Кіріспе

Канар аралдарының тұрғындары және олардың Америкаға көшіп келген ұрпақтары

Исленьос (isˈleɲos) – Канар аралдарынан шыққан қоныс аударушылар мен иммигранттардың ұрпақтары, қазіргі Луизиана, Пуэрто-Рико, Техас, Куба, Доминикан Республикасы, Венесуэла және Американың басқа да аймақтарында қоныстанған. Бұл жерлерде Канар аралдарының тұрғындары испан құрлығынан келген "пенинсулярлар" (lang es) деп аталатын испандықтардан ерекшелену үшін "исленьо" (испан тілінде "аралдық") деген атпен танылды. Бұрын жалпылама мағынада қолданылған бұл термин қазір Латын Америкасы мен Луизианада Канар аралдарының тұрғындарының немесе олардың ұрпақтарының ерекше мәдени ерекшелігін білдіреді, және олар әлі де исленьос деп аталады. Ағылшын тілінде Канар аралдарының тұрғындары "канариялық" деп те аталады. Испан тілінде "канарио" немесе "исленьо канарио" деген сөздер де қолданылады. "Исленьо" термині бүгінге дейін испан Америкасында, әсіресе Канар аралдарының көптеген тұрғындары бар елдерде, Канар аралдарынан келген адамды құрлықтағы испандықтан (пенинсуляр) ажырату үшін қолданылады. 19 ғасырдың басында Америкада Канар аралдарының өзінен гөрі Канар тегіндес адамдардың саны көп болды, ал алғашқы иммигранттардың ұрпақтарының саны бастапқы көшіп келгендерден әлдеқайда артық. 15 ғасырда еуропалықтардың ашқаннан бастап 20 ғасырға дейін Америка Канар иммигранттарының басты бағыты болды, осы ғасырдың бірінші жартысында көптеген адамдар Африкадағы Испанияның Ифни, Батыс Сахара және Экваторлық Гвинея колонияларына қоныс аударды. 1970 жылдардан бастап олар Еуропаның басқа елдеріне де көшіп-қона бастады, бірақ Америкаға көшіп-қону 1980 жылдардың басына дейін тоқтаған жоқ. Куба, Доминикан Республикасы, Пуэрто-Рико, Венесуэла және Уругвай мәдениеттері Канар мәдениетінің ықпалына ішкіріп, Уругвайдан басқа барлық жерлердегі испан тілінің диалектілеріне де әсер еткен. Канар аралдарынан 16-20 ғасырларда Америкаға көшіп келген ұрпақтардың көпшілігі үлкен халықтардың құрамына әлеуметтік және мәдени тұрғыдан сіңісіп кеткенімен, Луизиана, Техастағы Сан-Антонио, Пуэрто-Рикодағы Хатильо және Доминикан Республикасындағы Сан-Карлос-де-Тенерифе (қазір Санто-Домингоның бір бөлігі) сияқты кейбір қауымдастар әлі де ата-бабаларының Канар мәдениетін сақтап қалған.

