Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тікендер ісі (1466) YB 6 Ed 4, 7a pl 18 – ортақ құқық бойынша Корольдің алқасының қарауындағы маңызды тарихи сот ісі. XV ғасырда болған бұл ағылшын ісі – ортақ құқық сотының шешімін қазіргі таңдағы делдалдық құқықтың негізгі принципіне негіздеген ең алғашқы жазбасы: егер адам басқа біреудің әрекетінен (азаматтық) зиян көріп, шығынға ұшыраса, онда ол адамның өтемақы алуға құқығы бар. Бұл іс, техникалық тұрғыда Hulle v. Orynge 1466 Y. B. M. 6 Edw. IV, folio 7, placitum 18 деп тіркелген, Америка құқық мектептеріндегі делдалдық құқыққа кіріспе курстарында жиі қолданылады.
The Case of the Thorns (1466) YB 6 Ed 4, 7a pl 18 is an important historical court case from the King's Bench in common law torts. The English case, which occurred in the 15th century, is the earliest record of a common law court basing its decision on the now fundamental principle of torts: That if an individual suffers (civil) damages at the hand of another, that individual has a right to be compensated. The case, technically cited as Hulle v. Orynge 1466. Y. B. M. 6 Edw. IV, folio 7, placitum 18., is still widely used in American law schools in introductory tort classes.
Өмірбаян
Сотталушы 1 акрлық шаруашылыққа ие болған, ол талапкердің 5 акрлық жерімен шектес жатқан, екі жерді тікенді бұталармен бөліп тұрған. Сотталушы талапкердің жеріне құлаған бөлігінен тікендерді алып тастауға тырысқан. Тікендерді алып тастау барысында сотталушы талапкердің егіндеріне зиян келтірді, нақтырақ айтқанда, егінділерді таптап, зақымдады. Даулы мәселе сотталушының шешімсіз кіруге жауапкершілігі болатындығында еді.
The defendant owned a 1 acre farm adjoining the plaintiff's 5 acres, which were separated by a hedge of thorn bush. The defendant was trying to retrieve thorns from a dividing hedge which had fallen onto the Plaintiff's property. In retrieving the thorns the defendant had damaged some of the plaintiffs crops; specifically he "trampled and damaged" the crops. The issue was whether the defendant was liable for trespass.
Ереже
Шешім дауысқа бөлінгенімен, көпшілік адам басқа біреудің мүлкіне нұқсан келтірсе, тіпті осы нұқсанға әкелген әрекет заңды болса да, құқық бұзушылық болып саналады деген тұжырымға келді. Пиго судьясы айтқандай: "Егер біреудің иелігінде балық көлі болса және ол балық аулау үшін көлден суды төгіп, сол су менің жеріме ағып кірсе, мен шағымдануға құқылымын, әйтсе де бұл әрекет заңмен рұқсат етілген". Егер біреу ерікті түрде басқа біреуге зиян келтіретін әрекет жасаса, ол әрекет заңды болған жағдайда да, келтірілген зиянға жауапты болады.
Although the decision was divided, the majority held that if a person damages another's property there is a tort even if the action that brought such damages was itself lawful. As Pigot, J states, "And so if a man has a fish pond in his manor and he empties the water out of the pond to take the fishes and the water floods my land, I shall have a good action, and yet the act was lawful." One who voluntarily does an act which results in damages to another is responsible for the damages even if the act was lawful.
Есептілік
Бұл жағдайдан алынған үзінді Bessy v Olliot & Lambert (1681) ісінде төмендегідей қорытындыланды.
This case excerpt was summarised in Bessy v Olliot & Lambert (1681) as follows.