі.
-
Бағдаттың Әббаси әдебиет үйі: Тарих және мифтер
Бағдаттағы Әббасидтер кітапханасы: Тарих, мифтер мен шындық. Исламның алтын ғасырындағы ғылым орталығы, «Даналық үйі» туралы мағлұмат.
-
Ислам ғалымы, астроном және аспап жасаушы Әл-Зарқали
Абу Исхақ әл-Заркали: ислам астрономы, астролог, аспан аспаптарын жасаушы. Еңбектері Еуропа ғылымына үлкен әсер етті, сапхая аспалабы теңізшілерге көмектесті.
-
Әл-Идриси: Орта ғасырлық география ғылымының көрнекті өкілі
Аль-Идриси (1100-1165) – мұсылман географы, картографы. Сицилия патшасы Рожер II сарайында қызмет етті. «Tabula Rogeriana» әлем картасын жасады.
-
Бану Мункид әулетінің тарихы мен өлеңшісі Усама ибн Мункид
Ибн Мункид: тарихшы, ақын, дипломат және шайқасшы (1095-1188). Шаизар билігі, крестонос жорықтары, Зенги, Саладин дәуіріндегі өмірі мен қызметі.
-
Парсы ғалымы және дәрігері Әли ибн Саһл Раббан әт-Табари
Әли ибн Сахл ат-Табари – 9 ғ. белгілі парсы дәрігері, философ, «Білімнің жұмағы» медицина энциклопедиясының авторы. Ислам медицинасының тарихы, әл-Рази шәкірті.
-
Хакім II: Кордова халифаты және ғылымға қолдау көрсетушісі
Аль-Хакам II: Кордова халифі, 961-976 жылдары билік еткен. Абд ар-Рахман III-тің ұлы, Аль-Андалустағы Умәйд әулетінің екінші халифі. Тарих, ислам.
-
Ибн әл-Муқаффағ: Парсы аудармашысы және әдебиеттің қалыптасуына қосқан үлесі
Ибн әл-Муқаффағ: парсы аудармашы, философ, жазушы. «Калила уа Димна» еңбегімен әдеби араб прозасын дамытты. Өмірі, шығармалары туралы ақпарат.
-
Абрахам бар Ḥия: Математик, астроном және философ
Абрахам бар Ḥия – 11-ғасырдағы еврей математигі, астрономы. Алгебраны Еуропаға әкелген, геометрия мен алгебра бойынша еңбектер жазған. 📚✨
-
11 ғасырдағы африкалық дәрігер Константин
Константин Африкалық – 11 ғасырдағы дәрігер, аудармашы. Салернодағы медицина мектебінде жұмыс істеді, кейін Монте-Кассино монастырінде өмір сүрді. Медицинаға үлкен үлес қосты.
-
Араб дәрігері, хирург және ақыны Авензоар
Авензоар (Ибн Зухр): Әл-Андалустағы дәрігер, хирург, ақын (1094-1162). Медицинаны эмпириялық негізде дамытты, хирургияда жаңалықтар енгізді.📚🩺🇪🇸
-
Сібауайһ: Араб тілі грамматикасының негізін қалаушысы
Әл-Халил ибн Ахмад әл-Фарахиди – Басра мектебінің көрнекті грамматигі, араб тілінің ең алғашқы еңбегін жазған. «Ал-Китаб» атты бес томдық жұмысы тіл біліміне зор үлес қосты.
-
12 ғасырдағы араб саяхатшысы Усама ибн Мункидтің өмірбаяны
Усама ибн Мункидтің 12 ғасырлық автобиографиясы «Ібрат кітабы» – араб дипломатының, әскербасының естеліктері. Тарих, өмірбаяны, әдебиет.
-
Хұнайн ибн Исхақ: дәуірдің көрнекті ғалымы мен аудармашысы
Хұнайн ибн Исхақ: 9 ғ. араб ғалымы, дәрігер, аудармашы. Грек ғылымын дамытуға үлкен үлес қосты, көптеген кітапты араб тіліне аударды.
