Кіріспе

Жапондық ұшақ-жауынгерлік ұшақ

Накадзима Ки 27 (九七式戦闘機) 1940 жылға дейін Жапон императорлық армиясының әуе күштері қолданған басты жауынгерлік ұшақ болды. Одақтас әскерлері оны "Нейт" деп атады, бірақ соғыстан кейінгі көптеген дереккөздерде "Қытай-Бурма-Үндістан" (CBI) аймағында "Абдул" деп таныстырылды; Одақтас әскерлерінің барлау қызметі бұл атауды Mitsubishi Navy Type 97 ұшағына арнады, ол Type 96 (Mitsubishi A5M) ұшағының ізбасары болып, қыналынатын шасси және жабық кабинасымен кемеде тасымалданады деп күтілді.

Жобалау және әзірлеу

1935 жылы Жапон императорлық армиясы Кавасаки Ки 10 (Армияның 95 типті ұшағы) бипланын алмастыру үшін төмен қанатты моноплан жобалау бойынша Накадзима, Мицубиси және Кавасаки компаниялары арасында бәсеке ұйымдастырды. Жаңа ұшақ, сонымен қатар, эксперименталды Mitsubishi Ki 18 ұшағынан да жақсы көрсеткіштерге ие болуы керек еді. Бәсеке нәтижесінде Накадзима Ки 27, Кавасаки Ки 28 және Мицубиси Ки 33 (Мицубиси А5М-ның модификациясы) ұшақтары жасалды. Накадзиманың дизайны Ki 10 ұшағына Type 95 ұшағы сайысында жеңілген оның бұрынғы Ki 11 моноплан ұшағының негізінде құрылды. Жапондық шенеуніктер сумен салқындатылатын қозғалтқыш пен кері тартылатын қону шассиі бар Накадзима Ки 12 ұсынысын тым күрделі деп тапқандықтан, Ки 27 ұшағын Кояма Ясуши ауамен салқындатылатын радиалдық қозғалтқыш пен бекітілген қону шассиімен жабдықтады. Ұшақтың алдыңғы жиегі тік, артқы жиегі бұрыштап тігілген, Nakajima компаниясының танымал қанаты болды, ол кейін Ki 43, Ki 44 және Ki 84 ұшақтарында да пайда болды. Ki 27 ұшағының алғашқы ұшуы 1936 жылдың 15 қазанында өтті. Оның максималды жылдамдығы бәсекелестерінен төмен болғанымен және көтерілу көрсеткіштері нашар болғанына қарамастан, армия Накадзиманы өте жақсы бұрылу қабілеті үшін таңдады, бұл оның ерекше төмен қанат жүктемесімен қамтамасыз етілді. Армия одан әрі сынақтар үшін 10 прототиптік үлгіні (Ki 27a) тапсырыс берді, олар жылжымалы шатыры бар және үлкен қанаттары бар жабық кабинамен жабдықталған еді. 1937 жылы бұл ұшақ Армияның "Тип 97" ұшағы ретінде қабылданып, пайдалануға берілді. Накадзимадан басқа, Ki 27 ұшағын Tachikawa Aircraft Company Ltd және Manshukoku Hikoki Seizo KK компаниялары да өндірді, 1942 жылы өндіріс тоқтағанға дейін барлығы 3368 дана салынды.

