Кіріспе

Көлікке орнатылған минаға қарсы құрылғы

Мина жарғышы – көлік құралының алдындағы миналарды қасақана жарту арқылы миналау жолында қауіпсіз өтуді қамтамасыз ететін көлікке орнатылған құрылғы. Олар алғаш рет Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдықтар қолданған. Мина жарғышы бірнеше ауыр тізбектен тұрады, олардың ұштары жұдырықтай болат шарлармен (жарғыштармен) бітеді, бұл тізбектер көліктің алдына орнатылған екі қолға бекітілген жылдам айналатын көлденең роторға жалғастырылған. Ротордың айналуы шарларды қатты айналдырып, жерге күшпен соғады. Жерге көмілген минаның үстінен шардың соққысының күші адам немесе көліктің салмағын имитациялап, минаның жарылуына себеп болады, бірақ шарларға немесе көлікке көп зиян келтірмей, қауіпсіз жағдайда жарылады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Бұл идеяны әдетте Оңтүстік Африка сарбазы, капитан Авраам дю Тойге жатқызады. Оңтүстік Африкада сынақ құрылғысы салынды және нәтижелері соншалықты ынталандырды, дю Той шенді көтеріліп, идеяны дамыту үшін Англияға жіберілді. Англияға аттанған алдында дю Той 1941 жылы жүйені бағалау үшін Оңтүстік Африкаға жіберілген инженер-механик, капитан Норман Берриге өз идеясын түсіндірді. Кейін Бери Батыс шөлдегі науқанда британдық Сегізінші армияда қызмет етті. Ол мина тазартатын идеяға ықылас білдірді; ол жоғары офицерлерге мина тазартатын құрылғыны дамытуға рұхсат беру үшін лобби жасады. Шашылып жасалғандықтан, флейта жүйесі сенімді емес және жиі бұзылды. Сонымен қатар, ауа сүзгілері шаңның көптігінен немесе шөлдік ортада қозғалтқыштардың қызып кетуінен қозғалтқыштар жиі істен шықты. Кейіннен Mark III және Mark IV Scorpions M3 Grant негізінде жасалды. Бұл үлкен танк Matilda-ға қарағанда флейтаға ыңғайлырақ болды және көптеген модификацияларға қолжетімді болды, өйткені сол кезде олар майданда M4 Sherman-мен алмастырылды. Grant Scorpion-дардың аз ғана саны өндірілді және Солтүстік Африкадағы науқанның қалған бөлігінде, кейіннен Сицилияға жасалған одақтастардың шабуылы кезінде қолданылды. Осы уақытта Британияда дю Той (солтүстік Африкадағы жағдайды өзі сияқты білмейтін), AEC Limited компаниясымен жұмыс істеп, Matilda Baron-ды жасады. Баронның мәселесі, Scorpion сияқты, ротордың сыртқы, қосалқы қозғалтқыштары болды, олар Бейли көпірінен өту үшін тым кең болды және теміржолмен тасымалдауға болса, алып тастау қажет болды. Matilda Scorpion және Matilda Baron-нан айырмашылығы, Crab-тың флейтасы негізгі қозғалтқыштан қуат алды, Sherman-ның берілісі қуатты ұшып көтерілу үшін өзгертілді және сыртқы, қосалқы қозғалтқыштың қажеттілігін болдырмады. Crab-тың роторы 43 шапшаңмен жабдықталған және танктың оң жағында 142 айналымда қозғалтқыш арқылы қозғалды. Танк баяу жылдамдықпен жүргенде, мысалы, көтерілгенде, дұрыс жылдамдықты сақтау үшін беріліс қорабының қосылуы қажет болды. Роторға тікенді сымдарды кесу және флейтаны қатаюдан сақтау үшін кескіштерді қосу жаңалық болды. Бұл ерекшелік Crab-ты тікенді сымнан жасалған кедергілерді қиратуда өте тиімді етті. Бастапқы Crab дизайнында, флейта қолдарын гидравликалық түрде көтеріп, төмендетіп, флейтаның биіктігін орнатуға мүмкіндік берді. "Контурлы Crab" деп аталған Crab-тың Mark II нұсқасы, кері салмақты жапсырмаға ауысты, ол айналатын жапсырманың күшін тепе-теңдікте дұрыс биіктікті қабылдады. Бұл жер астындағы миналардың қалып қоймауын қамтамасыз етті. Флейта мен танк арасындағы жарылыс қалқаны миналардың жарылысынан қосымша қорғаныс берді. Жарылыс қалқаны мен флейтасы болғандықтан, танктың корпустағы пулеметі алынып тасталды. Crab-тың салмағы 32 тоннаны құрады. 1944 жылдың 29 наурызында құрылған Корольдік бронетанк корпусының флейталық эскадрильясы жеті қарапайым Sherman-нан (эскадрилья штабы және төрт танк пилоты жасағы) және төрт танкпен жабдықталған төрт жасақтан тұрды. 