Жалпы тарихы

Канар аралдарынан Америкаға көші-қон 1492 жылы Колумбтың алғашқы саяхатымен басталды және 1980 жылдардың басына дейін тоқтамады. Испанияның Канар аралдарын жаулап алуы (1402–1496) жақында ғана болған кезде, Колумб 1501 жылы Канар аралдарында жабдықтау үшін тоқтады. Сондай-ақ 1501 (немесе 1502) жылы Николас де Овандо Канар аралдарынан Испаниола аралына бет алған топпен бірге кетті. Осының салдарынан, 17-18 ғасырлардың соңында жүздеген канариялық отбасылар Венесуэлаға, Кубаға, Доминикан Республикасына және Пуэрто-Рикоға көшіп кетті, ал басқалары Уругвай, Мексика, Аргентина немесе қазіргі АҚШ-тың оңтүстігіне барды. Бұл отбасылар Латын Америкасының әртүрлі аймақтарын қоныстандыру үшін жіберілді. 1764 жылы қан төлемі жойылды. Бірақ, көптеген канариялықтар өздерінің туған жеріндегі ауыр жағдайдан құтылу үшін Америкаға көшіп-қонуын жалғастырды. Латын Америкасы елдері испан билігінен азат болғаннан кейін (1811–1825), Испания Америкадағы колония ретінде тек Куба мен Пуэрто-Риконы сақтап қалды. Ол бұл колонияларда құлдықты жойды және канариялықтардың көшіп келуін ынталандырды. Көптеген канариялық иммигранттар Кариб теңізіндегі екі аралға көшіп барды, онда олардың еңбегі пайдаланылып, өте аз жалақы төленді. Дегенмен, Венесуэла, Уругвай және Аргентина сияқты басқа елдерге көшіп барған мыңдаған канариялықтар да болды. Куба мен Пуэрто-Рико АҚШ-қа қосылып, 1898 жылы Пуэрто-Рикоға канариялықтардың көшіп келуіне тыйым салынғаннан кейін, көші-қон негізінен Кубаға бағытталды, сондай-ақ Аргентина мен Уругвайға да белгілі бір ағымдар болды. 1936 жылдан кейін көптеген канариялық иммигранттар 1948 жылға дейін Куба мен Венесуэлаға кетті, содан кейін арал тұрғындарының көпшілігі Венесуэлаға көшіп бара бастады. 1970 жылдардан бастап канариялықтардың эмиграциясы азайды және 1980 жылдардың басынан бастап Канар аралдарының экономикасының жақсаруымен (және Испанияның жалпы алғанда, 2008 жылғы экономикалық дағдарысқа дейін) канариялықтардың эмиграциясы одан да азайды. Жоғарыда айтылған себептерге байланысты, кейбір аралдарда канариялықтардың көшіп кетуіне себеп болған ерекше мәселелер де болды. Лансаротте 16-дан 20 ғасырға дейін адамдар қатты құрғақшылыққа (1626–1632), эпидемияларға, үй және ондық салықтарға, шегірткелердің шабуылына және 1730 жылы бірнеше жанартау жарылысына тап болды, бұл халықтың жартысынан астамына әсер етті, олардың көпшілігі көшіп кетті, пираттардың шабуылдары (Лансароте басқа аралдарға қарағанда пираттардың шабуылына көбірек ұшырады) және ауа райының қаталдығы. Осының салдарынан, Лансароттегі көптеген адамдар басқа Канар аралдарына (Тенерифе, Гран-Канария және Фуэртевентура), сондай-ақ Америкаға, Уругвай, Аргентина, Куба, Пуэрто-Рико, Венесуэла және АҚШ-тың оңтүстік бөлігіне көшіп кетті.

Америка Құрама Штаттары

XVIII ғасырда испан патшасы Канар аралдарынан бірнеше топты Жаңа Испаниядағы колонияларына жіберді. Испанияның мақсаты – белгілі бір аймақтарды испан қоныс салушыларымен мекендету болды, ал 1731 және 1783 жылдар аралығында қазіргі Оңтүстік АҚШ-та бірнеше канарлық қауымдастықтар құрылды. 1731 жылы 16 канарлық отбасы Сан-Антониоға (Испанияның Техас штаты) келді. 1757 және 1759 жылдар аралығында 154 отбасы испан Флоридасына жіберілді. 1778 және 1783 жылдар аралығында тағы 2100 канарлық испандық Луизианаға келіп, Гальвестаун, Валенсуэла, Баратариа және Сан-Бернардоның төрт қауымдастығын құрды. Осы қоныстардың ішінде Валенсуэла мен Сан-Бернардо ең сәтті болды, қалған екеуі аурулар мен су тасқынына ұшырады. Акадиялық босқындардың Байо Лафуршеге көшіп келуі Валенсуэла қауымдастығының жылдам галлизациясына алып келді, ал Сан-Бернардо (Сент-Бернард) қауымдастығы өзінің бірегей мәдениеті мен тілінің көп бөлігін 21-ші ғасырға дейін сақтап қалды. Көптеген Isleños Америка Тәуелсіздік соғысында және Аламо шайқасында күресті. Луизиана мен Техастың АҚШ құрамына енгеннен кейін олар Азамат соғысында және екі дүниежүзілік соғыста да қатысты. Isleños өз мәдениетінің кейбір ерекшеліктерін сақтап қалды, Флоридадан басқа, онда олар ауыл шаруашылығын жақсартты, бірақ канарлық қоныс салушылардың көпшілігі Флорида 1763 жылы Ұлыбританияға өткен кезде Кубаға көшіп кетті, ал Испанияға қайтарылғаннан кейін, Флорида 1819 жылы АҚШ-қа өткенде тағы көбі кетіп қалды. 18-ші ғасырда Канар аралдарында қолданылған испан тілінің диалектісі 1950 жылдарға дейін Сан-Антониодағы ескі Isleños-тардың арасында сақталды, бірақ әлі де Сент-Бернард округінде қолданылады.

