Кіріспе

Хлороген қышқылы (ХГҚ) – кофе қышқылы мен (-) кино қышқылының эфирі, лигнин биосинтезінде аралық зат ретінде қатысады. "Хлороген қышқылдары" термині ұқсас полифенолдар отбасының эфирлерін, соның ішінде гидроксицин қышқылдарын (кофе қышқылы, феруль қышқылы және p-кумарин қышқылы) кино қышқылымен байланысты эфирлерін білдіреді. "Хлоро" деген сөзіне қарамастан, хлороген қышқылдарының құрамында хлор жоқ. Атау грек тіліндегі χλωρός (хлорос, ашық жасыл) және γένος (генос, "тудыратын" мағынасындағы жұрнақ) сөздерінен шыққан, хлороген қышқылдары тотыққанда пайда болатын жасыл түске байланысты берілген.

Құрылымдық қасиеттері

Құрылымы жағынан хлороген қышқылы – кофе қышқылы мен L-куин қышқылының 3-гидроксилі арасында түзілген эстер болып табылады. Хлороген қышқылының изомерлеріне куин қышқылының басқа гидроксилдік орындарындағы кофеил эфирлері жатады: 4-O-кофеилкуин қышқылы (криптохлороген қышқылы немесе 4 CQA) және 5-O-кофеилкуин қышқылы (неохлороген қышқылы немесе 5 CQA). 1-орындағы эпимер әлі хабарланбаған. 3,4-дикофеоилкуин қышқылы және 3,5-дикофеоилкуин қышқылы сияқты бірнеше изомерлер бар, сондай-ақ цинарин (1,5-дикофеоилкуин қышқылы).

Биосинтез және табиғи түрде пайда болуы

Хлороген қышқылының биосинтетикалық алдағы заты – 4-кумароил-CoA, оның арил сақинасында бір гидроксил тобы бар, ал ол өз кезегінде канамик қышқылынан түзіледі. Кумарил эфирінің гидроксилденуі, яғни екінші гидроксил тобының қосылуы цитохром P450 ферментімен катализделеді. Хлороген қышқылы Phyllostachys edulis бамбуында, сондай-ақ көптеген басқа өсімдіктерде де, мысалы, қара жусанның (Calluna vulgaris) жапырақтарында кездеседі.

Тамақта

Хлорген қышқылы және оған байланысты криптохлорген қышқылы мен неохлорген қышқылы қосылыстары Hibiscus sabdariffa жапырақтарында табылды. Хлорген қышқылының изомерлері картопта кездеседі. Хлорген қышқылы баклажанның, шабдалының, құрманың және кофе дәнінің қабығында болады.

Ғылыми-зерттеу және қауіпсіздік

Хлорген қышқылының мүмкін биологиялық әсерлері алдын ала зерттелуде. Хлорген қышқылы дәрі ретінде немесе тағам мен сусындардағы қауіпсіз ингредиент ретінде мойындалған тағамдық қоспа ретінде бекітілмеген. Адам денсаулығы үшін қауіпсіздігі немесе тиімділігін анықтауға жеткілікті мәліметтер жоқ, және оны үлкен дозада қолдану, мысалы, жасыл кофеді артық ішу, кері әсерлерге алып келуі мүмкін.

Номенклатура

Хлороген қышқылының атомдарына нөмір беру шашыраңқы болуы мүмкін. 1976 жылы IUPAC ережелеріне сәйкес, хину қышқылы сақинасындағы атомдар нөмірлену реті кері қайта жаңартылды, соның салдарынан 3 CQA 5 CQA-ға, ал 5 CQA 3 CQA-ға айналды. Бұл мақалада 1976 жылға дейін ғалымдар қолданған бастапқы нөмірлеу жүйесі қолданылады (хлороген қышқылы 3 CQA, ал неохлороген қышқылы 5 CQA болып саналады). Одан кейін зерттеушілер мен өндірушілер арасында пікір қақтығысы туды, екі нөмірлеу жүйесі де қолданылып келеді. Тіпті 1976 жылғы IUPAC ұсынымдары кейбір сирек кездесетін хлороген қышқылдарына қолданғанда толыққанды қанағаттандырмайды.