-
Ибн Туфайль: Андалусиялық ғалым және «Тірі ұл» авторы
Ибн Туфейл: араб философ, дәрігер, астроном, жазушы (1105-1185). «Тірі ұл» романымен әйгітелген, ислам әдебиетінің маңызды тұлғасы. Аль-Андалуста туған.
-
Әли ибн әл-Асир әл-Жазари: Өмірбаяны мен тарихи мұрасы
Әли ибн әл-Асир әл-Жазари (1160-1233) – ислам тарихшысы, хадис саршысы, географ. Өмірбаяны, тұқымы, еңбектері туралы ақпарат. Тарих зерттеушісі.
-
Абу әл-Вафа әл-Бұжжани: қазақ математигі және астрономының өмірі мен еңбектері
Абу әл-Вафа Бӯжғани (940-998) – парсы математигі, астрономы. Сфералық тригонометрияны дамытты, теріс сандарды алғаш рет қолданды, синус/тангенс кестелерін жасады.
-
12 ғасырдағы Ирак философ, физик және дәрігер: Әбу әл-Барақат әл-Бағдади
Ирак философ, физик, дәрігер Әбу'л Баракат (1080-1165 ж.) туралы мақала. Аристотельге қарсы пікірлері, физикалық зерттеулері, ислам дініне кіргені.
-
Ибн әш-Шатыр: Араб астрономы мен сағатшысы
Ибн әш-Шатир: 1304-1375 ж.ж. аралығында өмір сүрген араб астрономы, математигі, сағатшы. Дамаск мешіті үшін күн сағаты жасаған. Өмірі мен еңбектері.
-
12 ғасырдағы Севилья ғалымы және аудармашылығы
Жован Севильский (12 ғ.) – Толедо мектебінің маңызды аудармашысы, араб тілінен кастиль тіліне көптеген еңбектерді аударған. Астрология саласындағы ғылымға үлкен үлес қосты.
-
Әл-Бакри: Әндalus географияшысы және тарихшысы
Араб-Андалусия тарихшысы әл-Бакри (1040-1094) өмірі мен географиялық еңбектері. Кордовадағы білімі, Хuelva әулеті тарихы туралы ақпарат.
-
Ал-Хорезмидің "Ал-Жабр" еңбегі: Алгебраның бастауы
Ал-Хорезмидің "Ал-Жабр" еңбегі – алгебраның негізін қалаушы тұңғыш араб математикалық трактаты (820 ж.). Теңдеулерді шешу, алгебра сөзінің шығу тегі.
-
Парсы араб грамматигі және тіл білгірі Ма'мар ибн әл-Мутанна (أبو عبيدة)
Әбу Убайда: парсы-араб тіл білімі шебері (728-825 ж.). Араб филологиясы, Шуъбиялықтар, Бағдат халифаты, өмірі мен еңбектері туралы ақпарат.
-
Әл-Асмағи: Басра мектебінің көрнекті тіл білгіші және грамматикасы
Әл-Асмағи: Басра мектебінің көрнекті араб тіл білгіші, грамматикасы, зоолог. Өлеңдер жинағы, генеология, анатомия ғылымындағы еңбектері. Тарихы мен өмірі.
-
IX ғасырдағы араб математигі Әбу Жафар әл-Бағдади және оның ғылыми еңбектері
Араб математигі Әбу Жәфар әл-Бағдади (Hametus) – 9 ғ. математик, астроном. Бағдатта туып, Дамаск, Каирде тұрған. Әкесінен математиканы үйренген.
-
X ғасырдағы Солтүстік Африкалық еврей ғалымы Дунаш ибн Тамим
Дүнаш ибн Тамим – 10 ғасырдағы Солтүстік Африка еврей ғалымы, ғылыми зерттеулерді араб тілді еврейлер арасында алғашқылардың бірі болып енгізген. Тарих, білім.
