Кіріспе

Де Йонге Орегонға қарсы, 299 U. S. 353 (1937) – АҚШ Жоғарғы Сотының он төртінші түзетудегі тең процестік құқық ережесінің, бірінші түзетудегі жиналыс бостандығы құқығын жеке АҚШ штаттарына да қолданылатынын анықтаған ісі. Сот Дирк Де Йонгенің Коммунистік партиясы ұйымдастырған бейбіт шеруде сөйлеуге құқығы бар екенін, тіпті партия революция жолымен өнеркәсіптік немесе саяси өзгерістерді жақтағанмен де, мойындады. Алайда, 1950 жылдары коммунизмге қатысты алаңдаушылық күшейген кезде, Сот «Денис АҚШ-қа қарсы» (1951) ісінде Коммунистік партияның жетекшісі Юджин Денистің АҚШ үкіметін күшпен құлатуға шақырғаны үшін Смит заңының талаптарын бұзғанын шешті.

Өмірбаян

Орегон штатының «қылмыстық синдикализм» туралы заңына сәйкес, басқа нәрселермен қатар, «қылмыс, физикалық зорлық-зомбылық, саботаж немесе кез келген заңсыз әрекеттерді немесе әдістерді индустриялық немесе саяси өзгерістерді немесе революцияны іске асыру құралы ретінде уағыздайтын немесе үйрететін жиналыстың өткізілуіне көмектесу» де қылмыс саналды. Бұл заң соттың Gitlow v. New York (1925) және Whitney v. California (1927) істерінде қолдаған штаттық заңдарға ұқсас болды. Дирк Де Йонг 1934 жылғы 27 шілдеде Коммунистік партияның Портленд бөлімшесі ұйымдастырған жиынға қатысып, округтағы түрме жағдайлары және Портлендтегі жүріп жатқан теңізшілер ереуілі туралы сөз сөйледі. Де Йонг партия мүшесі болғанмен, жиын жұртшылыққа ашық және бұл туралы алдын ала жарияланған еді. Портленд полициясы жиынға шабуыл жасады. Де Йонг тұтқындалып, штаттың «қылмыстық синдикализм» заңын бұзды деген айып тағылды. Сотталғаннан кейін Де Йонг үкімді күштен шығару және ақталу туралы өтініш білдірді, себебі Де Йонгтың немесе жиынға қатысушылардың ешкімнің зорлық-зомбылық әрекеттерін немесе революцияны уағыздағанына дәлел жоқ еді, сондықтан оны соттауға жеткілікті дәлел болмады. Орегон Жоғарғы Соты оның айыптауын күшінде қалдырып, айыптау актісі Де Йонгты «қылмыстық синдикализммен» айыптамағанын, керісінше, ол «Коммунистік партия шақырған жиналыстың төрағасы болып, оны ұйымдастырып, өткізуге көмектескенін, ал ол Мултнома округінде «қылмыстық синдикализм» және саботаж ілімін заңсыз уағыздап, таратыпты» деп шешті. Яғни, Де Йонг Коммунистік партиямен байланысы болғаны үшін сотталды, бұл партия басқа уақытта, бірақ сол жиында емес, «қылмыстық синдикализмді» уағыздаған. Де Йонг өзінің ісін Жоғарғы Сотқа апарып, оның үкімінің Конституцияның XIV түзетуімен бекітілген оның құқықтарын бұзғанын мәлімдеді.

Өкілдік

Нью-Йорк қаласының Осмонд К. Френкелі апелляциянт үшін, Морис Э. Таршис, Орегон штаты Портленд қаласы округтік прокуратурасының орынбасары.

