Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нидица (бұрынғы Ниборк; Нейденбург) (Ескі прусс тілінде: Nīdaspils) – Польшаның Вармия-Мазурия воеводиясындағы қала, Олштын мен Млава арасында, Мазурия аймағында орналасқан. Нидица округінің орталығы, 2017 жылғы мәлімет бойынша халқы 13 872 адамды құрайды.
Nidzica (former Nibork; Neidenburg ) (Old Prussian: Nīdaspils) is a town in the Warmian Masurian Voivodeship of Poland, lying between Olsztyn and Mława, in Masuria. The capital of Nidzica County, its population in 2017 was 13,872.
Тарих
Ескі пруссалықтар алғашқыда қаланы қорғаны бар шағын бекініспен құрды, бірақ 1355 жылы Тевтон ордені шабуыл жасап, 1376 жыл шамасында шағын қамал салды. 1414 жылы поляктар оны қайта басып алды. 1455 жылы тевтондықтардың шабуылы тойтарылды. 1656 жылы қала Солтүстік соғыстары кезінде сәтсіз қоршауға алынды. Қала 1656, 1664, 1784 және 1804 жылдары өрттерден қиындық көрді. 16 ғасырда айналасындағы ауыл тұрғындарының көп бөлігі поляк шаруаларынан тұрды.
The settlement was originally founded by Old Prussians who established a small fortified fort and were subsequently invaded by Teutonic Knights in 1355, who then erected a small castle around 1376 It was again captured by the Poles in 1414. In 1455 a Teutonic attack was repulsed In 1656 the town was unsuccessfully besieged during the Northern Wars. The city suffered from fires in 1656, 1664, 1784 and 1804. In 16th century a significant part of inhabitants in surrounding countryside were Polish farmers
Найденбург 1701 жылы Пруссия Корольдігінің құрамына кірді. 1708-1711 жылдары Найденбург тұрғындарының жартысы обадан көз жұмды. 1758 жылы қала ресейліктердің бақылауында болды. 1831 жылы холера эпидемиясы басталды, нәтижесінде 218 адам қайтыс болды. 1840 жылдан бастап жергілікті неміс билігі Польшаның Ресейлік бөлігінен қашқан поляктарды хабарлауға бұйрық берді. Қаңтар көтерілісі кезінде жергілікті тұрғындар Ресей империясындағы поляк күресушілеріне қару-жарақ контрабандасымен және саудасымен айналысты.
Neidenburg became part of the Kingdom of Prussia in 1701. Half of Neidenburg's inhabitants died from plague from 1708 to 1711. In 1758 the town was under Russian control. In 1831 a cholera epidemic broke out, which killed 218 people. Since 1840 the local German authorities issued decrees ordering to report any Poles fleeing from the Russian Partition of Poland. During the January Uprising local population was involved in smuggling and trading weapons to Polish fighters in Russian Empire.
20 ғасыр
1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Нейденбург қаласы Ресей империясының әскерлері тарапынан ауыр зардап шекті; 1914 жылдың 22 тамызында артиллериялық оқтардан 167 тұрғын үй мен шаруашылық ғимарат, 8 мемлекеттік және 58 кәсіпорын қирады. Қала Танненберг шайқасынан кейін, 1914 жылдың тамызында немістер тарапынан қайта басып алынып, қайта жаңартылды. Жаңарту жұмыстары бастапқыда Бодо Эбхардттың жоспарларына негізделген, бірақ оның нео-готикалық стилі іске асырылмады; оның орнына неоклассицизм стилі таңдалды. Версаль келісімі нәтижесінде 1920 жылдың 11 шілдесінде Ұлттар Лигасының бақылауымен Шығыс Пруссияда халықтың пікірін білдіру референдумы ұйымдастырылды. 3156 адам Пруссия құрамында қалуға, ал 17 адам Польшаға қосылуға дауыс берді. 1938 жылдың қараша айында «Хрусталь түні» дүрбелеңі кезінде синагог қиратылды, екі еврей тұрғыны – Юлиус Нафтали мен Минна Зак нацистік СА мүшелері тарапынан өлтірілді, ал бірнеше адам жарақат алды. Еврей қауымының аман қалған мүшелері Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Холокост кезінде депортацияланып, қаза болды. Соғыс жылдары, 1944 жылдың қазан айында, қала совет әскерлерімен бомбаланды. Нейденбург 1945 жылға дейін Шығыс Пруссиядағы аудан орталығы болды; сол жылы Қызыл Армия қалаға кіріп, шегініп бара жатқан Вермахтты қуумен басып алды. Көптеген, тіпті көпшілігі неміс азаматтары аймақтан қашқанмен, қалғандардың көпшілігі алғаш рет неміс топырағына келген совет әскерлерінің зорлық-зомбылығына ұшырады. Кеңес офицері және кейіннен диссидент болған Лев Копелев, сол жерде қалған адамдарды өлтіру мен тонау оқиғаларын көріп, қатты ойға келгенін айтады. Потсдам келісіміне сәйкес, Нейденбург бұрынғы Шығыс Пруссия провинциясының оңтүстік бөлігімен бірге (тарихи Мазурияның көп бөлігін қоса алғанда) Польшаға берілді, ал қалған неміс халқы жер аударылды. Қала дәстүрлі поляк аты Ниборкқа қайта аталмай, Ниджика деп атау алды. Қала соғыс кезінде көп зақым көрді.
At the beginning of World War I in 1914, Neidenburg was heavily damaged by invading Imperial Russian troops; 167 residential and agricultural houses, 8 public and 58 business buildings were destroyed by artillery fire on 22 August 1914. The town was reconquered and rebuilt by the Germans after the Battle of Tannenberg later in August 1914. The reconstruction was originally based on plans by Bodo Ebhardt, however, his neo gothic style was not carried out; instead, a neoclassicist style was preferred. As a result of the Treaty of Versailles, the East Prussian plebiscite was organized under the control of the League of Nations on 11 July 1920. The votes were 3,156 for remaining in Prussia and 17 for joining Poland. During the Kristallnacht riots in November 1938, the synagogue was destroyed and two Jewish inhabitants, Julius Naftali and Minna Zack, were killed by Nazi SA members, while several others were injured. The surviving members of the Jewish congregation were deported and killed in the Holocaust during World War II. During the war, in October 1944, the city was bombed by the Soviets. Neidenburg was the seat of a district in East Prussia until 1945; in that year the Red Army entered and occupied the town while pursuing the retreating Wehrmacht. While many, if not most, German civilians had fled the area, many of those who remained experienced atrocities at the hands of Soviet soldiers, who found themselves on German soil for the first time. Lev Kopelev, a Soviet officer and later dissident, described how he was appalled by the acts of murder and looting against those who remained. In accordance to the Potsdam Agreement, Neidenburg along with the southern part of the former province of East Prussia (including most of historic Masuria) was granted to Poland, and the remaining German population was expelled. Rather than being renamed to the traditional Polish name Nibork, the town received a new name, Nidzica. The town was significantly damaged during the war.