Испан Антиль аралдары

Луизиананың Isleños халқы 200 жылдан астам уақыттан бері Канар аралдарынан келген алғашқы қоныс аударушылардың ықпалымен дамыған Куба, Пуэрто-Рико және Доминикан халықтарымен Канар мәдениетінің кейбір ерекшеліктерін бөлісіп келеді. Бұл қоныс аударушылар алғаш рет 16 ғасырдың соңында Америкаға келген.

Куба

Латын Америкасы елдері арасында Кубаға Канар аралдарынан көшіп келгендердің әсері ең көп болды, олардың болуы кубалық диалектінің және акценттің дамуына ықпал етті. Кубаның дәстүрлі испан тіліндегі көптеген сөздерді Канар аралдарында қолданылатын диалектке қана келтіруге болады. Куба испан тілі Канар испан тіліне өте жақын, себебі канарлықтар Кубаға 16 ғасырдан бері, әсіресе 19 және (20 ғасырдың басында) көшіп келді. Канарлықтар мен кубалықтардың өзара көші-қоны арқасында көптеген канарлық әдет-ғұрыптар кубалық дәстүрлерге айналды, және керісінше. Куба музыкасы, оның ішінде мамбо, сон және пунто кубано, канарлық мәдениетіне де енді. Канар аралдарына кубалықтардың көшіп келуі нәтижесінде, мысалы, "moros y cristianos" (немесе жай ғана "moros") тағамы канарлық ас мәдениетіне енгізілді, әсіресе Ла-Пальма аралында. Канарлықтар Кубада темекі өнеркәсібінің дамуына жетекшілік етті, оларды "вегеро" деп атады. Кубадағы ірі темекі фабрикаларының көпшілігі канарлықтарға тиесілі болды. Кастро төңкерісінен кейін көптеген кубалықтар мен канарлықтар Канар аралдарына қоныстанды, олардың ішінде Гарсиялар сияқты темекі фабрикасының иелері де болды. Осы арқылы темекі өнеркәсібі Кубадан Канар аралдарына көшіп келді және қазір онда жақсы дамыған. Ла-Пальма аралы жеті аралдың ішінде кубалық мәдениеттің ең көп әсерін сезінді, ал оның акценті кубалық акцентке ең жақын аралдық акцент болып табылады. Стандартты испан тіліндегі кубалық сөздердің көптеген ерекшеліктері канарлық лексикадан алынған. Мысалы, "гуагуа" (автобус) сөзі стандартты испан тіліндегі "автобус" сөзінен өзгеше, ол Канар аралдарында пайда болды және клаксондың (ва-ва) дыбысын имитациялайтын ономатопеялық сөз. "Сосио" деген мейірімділік сөзі де Канар аралдарынан келген. Испан тіліндегі сөздерді қолданудың канарлық үлгісіне мысал – "fajarse" (жанжал) етістігі. Стандартты испан тілінде бұл етістік "pelearse" болып келеді, ал "fajar" сөзі юбканың шетін тігумен байланысты рефлексивті емес етістік. Кубалық испан диалектісі Канар аралдарында сөйленетін испан тілінің айқын ықпалында. Тағамдардың көптеген атаулары да Канар аралдарынан алынған. Кубалық "моджо" соусы Канар аралдарындағы "моджо" соусына негізделген, осы соус сол жерде пайда болған. Канарлық "ropa vieja" тағамы канарлықтардың көшіп келуі арқылы Кубаға енгізілді. "Гофио" – кубалықтарға таныс тағы бір канарлық тағам, одан басқа да көптеген тағамдар бар.

