Кіріспе

Химикалық қосылыс

Кальципотриол, сондай-ақ кальципотриен деп те аталады, кальцитриолдың – D витаминінің бір түрінің – синтетикалық туындысы. Ол псориазды емдеуде қолданылады. Псориаздық тері жағдайларында ұзақ мерзімді қолдану үшін қауіпсіз. 1985 жылы патенттелген және 1991 жылы медициналық қолдануға бекітілген. АҚШ-та "Dovonex", Солтүстік Америкадан тыс елдерде "Daivonex" және Германияда "Psorcutan" саудалық атауларымен сатылады. Бұл препарат Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Көрінетін тізіміндегі маңызды дәрілерге" кіреді. Кальципотриол кальципотриол/бетаметазон дипропионаты түрінде де қолжетімді, бұл плак тәрізді псориазды емдеу үшін синтетикалық кортикостероид бетаметазон дипропионатымен бірге берілетін комбинациялық дәрілік препарат.

Медициналық қолданыстар

Созылмалы жақынша қабыршақты псориаз кальципотриолдың басты медициналық қолданысы болып табылады. Ол шашақты тері ауруын (алопеция ареата) емдеуде де тиімді қолданылған.

Өзара әрекеттесулер

Препараттық өзара әрекеттесулер белгілі емес. Кальципотриолдың псориазды жеңілдету механизмі толыққанды түсініксіз. Алайда, оның витамин D рецепторына (VDR) кальцитриолмен салыстырылатын байланыс қабілеті бар екені көрсетілген, бірақ кальций метаболизмін реттеуде кальцитриолға қарағанда 1%-дан кем белсенді. Витамин D рецепторы стероидтық/қалқанша без рецепторларының суперайылына жатады және қалқанша безі, сүйек, бүйрек және иммундық жүйенің T-жасушалары сияқты көптеген тіндердің жасушаларында табылады. T-жасушаларының псориаз дамуындағы рөлі белгілі, және кальципотриолдың VDR-мен байланысуы T-жасушаларының жасушалық дифференциация және көбеюге қатысты гендердің транскрипциясын өзгертеді деп саналады. Егешқұйрықтардағы зерттеулерде құлаққа және арқа терісіне кальципотриолдың жергілікті түрде қолданылуы кератиноциттерде эпителийлік жасушалардан шыққан TSLP цитокинінің дозаға байланысты өндірісін арттырды және жоғары концентрацияда атопиялық дерматитті тудырды. Кальципотриол қолдану арқылы TSLP өндірісінің жоғарылауы витамин D рецепторы/RXRα және витамин D рецепторы/RXRβ гетеродимерлерінің бірлескен әрекеттесуі арқылы жүзеге асырылады деп есептеледі. Псориаз көбінесе Th1/Th17 қабыну цитокиндерімен шақырылады деп есептелетін болғандықтан, тиісті концентрациядағы кальципотриол емдеуі TSLP өндірісі арқылы Th1/Th17 қабынуын басып, Th2 жауабына байланысты псориаз симптомдарын жеңілдетуі мүмкін. Дегенмен, бұл әлі расталмаған.

Фармакокинетика

Қолданғаннан кейін және организмге сіңгеннен кейін кальципотриол бауырда жылдам метаболизмге ұшырайды. Кальципотриол MC1046 (α,β-қанықпаған кетон аналогы) болып метаболизмделеді, содан кейін ол негізгі метаболиті – қаныққан кетон аналогы MC1080 болып метаболизмделеді. MC1080 одан кейін кальцитрой қышқылына баяу метаболизмделеді. Кальципотриолдың метаболиттері бастапқы затқа қарағанда нашар әсер етеді.

Химия

Кальципотриол – ақтан дерлік ақ түсті кристалдық зат.