Кіріспе

Көліктік ұшақ

Lockheed R6V Constitution – 1940 жылдары Lockheed компаниясы АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Pan American Airways үшін ұзақ қашықтыққа арналған, жоғары сыйымдылыққа ие көліктік және жолаушылар ұшағы ретінде әзірлеген үлкен, винттік екі қабатты көліктік ұшақ. Барлығы екі ғана ұшақ салынды, олардың екеуі де прототиптер болды. Бұл екі ұшақ теңіз күштерінің қызметіне енгенімен, Constitution конструкциясы сол кездегі әуе компаниялары үшін жеткіліксіз қуатты және тым үлкен болып шықты. Martin JRM Mars ұшақ қайығының қанаттары сәл ұзынырақ болғанымен, Constitution АҚШ Әскери-теңіз күштері пайдаланған ең үлкен тұрақты қанатты ұшақ түрі болып қала береді.

Жобалау және әзірлеу

Локхид Конституциясы 1942 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері, Pan Am және Lockheed компанияларының бірлескен зерттеуі нәтижесінде пайда болды. Бастапқыда Lockheed Model 89 деп аталған жобалау талаптары, Әскери-теңіз күштерінің ұшақ қайықтарын жақсарту үшін үлкен көліктік ұшақтың қажеттілігін көрсетті. Pan Am компаниясының қатысуының себебі – мұндай ұшақтың коммерциялық авиалайнер ретінде қолданылу мүмкіндігі еді. Бұл көліктік ұшақ 5000 миль (8047 км) қашықтыққа 25000 фут (7620 м) биіктікте, белгілі бір жылдамдықтан артық жылдамдықпен жүк тасымалдауға арналған. Ұшақ толыққанды қысыммен жабдықталып, ірі компоненттерге ұшу кезінде қол жеткізу және тіпті жөндеу мүмкіндігі бар болған. Мысалы, қалың қанаттардың ішінде төрт қозғалтқышқа дейін жететін туннельдер салынған. Ұшақтың жобасын Lockheed компаниясының инженерлері Уиллис Хокинс пен В.А. Пулвер, сондай-ақ Әскери-теңіз күштерінің командирі Э.Л. Симпсон жетекшілік еткен инженерлер тобы жасады. Жобаға «Конституция» деген атты Lockheed президенті Роберт Э. Гросс берді. Конституцияның дизайнында «қос көпіршік» фюзеляжы болды, оның қимасы «сегіздік» пішінін еске түсірді. Бұл ерекше дизайнды 1937 жылы Curtiss Wright компаниясының бас ұшақ дизайнері Джордж А. Пейдж кіші жасаған және алғаш рет Curtiss C-46 Commando ұшағында қолданылған. Ол кабинаны қысыммен ұстау үшін цилиндрдің құрылымдық артықшылықтарын пайдаланды, бірақ бірдей көлемдегі үлкен цилиндрден туындайтын орынның ысырабына жол бермеді. Аэронавтика бюросының бастапқы шарты бойынша 50 «Конституция» ұшағын жасауға жалпы сомасы 111,250,000 доллар қарастырылған. Бірақ VJ күні шарты екі ұшаққа дейін 27,000,000 долларға дейін қысқартылды.