1944 жылдың шілдесінде жаңа құрылым ұшқыш жасағын және флейта жасақтарының бірін алып тастады; оң жағында эскадрилья броньды қалпына келтіру көлігін алды. 1945 жылы тәжірибеге сүйене отырып, әрқайсысы бесінші флейталық танкты иеленді. Scorpion полкі үш флейталық жасақтан құралған. Соғыс кезінде әдеттегідей, 5 танкіден тұратын топтар құрамында Crab-тарды қолдану керек еді. Үшеуі эшалондық формация бойынша алға жылжып, мина өрісі арқылы кең жолды тазартады. Қалған екеуі флангілерде тұрып, оқпен қолдау көрсетуге дайын болды, бірақ егер біреуі істен шықса, оны алмастыру үшін алға жылжуға дайын болды. Crab флейта жасағанда ғана қозғала алады, ал пулемет артқа бағытталуы керек болды, сондықтан танк нысананы көрсе де, оқ атуға болмайды. Scorpion сияқты, флейта жасау кезінде үлкен шаң бұлт көтерілді. Осыған қарамастан, ол D күнінен кейін тиімді және құнды көлік болды, әсіресе немістер Франция мен Төмен елдер арқылы одақтастардың ілгерілеуін баяулату үшін мина өрістерін кеңінен қолданғандықтан. Соғыстың соңғы айларында неміс миналы алаңы үлкен проблема болып қалмады, сондықтан аман қалған Crab-тардың флейталық жабдықтарын алып тастап, оларды қайтадан қалыпты Sherman-ға айналдыру ұсынылды. Даниялық Hydrema 910 сияқты бірнеше жобалар броньды кабинасы бар жүк машинасының шассиіне негізделген және артында жүк кеңістігі болатын флейта орнатылған. Олар мина салынған жерге кез келген басқа көлік сияқты бара алады. Флейта жасау кезінде, олар мина өрісінің үстінен баяу кері жүреді, осылайша кабина жарылыстан мүмкіндігінше алыс болады. Кейбір мина тазартатын көліктер қауіпсіздік үшін қашықтан басқарылады. DOK ING компаниясы жасаған осындай көліктер әртүрлі армиялар, мемлекеттік органдар, гуманитарлық ұйымдар мен компаниялардың қызметінде әлемдік деңгейде қолданылады. Басты екі өнім – жеңіл MV 4 және орта MV 10 түрлері. Швейцариялық Digger DTR D 250 – 4 тонналық, қашықтан басқарылатын, кішкентай көлік, оны қашық немесе қол жетімсіз жерлерге оңай тасымалдауға болады және тар аумақтарда қолдануға болады. Танктер әлі де флейта тасу үшін қолданылады; мысалдарға Норвегия армиясының Leopard AMCV – Hagglunds компаниясымен Aardvark флейта жүйесін орнату үшін өзгертілген Leopard танкы кіреді. Германия армиясы M48 Patton негізіндегі Keiler Minenräumpanzer Keiler (мина тазартатын танк "қабан") танкымен жабдықталған. Алайда, танктердің кемшілігі – жүргіш флейта мен жарылысқа жақын, алдыңғы жағында отырады және тиімді мина тазалау үшін жеткілікті баяу жылдамдықпен жүре алмайды. Сонымен қатар, танктердің салмағы оларды тасымалдауды қиындатады (керісінше, 18 тонналық Hydrema 910 C 130 Hercules көлігімен әуемен тасымалдауға жеңіл). Қолданылатын танктер көбінесе ескірген, көп өзгертілген модельдер болды, кейбіреулері қашықтан басқарылады, ал басқалары жүргіш орны артқа жылжытылды. Қазіргі заманда Sherman Crab немесе Matilda Scorpion-ның жаңартылған нұсқасына әскери қызығушылық аз – жақсырақ өзгертілмеген, әлі де жауынгерлік қабілеті бар танк. Шабуыл кезінде қазіргі заманда миналарды жарылыс құрылғыларымен (мина тазартатын сызықтық зарядтар), мысалы, Antipersonnel Obstacle Breaching System немесе Giant Viper арқылы жарылуға әуелі баруға дайындық бар. Gulf соғысы кезінде АҚШ-тың 2-ші теңіз бөлімі зымыранмен жабдықталған бульдозермен ирактық мина өрісін бұзуға тырысты. Бірақ флейта қирады және бульдозер ирактық танкқа қарсы минамен қирады. Мина тазартатын құрылғылар салыстырмалы түрде жылдам түрде аумақтан көптеген миналарды тазарта алады – британдық Aardvark Mark 4 өндірушісі сағатына дейін максималды жылдамдыққа ие екенін мәлімдейді, бірақ сағатына орташа жылдамдық көбінесе кездеседі. Сонымен қатар, флейта операторларын қауіпке тікелей ұрындырмайды, мануалды мина іздеуге қарағанда. Алайда, олар сынға ұшырады. Олар үкімет емес, гуманитарлық ұйымдар үшін үлкен шығын (Aardvark мина тазартатын құрылғының құны шамамен 500 000 АҚШ доллары). Олар көп мөлшерде отынды тұтынады, өйткені флейталардың жерге жеткілікті күшпен тиюі үшін қуатты қозғалтқыш қажет. Мина тазартатын құрылғылар сенімді емес болуы мүмкін және алыс аймақтарда алу қиын болған қосалқы бөлшектерді қажет етеді. Бұл жоғары операциялық шығындарға және флейталардың қызметтен шығуына ұзақ уақытқа соқтыруы мүмкін. Осылай болуы мүмкін екенін көрсетті; кейбір миналар флейтамен лақтырылды және бір жағдайда... Қосымша мәселе – кейбір қазіргі мина тазартатын көліктердің танкқа қарсы миналарға осалдығы. Бұл, егер танкқа қарсы миналардың болуы күдік тудырса, мина өрісін парадоксалды түрде, мина тазартатын құрылғыны қауіпсіз ету үшін мануалды түрде тексеру қажет дегенді білдіреді. Осы мәселелер көптеген гуманитарлық мина іздеу ұйымдарын флейталарды қолданудан бас тартуға әкелді. Тиімді тазалау үшін қолайлы жағдайлар да, экс...

Миненрэумпанцер Кейлер

Германияның Мюнстер қаласының жанындағы Неміс танк мұражайында (Deutsches Panzermuseum) «Миненрэумпанцер Кейлер» көрсетілген.