Жоғарғы соттың шешімі

Бас судья Чарльз Эванс Хьюз Соттың пікірін білдірді, ол бірауыздан Де Жондждың айыбын күштен шығарды. Хьюз мемлекеттік соттың шешімін ескере отырып, істегі нақты мәселелерге баса назар аударды. Сот айыптауды мемлекеттік сот анықтағандай қабылдауға және заң дұрыс қолданылған деп есептеуге міндетті болды: Орегон Жоғарғы Соты Орегон заңын түсіндіруде соңғы құқыққа ие болды және айыптауды қолдап, қылмыстық синдикализм туралы заң бойынша айыптау жеткілікті деп шешті. Осыған байланысты, Сот айыптауды тек қылмыстық құқық бұзушылықты белгілейтін құжат ретінде қарастыра алатын еді. Сотта Де Жонж Коммунистік партияның қоғамдық жиналысын өткізуден басқа қандай да бір қылмыстық әрекет жасады ма дегенді анықтау үшін дәлелдерді қарастыра алмады, өйткені оған басқа ешқандай айып та қойылмаған және «жасалмаған айыптама бойынша айыпталу – бұл тең сот талқылау құқығының бұзылуы». Сондықтан Де Жонждің шын мәнінде Коммунистік партияның мүшесі болғаны және ол жиналыста басқаларды партияға қосылуға және партияға көмектесуге шақырғаны маңызды емес еді, өйткені бұл әрекеттер оның айыпталуы үшін қажет болған жоқ және партия мүшесі болсын, болмасын, жиналысты өткізген кез келген адам заң бойынша жауапкершілікке тартылуы мүмкін еді. Хьюз түсіндіргендей, «[Де Жонжға] тағылған және ол үшін кінәлі деп танылып, жеті жылға бас бостандығынан айырылған жалғыз қылмысы – ол Коммунистік партияның басшылығымен өткізілген, бірақ басқа жағынан заңды болған қоғамдық жиналыстың өткізілуіне көмектескені еді. Егер Коммунистік партия Портлендте тарифтерді, Үкіметтің сыртқы саясатын, салық салуды, әлеуметтік көмектерді немесе Президенттікке, Конгресс депутаттарына, Губернаторға немесе штат заң шығарушыларына үміткерлерді талқылау үшін қоғамдық жиналыс шақыратын болса, жиналыстың өткізілуіне көмектескен әрбір спикер де қылмыстық синдикализм заңын бұзуға кінәлі болар еді». Істің мәні нақтыланғаннан кейін, Хьюз Гитлоу және Уитни сияқты қылмыстық синдикализм заңдарын қолдаған шешімдерді ерекше атап өтті. Ол бұл істерде сотталушы үкіметті күшпен құлатуға шақырғаны немесе осы мақсаттағы қастандыққа қатысқаны үшін кінәлі деп табылғанын көрсетті. Хьюз сөз бостандығын шектеуге рұқсат беретін бірқатар шешімдерге қарамастан, «біздің бұрынғы шешімдеріміздің ешқайсысы Орегон заңдарының қазіргі қолданылуында талап ететіндей сөз бостандығы мен жиналыс құқығын осы деңгейде шектеуді қолдауға бармады» деді. Хьюз жиналыс бостандығының маңызды құқық екенін түсіндірді. Ол әсерлі және күшті сөздермен былай деді: [Жиналыс бостандығын] барлық азаматтық және саяси институттардың негізі болып табылатын бостандық пен әділдіктің негізгі принциптерін бұзбай ұстауға болмайды. Біздің институттарымызды күшпен және зорлықпен құлатуға итермелеуден қоғамды қорғаудың маңыздылығы қаншалықты зор болса, соғұрлым сөз бостандығы, баспасөз бостандығы және жиналыс бостандығының конституциялық құқықтарын сақтау қажеттілігі де арта түседі, осылайша еркін саяси талқылау мүмкіндігін сақтап, үкімет халықтың еркіне жауап бере алуы үшін және қажет болған жағдайда өзгерістер бейбіт жолмен жүзеге асырылуы үшін. Республиканың қауіпсіздігі, конституциялық үкіметтің негізі осында. Осы себептерге байланысты Сот «Федералды Конституцияға сәйкес, заңды талқылау үшін бейбіт жиналыс қылмыс болып саналмайды» деп шешті. Егер адамға қандай да бір топқа, тіпті Коммунистік партия сияқты қылмыстық келісімге (Сот болжағандай) заңсыз көмектесуде айып тағылса, сот оның нақты мақсаты мен нақты әрекеттері осы заңсыз мақсатқа көмектескен-көмегенін анықтауы керек: «Егер жиналған адамдар басқа жерде қылмыс жасаса, егер олар қоғамдық тыныштық пен тәртіпке қарсы келісім жасаса немесе оған қатысса, олар өздерінің келісімі үшін немесе басқа да заңды бұзушылықтары үшін жауапкершілікке тартылуы мүмкін». Де Жонжға қатысты айыптау үкімі тиісінше тең сот талқылау құқығын бұзу ретінде күштен шығарылды. Үш он жылдан кейін Жоғарғы Сот Бранденбург Огайо ісінде (1969) қылмыстық синдикализм заңын конституцияға қайшы деп жариялады, Уитниді жоққа шығарып, Гитлоуға күмән келтірді. Бранденбург Де Жонж ісіндегі шешімді растады, саяси жиналыстың бейбіт өтуі он төртінші түзетуде қорғалған құқық екенін мәлімдеді.