Кіріспе

Француз анархисі және қылмыскер

Клемент Дюваль (klemɑ̃ dyval; 1850–1935) – белгілі француз анархисі және қылмыскер. Оның жеке өзін жаңарту туралы идеялары кейіннен заңсыздық ілімін қалыптастыруға зор ықпал етті. Пол Альберттің сөзінше, "Клемент Дювальдың оқиғасы алынып, саяси мазмұнынан айырылып, «Папийон» атты бестселлерге айналды".

Өмірбаян

1886 жылдың қазан айында Дюваль париждік әлеуметтік беделді адамның үйіне еніп, 15 000 франк ұрлап, содан кейін үйді кездейсоқ өртеп жіберді. Ол ұрланған заттарды сатуға тырысқаннан кейін екі аптадан соң ұсталды, тұтқындалған кезде Россиньоль есімді полицейді бірнеше рет пышақтап жаралады (полицей жарақатынан аман қалды). Дювальдың соты көптеген жақтастарды тартты және Дюваль сот залынан сүйретіліп шығарылып, "Анархия жасасын!" деп айқайлағанда хаосқа ұшырады. Ол өлім жазасына кесілді, бірақ кейіннен жазасы Француз Гвианасындағы Ібіліс аралындағы қатаң еңбекке ауыстырылды. 1886 жылғы қарашадағы анархистік «Le Révolté» газетінде жарияланған хатында Дюваль былай деді: «Ұрлық – бұл жеке адамның өзінің пайдасына, ұжымдық түрде өндірілген байлықты сезініп, бірақ оны бірнеше адам өздеріне тоғыстырғандығын біліп, жасаған қайтару ғана». ("Ұрлық – бұл коллективтік өндірілген байлықты бірнеше адамның тиісінше монополиялауына жайлы түсінігі бар жеке адамның өз пайдасына жүзеге асырған қайтару").

Мемориал

1929 жылы Дювальдың "Memorie Autobiografiche" атты естеліктері Луиджи Галлеани аудармасымен итальян тілінде жарық көрді. 1980 жылы Мариан Энкель Лозаннадағы C.I.R.A. орталығында Дювальдың түпнұсқа қолжазбасының бір бөлігін қалпына келтірді және оны "Ашу: Жаза колониясындағы анархистік естеліктер" деген атпен жариялады.