-
Араб тілі мен әдебиетін зерттеушілер тарихы
Арабтанушы – араб тілі мен әдебиетін зерттейтін маман. Тарихы орта ғасырлық Испанияға дейін жетеді, латын тіліне аудармалармен басталып, ғылымға үлкен үлес қосты.
-
8 ғасырдағы парсы жорамалшысы Яғқұб ибн Тариқ
Яқуб ибн Тарик: 8 ғасырдағы парсы астрономы, математигі. Космография, планеталар өлшемдері, Жер радиусы туралы зерттеулер. Бағдат, Аббасидтер дәуірі.
-
Өмірбаяндық сөздіктер тарихы мен ерекшеліктері
Биографиялық сөздіктер: тарихы, түрлері, маңызды тұлғалар туралы ақпарат. Араб-мұсылман мәдениетінде пайда болған, 9 ғасырдан бастау алады.
-
10 ғасырдағы парсы дәрігері және психолог: Әли ибн әл-Аббас әл-Мажуси
Ислам ғасырындағы көрнекті парсы дәрігері әл-Мажуси (Хали Аббас) өмірі мен еңбектері. «Медицина өнерінің толық кітабы» туралы мағлұмат. Дәрігерлік психология.
-
Ирандық математик және астроном: Шәраф ад-Дин ат-Туси
Ирандық математик әл-Туси (1135-1213) – Ислам ғасырындағы көрнекті ғалым. Өмірі, математикадағы еңбектері, шәкірттері туралы ақпарат. Математика тарихы.
-
Әбу Зәйіт әл-Балхи: Ғалым, географияшы, дәрігер және психолог
Әбу Зәйіт Балхи (850-934) – парсы ғалымы, география, математика, медицина, психология салаларындағы жетістіктері, Бағдаттағы мектебі туралы.
-
Жағмини: 13-14 ғасырлардың дәрігері, астрономы және авторы
Жағмині – 13-14 ғ. араб дәрігері, астрономы. Авиценнаның «Қануншах» еңбегін қысқартқан, «Мұлақхас» астрономия жөніндегі шығарма авторы. Өзбекстандық ғалым.
-
Ортағасырлық Мысыр алхимигі және ғалымы: әл-Жилдаки өмірі мен еңбектері
Египеттік ортағасырлық алхимик, дәрігер ʿIzz al Dīn al Jildakī (1342 ж.ө.) туралы мақала. Химия тарихы, еңбектері, ғылыми мұрасы. 📚🔬kz
-
Әл-Һәмдәни: Араб ғалымы, географияшы және тарихшысы
Әл-Һәмдәни: араб ғалымы, география, химия, астрономия, тарих және поэзия саласындағы еңбектері. Аббасид халифаты мәдениетінің өкілі. 🔍📚
-
10 ғасырдағы "Әлем шекаралары" кітабы
10 ғасырдағы парсы тілінде жазылған "Әлем шекаралары" географиялық кітабы туралы ақпарат. Гузған авторының еңбегі, география, тарих зерттеулеріне арналған.
-
Мансур ибн Иляс: Түркістандық анатомия шебері
Мансур ибн Ильяc – 14-15 ғ. парсы дәрігері, "Мансур анатомиясы" атты адам денесінің түрлі-түсті атласын жариялаған. Ал-Журжани еңбектерінен әсер алған.
-
15 ғасырдағы парсы дәрігері Бурхан әд-Дин Кермани
Бұрхан әд-Дин Кермани – 15 ғасырдағы парсы дәрігері, Темұрлан немересі Ұлықбектің сарай дәрігері. Керман қаласында туып өскен, ата-анасы да дәрігер болған.
-
Әбу Мансур әл-Қумри: Саманид дәуірінің дәрігері және Авиценнаның ұстазы
Әбу Мансур әл-Қумри – 10 ғ. ортасының парсы дәрігері, Самани әмірінің сарайында қызмет еткен. Авиценнаның ұстазы болуы мүмкін. Бұхаралық дәрігер туралы мәліметтер.
