Кіріспе
Испанияның әскери басшысы және партизан Хуан Мартин Диес, лақап аты Эль Эмпесинадо (lang es), (5 қыркүйек 1775 – 20 тамыз 1825) – Испанияның әскери басшысы және партизан, Пиреней соғысында күрескен. 1808 жылдың 8 қазанында Хуан Мартин Диеске, оның өзіне ғана емес, барлық ұрпақтарына да Эмпесинадо есімін пайдалану құқығы берілді. Оның лақап аты испан тіліне «эмпэсинарсе» етістігін сыйлады, яғни мақсатына жету үшін табандылық танытуды білдіреді. Бұл атау тұрқыған, шіріген сулардан шыққан болуы мүмкін. Кейін Диеске жергілікті атау берілді деп есептеледі, дәл сол сияқты басқа партизандар да өздерінің кәсіптеріне қарай лақап алған. Диес бала кезінен-ақ әскери амбициялары болған. 18 жасында Пиреней соғысының Розеллон жорығына (1793–1795) қатысты. Келесі екі жыл соғыс өнерін меңгеруде маңызды рөл атқарды және француздықтарға деген қарсылығының бастауы болды. 1796 жылы Диес Бургостағы Фуэнтесенде үйленді және жаңа әйелімен бірге сол қалаға қоныстанды. 1808 жылы Наполеон армиясы Испанияны басып алғанға дейін ол шаруалықпен айналысты, содан кейін басқыншыларға қарсы күресуге ант берді. Оның соғысқа шешім қабылдауына қаласындағы әйелдің француз әскерінің солдаты тарапынан зорталғаны себеп болды; Диес кейіннен осы қылмыскерді өлтірді. Басқыншылықтан кейін Диес достарынан және тіпті өз отбасы мүшелерінен тұратын жауынгерлер тобын ұйымдастырды. Алғашында қақтығыс Мадрид пен Бургос арасындағы жолға шоғырланды. Кейіннен ол испан армиясымен бірге Вальядолидтегі Кабесон де Писуерга көпірінде және Вальядолидтегі Медина де Риосекода шайқасты. Испан армиясы осы екі шайқаста да жеңіліске ұшырады.
Juan Martín Díez, nicknamed El Empecinado (lang es), (5 September 1775 – 20 August 1825) was a Spanish military leader and guerrilla fighter, who fought in the Peninsular War. On October 8, 1808, the privilege of using the name Empecinado was granted to Juan Martín Díez, not only for himself, but also all his descendants. His nickname has given the Spanish language the verb empecinarse, meaning to persist or insist on achieving one's goals. from stagnant, decomposing waters. It is believed that the local appellation was then applied to Díez, just like other guerrilleros were nicknamed after their trade. Díez had military ambitions throughout his childhood. At 18, he participated in the Rosellón campaign of the War of the Pyrenees (1793 1795). The following two years were pivotal in his training in the art of war and began his hostile attitude towards the French. In 1796, Díez married in Fuentecén, Burgos, and Díez settled in that town with his new bride. He farmed there until the occupation of Spain by Napoleon's army in 1808, whereupon he pledged to fight against the invaders. It is said that his decision to fight was spurred on when a woman in his town was raped by a French soldier; Díez afterwards killed the offender. After the invasion, Díez organized a party of warriors composed of his friends and even members of his own family. At first, the conflict centered around the route between Madrid and Burgos. Later, he fought alongside the Spanish Army at the Cabezón de Pisuerga bridge in Valladolid and in Medina de Rioseco, Valladolid. The Spanish Army was routed in both of these battles.