Пайдалану тарихы

Ki 27 ұшағы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Жапон императорлық әскерінің негізгі күштер ұшағы болды. 1938 жылғы наурыз айында Солтүстік Қытайда қолданысқа енгізілген Ki 27, Қытайдың жылдам Polikarpov I 16 ұшақтары пайда болғанға дейін әуеде басымдыққа ие болды. 1939 жылғы Халхин-Гол шайқасында Моңғолияда КСРО-ға қарсы Ki 27 екі Polikarpov I 15 және Polikarpov I 16 ұшақтарымен кездесті. Шайқастың бастапқы кезеңінде оның көрсеткіштері I 16-ның ерте модельдерімен шайқасқандай болды және I 15 бипланынан айтарлықтай жоғары болды. Жақсы даярланған Ki 27 ұшқыштарының арқасында Жапон әскері әуеде басымдыққа ие болды. Ki 27 екі 7,7 мм (.303 дюйм) 89 типті пулеметпен қаруланды. Көптеген ұшақтар сияқты, бұл ұшақта да ұшқышты қорғауға арналған бронь болған жоқ, сондай-ақ отын бактерілерінде өрт сөндіру және өздігінен жабылу жүйесі де болмады. Кейіннен Кеңес әуе күштері жақсартылған I 16 ұшақтарын алды. Жылдам, күшті қаруланған (екі қанатқа орнатылған 20 мм ШВАК зеңбірегімен) және броньды I 16 Ki 27-нің артықшылықтарын жойды, ал Ki 27 одан қашу үшін тік түсуге мәжбүр болды. VVS жаңа тактиканы енгізді, ол үлкен, тығыз құралымдарда ұшудан, биіктік және/немесе жылдамдық артықшылығымен шабуылдаудан және соққы беру тактикасынан (жоғары жылдамдықты) тұрды, бұл тактиканы кейінірек Клэр Ченно 1941 жылғы Flying Tigers үшін жасады (сондай-ақ жапон күштеріне қарсы ұшу үшін). Жапондықтар жоғалтуларға ұшырады, бірақ олар 1340 ұшақ құлатқандарын мәлімдеді (Советтік жоғалтулардан алты есе көп және театрға келген Советтік ұшақтардың санынан үш есе көп екенін мойындады). Жапония 120 ұшақ (оның ішінде Ki 10) жоғалтты, ал Советтік тарап 215 ұшақ құлатқандарын мәлімдеді, ал жапондықтардың ең көп күші 200 истребительді құрады. Жапон ұшқыштары Ki 27-нің жоғары бұрылу жылдамдығын ұнатқандықтан, әскер маневрлеуге тым көп көңіл бөлді, бұл шешім кейінірек жылдам және күшті қаруланған истребительдерді жасауға кедергі келтірді. Ki 27 Тынық мұхитында Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін қызмет етті, Малайя, Сингапур, Голландтік Оңтүстік Индонезия, Бірма және Филиппинге шабуыл жасаған бомбалаушыларды сүйемелдеді (алғашқыда Brewster F2A Buffalo-ға қарсы нашар болды). Сонымен қатар, ол соғыстың алғашқы айларында американдық еріктілерге қарсы кең ауқымда әрекет етті. Ұзақ өтпей американдық Curtiss P 40 Warhawks-тан озып, Ki 27 бірінші қатардағы қызметтен Nakajima Ki 43-ке ауыстырылды, ал қалғандары оқу ұшақтары ретінде қолданылды. Ki 27 сонымен қатар Манчжурия және Таиланд қарулы күштерінде қолданылу үшін экспортталды, екеуі де оны шайқаста қолданды. Таиландтағы қызметте Ki 27 екі North American P 51 Mustang ұшағына зақым келтірді және бір Lockheed P 38 Lightning және бір North American P 51 Mustang ұшағын атып түсірді. Соғыстың соңғы айларында ұшақтардың жетіспеушілігі жапондықтарды барлық қол жетімді машиналарды пайдалануға мәжбүр етті, Ki 27 және 79 да осыдан ерекшеленбеді. Кейбіреулері камикадзе шабуылдары үшін жарылғыш заттармен жабдықталды, бірақ кейбіреулері қайтадан истребительдер ретінде қолданылды, 1945 жылғы 16 ақпанда 39-шы оқу-ұшу полкі Йокошиба әуеайлағынан 16 Ki 79 оқу ұшағын АҚШ-тың 58-ші операциялық тобының ауқымды әуе шабуылына қарсы тұру үшін ұшырды, нәтижесінде алты ұшақ жоғалды, бес ұшқыш қаза тапты, ал керісінше кем дегенде бір F6F Hellcat зақымдалды және екіншісі атылып түсірілді.