No 1 кеме

Бірінші Конституция, BuNo 85163, 1946 жылдың жазында Калифорния штатының Бербанк қаласындағы Lockheed зауытында салынды. Ұшақтың үлкен өлшемділігіне байланысты – құйрығы 15 метрге (50 фут) дейін көтерілді – Lockheed соңғы құрастыру үшін арнайы ангар салуға мәжбүр болды. Ангар, Lockheed California-ның 309 ғимараты, 124 метр (408 фут) ұзындығында, 92 метр (302 фут) енінде және алты қабатқа тең биіктікте болды. Ангардың ауданы 1,250,000 долларға бағаланды. R6O алғашқы рейсін 1946 жылдың 9 қарашасында 3000 а.к. (ат күші) қуаты бар R 4360 18 радиалды қозғалтқыштарымен жасады. Жо Тоул және Тони ЛеВьер ұшақты Мюрок әуе базасына баяу жылдамдықпен ұшырды. Әуе базаға жеткен соң, ұшақ мұқият тіркелген сынақ бағдарламасына түсті. Ол кезде электрондық деректерді жазу технологиясы жетілмегендіктен, приборлардың көрсеткіштері приборлық тақтаға бағытталған кинокамерамен жазылды. Сынақ нәтижелерін жазу үшін қосымша кинокамералар қолданылды. Бірінші сынақ рейстері ұшақтың жеткіліксіз қуатты екенін көрсетті, сондықтан қозғалтқыштар 3500 а.к. (су инъекциясымен) R 4360 22 W қозғалтқыштарымен ауыстырылды. No. 1 кемеден айырмашылығы, жоғарғы палубасы 92 жолаушы мен 12 экипаж мүшесіне арналған сәнді жолаушылар тасымалы ретінде толық жабдықталған. Бірінші Конституцияның жоғарғы палубасындағы жайлар анағұрлым қарапайым болды. Алдыңғы бөліктің арт жағында, төменгі палубаға апаратын спиральді баспалдақтың алдында, түпнұсқа Конституцияның кемесінің масштабты моделін көрсететін тұрақты көрме орналасқан. Төменгі палубада жүк салуға арналған кеңістік болды және ол электрлік көтергішпен жүктелді. Төменгі палубаны қосымша 76 жолаушыға арналған орындарға айналдыруға болады. Екінші Конституция, өзінен бұрынғыдай, тоқталмай құрлықарлық рейсті жүзеге асырды. 1949 жылдың 3 ақпанында ұшақ 74 журналисті Моффетт-Филдтен Вашингтон ұлттық әуежайына жеткізді. Ол кезде бұл АҚШ-ты бір рейсте ең көп адамның аралап өткен рейсі болды. Бұл рейс Вашингтон мен Сан-Франциско арасындағы алты айлық тұрақты рейстің бастауы болды. 1949 жылы No. 2 әскери-теңіз күштерінің 19 қаладағы жұмылдыру турын жасады. Фюзеляждың жағында "Сіздің Әскери-теңіз күштеріңіз – Әуе және Теңіз" деген жарнама жазылған. Шамамен 546 000 адам ұшақтың ішкі кеңістігін аралап көрді.

Соңғы рет

Конституция өзінің бастапқы мақсаттарына жетуге кедергі келтіретін операциялық қиындықтарға тап болды. Үлкен фюзеляжға төрт Pratt & Whitney R 4360 қозғалтқышы жеткілікті қуат бере алмады, сонымен қатар қозғалтқыштардың салқындату жүйесінде мәселелер болды. Бұл мәселені қозғалтқыш капотының жапқыштарын ішінара ашып ұшу арқылы шешуге болар еді, бірақ бұл соғуды арттырып, ұшу қашықтығын азайтатын. Әскери-теңіз күштері екі Конституция ұшағын 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдары пайдаланды. 1949 жылы Әскери-теңіз күштері оларды пайдалануға қаржылық мүмкіндіктері жоқ екенін жариялап, бес жылға авиакомпанияларға жалға беру туралы ұсыныс жасады. Авиакомпаниялар Конституцияны пайдалануға қызығушылық танытпады (әуе компаниясының нұсқасы 189-модель деп аталды), сондықтан Әскери-теңіз күштері екі ұшақты да 1953 жылы қызметтен шығарды. 1955 жылы олар Аризона штатындағы Личфилд паркінде сақтауға қойылды. Екі ұшақ пен 13 қосалқы қозғалтқыш 97 785 долларға сатылды. Lockheed Конституцияға негізделген 389 және 489 модельдерін жасады, олар 169 жолаушыға дейін сыйымды болатын. Алайда, бұл "қағаз жобалары" азаматтық операторлардың қызығушылығын тудырмады. Говард Хьюз мүлікті сатып алғаннан кейін оларды жарамсыз деп жариялады. Екінші Конституция Флорида штатындағы Опа Локка әуежайына ұшырылды, онда Барселонаға баруға дайындалып жатқанда ішкі өрт салдарынан зақымданды. Билік бұл өрттің себебін саботаж деп санайды. 1970 жылдың маусым айында Опа Локка әуежайында сақталып тұрған ұшақ ақырында жарамсыз деп танылды.