Әскери жетістіктер
Әскердің сәтсіздіктері Диезге партизандық соғыс жүйесімен жақсы нәтижелерге жете алатынына сендірді. Осылайша оның соғыс кезіндегі табысы Аранда-де-Дуэро, Сепульведа, Педраса және Дуэро өзенінің бассейнінде басталды. 1809 жылы Диез кавалерия капитаны шеніне көтерілді. Сол жылдың көктемінде оның әрекеттері Гредос, Авила және Саламанка таулары бойымен, сондай-ақ Куэнка және Гвадалахара провинцияларында кеңейді. Партизандық топтардың басты міндеті – француз армиясының жабдықтау және байланыс желілерін бұзу, жаудың хабарларын ұрлап, азық-түлік, ақша және қару-жарақ конвойларын басып алу болды. Наполеон армиясына келтірілген зиян соншалықты үлкен болды, француз генералы Жозеф Леопольд Сигисбер Гюго Диез бен оның партизандарын "ғана қудалау" міндетін алды. Диезді қолға түсіруге тырысқан Гюго, оның орнына Диездің анасы мен отбасының басқа мүшелерін тұтқынға алды. Диез қорқып үлгірмеді, жаза ретінде 100 француз соғыс тұтқынын аттырды. Содан кейін оның анасы мен отбасы босатылды. 1810 жылы Диез француз армиясы қоршаған Саламанка қаласының Сиудад-Родриго қаласындағы қамалға сиынуға мәжбүр болды. 1811 жылы Гвадалахарадан гусар полкіне басшылық етуге тағайындалып, оның жалпы әскерінің санын 6000 адамға жеткізді. 1813 жылдың 22 мамырында Диез Алкала-де-Энарес (Мадрид) қаласын қорғауға көмектесті, ал Энарес өзені арқылы созылған Сулема көпірінде оның әскері француз күштерін екі есе басып жеңді. Кейін Фернандо VII жеңіске құрмет ретінде Алкаладағы ескерткіш пирамиданың құрылысын бекітті, бірақ 1823 жылы оны "либералдық" символы деп қысым көрсетіп, бұйрық берді. Алайда 1879 жылы Алкала тұрғындары Емпесинадоға тағы бір ескерткіш орнатты, ол бүгінге дейін сақталған.
Либералды революция және құлдырау
Испанияға Фернандо VII патша қайтып оралғанда және абсолютизмді қалпына келтіргенде, ол өзін "либералдық жаулар" деп санайтындарға қарсы шаралар қабылдады, соның ішінде Вальядолидке жер аударылған Диес те болды. 1820 жылы Рафаэль де Риего төңкерісі басталды, Диес қаруға көтерілді, бірақ бұл жолы Фернандо VII патшасының әскерлеріне қарсы. Келесі жылдары либералдық триенио (испанша: либералдық биліктің үш жылдық кезеңі) кезінде ол Замораның әскери губернаторы және кейде Капитан генерал (Бас капитан) болып тағайындалды. 1823 жылы абсолютизмдік реакция кезінде француз армиясы (соқталған «Сент-Луистің жүз мың ұлы») Испанияға басып кіріп, абсолютизмді қалпына келтірді, либералдық режим құлады және Диес Португалияға қашты. Ол қамаудан қорқусыз қайта оралуға рұқсат сұрады, және оның өтініші қабылданды. Бірақ ол қайтып келгеннен кейін Ольмилос-де-Пенафиел маңында тұтқындалып, Роа-де-Дуэроға (Бургос) жеткізілді, онда ол мэр Грегорио Гонсалесқа тапсырылды. Ол сол жерде түрмеге қамалып, темір торға бұғатталды. Либералдық әскери жетекші Леопольдо О’Доннелл Диестің жағдайынан хабар алып, оның ісін сотта қарауға тырысты. Алайда Роа-де-Дуэро судьясы Диестің өлім жазасын бұйырған еді, ол 1825 жылғы 20 тамызда ауылдың орталық алаңында орындалды. Диес атудың орнына дарға асылды. Деректерге сәйкес, үмітсіздік пен күш-қуаттың бір сәтте Диес оны дарға алып бара жатқан лауазымды тұлғаның қылышын тартып алды.