-
Ибн Абд әл-Хакам: Египеттің жаулау тарихы және ерте ислам дәуірі
Ибн Абд әл-Хакам: Египет тарихшысы (801-871 жж.). "Мысырдың жаулануы" еңбегі, тарихи деректер, манускрипттер туралы ақпарат. Египет тарихы, ислам тарихы.
-
Ибн Жубайр: Андалусиялық саяхатшы және ақын
Ибн Жубайр (1145-1217): араб саяхатшысы, географияшы және ақыны. Меккеге жасаған саяхаты, Египет, Сирия және Сицилия туралы қызықты деректер! 🌍📚
-
Ибн Сахл: Ислам Әлемінің Оптика Ғалымы
Ибн Сахл (940-1000): парсы математигі, оптика туралы маңызды еңбектердің авторы. Ислам ғалымдарының Алтын ғасырындағы жетістіктері. Бағдаттағы ғылыми мектеп.
-
Ибн Хордадбех: Аббас әулетінің географияшысы және шенеунігі
Ибн Хордадбех (820-913): парсы географияшысы, Аббасид әкімі. Географиялық әкімшілік туралы ең алғашқы араб кітабының авторы, Табаристанды бағындырушы.
-
Ibn Abd Rabbih
-
Ibn al-Nafis
-
Abu Kamil
-
Арагон патшалығының дәрігері және алхимигі Арналд де Виланова
Арналд де Виланова (1240-1311) – Арагон тағының дәрігері, алхимигі және дін реформаторы. Араб тілінен медициналық трактаттарды аударған, шығармаларын каталон тілінде жазған.
-
Ибн Вахшия: Ауыл шаруашылығы, өсімдіктер және сырлы білімдер туралы 10 ғасырлық жазушы.
Ибн Вахшия: 10 ғ. Ирак агрономы, өсімдіктер, уыттар және алхимия туралы еңбектері. «Набатей шаруашылығы» атты еңбегі астрология мен сиқырды қамтиды. 🌱📚✨
-
XIII ғасырдағы Сицилиялық еврей дәрігері және аудармашы Фараж ибн Салим
Сицилиялық еврей дәрігері Фараж бен Салим (13 ғ.) – медицинаны дамытуға үлкен үлес қосқан аудармашы. Әл-Разидің «Ал-Хауи» энциклопедиясын латын тіліне аударған.
-
14 ғасырдағы көрнекті лексикограф: әл-Файрузабади өмірі мен еңбектері
Фирузабади: 14 ғ. ислам ғалымы, тіл білімі мен лексикографиядағы сарапшы. «Ал-Қамус» араб тілінің маңызды сөздігін жасаған. Ирандық ғалым.
-
Al-Baladhuri
-
Ислам ғылымының алтын ғасыры және ғалымдарының жетістіктері
Ислам ғылымы: медицина, математика, астрономия, физика салаларындағы жетістіктер. Алтын ғасырдағы ғалымдар мен олардың ғылыми еңбектері туралы ақпарат.
-
13 ғасырдағы араб дәрігері Ибн Әби Усаибия
Ибн Әби Усаибия – 13 ғасырдағы араб дәрігері, Сирияда туған. Грек, рим, үнді дәрігерлерінің энциклопедиясын жасаған, медицина тарихындағы маңызды тұлға.
-
14 ғасырдағы Мысыр ғалымы әл-Дамири және «Жануарлар өмірінің үлкен кітабы»
Аль-Дамири (1341-1405) – Египеттік ислам ғалымы, шафиғи мазхабының саңлағы. «Hayat al-Hayawan» атты жануарлар туралы тұңғыш энциклопедия авторы. Ислам құқығы сарапшысы.
-
Ибн Сад: Өмірбаяндар жинағының авторы
Ибн Сад: тарихшы, өмірбаяншы ғалым (784-845 ж.). "Китаб ат-Табакат аль-Кабир" еңбегі – Мұхаммед (с.ғ.с.) сахабаларының және ізбасарларының өмірбаяндары.