Пуэрто-Рико

1678 және 1764 жылдар аралығында Испанияның қанға салық салу саясаты бойынша, Америкадағы испан колонияларынан Испанияға жіберілген әр тон жүк үшін бес Канар отбасы колонияларды қоныстандыруға жіберілді. Бірақ Америкаға жіберілген отбасылардың саны көбінесе онға дейін жетті. Канарлықтардың алғашқы көші-қоны толқыны 1695 жылы Пуэрто-Риконың жаңа губернаторы Хуан Фернандес Франко де Медина 20 канарлық отбасымен бірге келген кезде болды. Одан кейін 1714, 1720, 1731 және 1797 жылдары басқалары да келді. 1720-1730 жылдары Пуэрто-Рикоға 882 адамнан тұратын 176 канарлық отбасы көшіп келді, олардың көп бөлігі үйленген жұбайлар мен олардың балалары болды, ал қалғаны Пуэрто-Рикода өздеріне серік тапты. Қанға салық салу 1764 жылы тоқтатылды, бірақ Канар аралдарындағы кедейлік пен халық санының артуы көптеген канарлықтардың Пуэрто-Рикоға және Латын Америкасының басқа бөліктеріне көшіп кетуіне себеп болды. Испанияның Америкадағы колониялары тәуелсіздік алғаннан кейін (1811–1825), көптеген канарлық иммигранттар Америкадағы Испанияның қалған жалғыз иеліктері Куба мен Пуэрто-Рикоға кетті, онда олардың еңбегі құлдықты жоюмен босатылған құлдардың еңбегін алмастыру үшін пайдаланылды. 1898 жылғы испан-американ соғысынан кейін Канар аралдарынан Америкаға көшіп келу жалғасты. Канар аралдарынан көшіп келген иммигранттардың толқындары Пуэрто-Рикоға келді, және бүкіл ауылдар көшіп келген арал тұрғындарынан құрылды. 1891 және 1895 жылдар аралығында Пуэрто-Рикоға Канарлық иммиграция ресми түрде 600-ден астам иммигрант келді; егер тіркелмеген немесе жасырын иммиграцияны ескерсек, саны одан да көп болар еді. 19 ғасырда Пуэрто-Рикоға Канарлық иммиграция 2733 адамды құрады, олардың көп бөлігі өздерінің жерлерін өңдегісі келетін шаруалар болды, олар Пуэрто-Рикода бір-бірімен туысқан отбасылар немесе отбасылар тобында қоныстанды. Пуэрто-Рикодағы қалалар мен ауылдардың көпшілігі Канар аралдарынан көшіп келгендермен құрылды, ал Канар мәдениетінің олардың ұзақ әсерін Пуэрто-Риконың акценті мен Канар аралдарында пайда болған шағын гитарада әлі де естуге болады. Канар аралдары Пуэрто-Рико халқына Испанияның басқа аймақтарынан гөрі көбірек үлес қосты, ал Канар аралдары мен Андалусияда 19 ғасырда испандықтардың негізгі қауымдастығы болды. Исленос ауыл шаруашылығының дамуына, сондай-ақ Пуэрто-Рико қоғамының провинциялық ауылдық сипатына үлкен үлес қосты, олар өздерінің ата-бабаларының әдет-ғұрыптарын, салт-дәстүрлерін, халық өнерін, диалектілерін және Пуэрто-Рико мәдениетінің ерекшеліктері болып қала беретін фестивальдерін сақтады. Олар басқа островшылар өмір сүріп жатқан жерлерде қоныстанды, Камуй, Хатильо және Барселонета сияқты кейбір ауылдық аудандар мен қалаларды артық көрді. Олар Сан-Хуан, Понсе, Ларес, Сан-Себастьян, Лахас, Маягуэз