-
Масарджавайх: Парсылық еврей дәрігер және аудармашы
Масарджавайх: парсылық еврей дәрігері, Сириядан аударған алғашқы тұлға. 683 ж. Басрада өмір сүрген. Атының шығу тегі зерттеледі.
-
Мысыр тарихшысы Әбд әл-Рахман әл-Жабарти
Египеттік тарихшы, ғалым Әбд ар-Рахман әл-Жабарти (1753-1825) өмірі мен еңбектері. Қайырда тұрған, әулеттік ғалым, тарих зерттеуші.
-
13 ғасырдағы ислам тарихнамасы: Әли ибн әл-Асирдің «ал-Камил фи ат-Тарих» еңбегі
13 ғасырдағы ислам тарихы: Әли ибн әл-Асирдің "Ал-Камил фи ат-Тарих" еңбегі, Саладин дәуірі мен крестшілер соғысы тарихын қамтиды. Маңызды тарихи дереккөз!
-
Ибн Хауқал: 10 ғасырдағы араб географы және саяхатшысы
Ибн Хаукал: 10 ғ. араб географы, саяхатшы және жазушы. «Жер беті» атты географиялық еңбегімен танымал, Орта Азия туралы мағлұматтарды зерттеңіз.
-
Бағдат тарихы: Әл-Хатиб әл-Бағдадидің ғалымдар суреттері жинағы
Бағдат тарихы: Аль-Хатиб әл-Бағдадидің 11 ғасырлық энциклопедиялық еңбегі. 7831-ден астам ғалымның, ойшылдардың өмірбаяны. Бағдат тарихының маңызды көзі.
-
Ислам Әдемі Заманындағы Математиканың Дамуы
Алтын ғасырдағы ислам математикасы: грек, үнді әзілдерінен дамып, алгебраны (әл-Хорезми) және тригонометрияны жетілдірді. Математика тарихы.
-
Орта ғасырдағы ислам астрономиясының дамуы
Орта ғасырдағы ислам астрономиясы: ғылымның алтын ғасырындағы жетістіктер, грек, парсы және үндік білімдерінің үйлесімі. Араб тіліндегі маңызды еңбектер.
-
Қатип Челеби: Осман әлемінен шыққан ғалым және энциклопедияшыл
Катип Челеби (Хажжи Халифа): Османдық ғалым, тарихшы, географияшы, энциклопедияшы. «Кашф аз-Зунун» еңбегі, ғылымдар мен кітаптар туралы мағлұматтар.
-
Көне өркениеттердің бізге қосқан үлесі
Көне цивилизациялардың қазіргі өмірге әсерін зерттейтін "Көнелер бізге не жасады" BBC деректік фильмі. Ислам ғалымдарының ғылымы, астрономия, оптика тақырыбы.
-
Мальба Тахан: Бразилиялық автордың құрамындағы ойдан шығарылған ғалым
Мальба Тахан – бразилиялық автордың құрастырған ойдан шығарылған парсы ғалымы. Өмірі, шығу тегі, «Есепші адам» кітабы туралы қызықты мәліметтер!
-
9 ғасырдағы парсы ғалымдары Бану Муса
9 ғ. парсы ғалымдары – Бану Муса ағайындылары Бағдаттағы «Даналық үйінде» грек еңбектерін аударған, математика, астрономия және технологияны дамытқан.
-
Muhammad ibn Ahmad al-Khwarizmi
-
Abu Hayyan al-Gharnati
-
Encyclopedia of the Brethren of Purity
-
Ahmad al-Buni
-
Zij-i Ilkhani
-
Book of Ingenious Devices
-
Ibn al-Banna' al-Marrakushi
-
Miguel Asín Palacios
-
Al-Qalqashandi
-
A. I. Sabra
-
Ibn al-Baytar