және Манатиде де шоғырланды. Көптеген адамдар шағын ауылдарға қоныстанды, онда олар басқа пуэрторикалықтармен және жибаро шаруаларымен некелесіп қалды. Арал тұрғындарының көпшілігі үйленген күйінде аралға келді, көбінесе көп балалы болды, бұл олардың әдет-ғұрыптарын, салт-дәстүрлерін, діндерін және акценттерін сақтауға көмектесті. Пуэрто-Рико университеттерінің генетиктері митохондриялық ДНК-ны зерттеу жүргізді, ол ана арқылы беріледі және Пуэрто-Риконың қазіргі халқының геномында Гванчтерден, Канар аралдарындағы аборигендерден, әсіресе Тенерифе аралынан алынған гендердің маңызды бөлігі бар екенін анықтады. Аралдың кейбір аудандарында бұл гуанч компоненті іріктелген халықтың 50% -дан астамында, ал батыс бөлігінде 80% -дан астамында кездеседі. 1684 жылы келген 97 канарлық отбасы Сан-Карлос-де-Тенерифе қаласын құрды (1911 жылы Санто-Доминго қаласының маңы болды). Испания билігі ауыл шаруашылығы мен мал шаруашылығына ресурстарды шоғырландырды және қаланың меценаты Нюэстра-Сеньора-де-ла-Канделярияға (Канделярияның біздің ханым) арналған муниципалитет пен шіркеуді біріктірді. Халық саны 1700 жылы 39 отбасы, ал 1709 жылы тағы 49 отбасы келгеннен кейін көбейді. Сол жылы келген канарлық отбасылар губернаторға пара беріп, сол жерде қалуға рұқсат алды. 18 ғасырдың алғашқы онжылдықтарында Канар аралдарының тағы бір тобы Сантьяго-де-лос-Кабальеросқа көшіп келді, онда олар тек қана Канар аралдарының адамдарынан тұратын отаршылдық құрастырды, ал тағы бірі Фронтерада, онда топ 1691 және 1702 жылдары тиісінше Банника мен Хинчаны құрды. Соңғы екі елді мекенде мал шаруашылығы дамыды, бұл Гаитимен сауданың өсуіне байланысты болды. Қаржылық ресурстардың жетіспеуі және Испания мұрагерлік соғысы Канарлық иммиграцияның аймаққа төмендеуіне әкелді. Кейін Канарлық иммиграция айтарлықтай өсті, бірақ 1742-1749 жылдары Англиямен соғыс салдарынан қайтадан тоқтап қалды. Канарлықтар Гаитидің аумақтық кеңеюін болдырмау үшін Гаитимен шекарада негізінен қоныстанды, Сан-Рафаэль-де-Ангостура, Сан-Мигель-де-ла-Аталая, Лас-Каобас және Дахабон) қалаларын құрды, сондай-ақ Монте-Кристи провинциясының стратегиялық жерлерінде порттарды 1735-1736 жылдар аралығында 46 отбасы келгеннен кейін, Пуэрто-Плата (1736), Самана (1756) және Сабана-де-ла-Мар (1760) қалаларын құрды. 1764 жылдан кейін Канарлықтар негізінен Сибаоға жіберілді. Өркендеген шекаралық қалалар 1794 жылы тасталды, Гаити үстемдігі кезінде (1822–1844) аймақ Гаитинің бір бөлігі болған кезде. Қазір Гаити жағындағы шекарада тұратын островшылар аралдың ішкі аудандарына көшті, ал олардың кейбіреулері, әсіресе Сибаодан келгендер, Кубаға, Пуэрто-Рикоға және Венесуэлаға көшті. Бір кезде Доминикан Республикасындағы ең жылдам өсіп келе жатқан этникалық топ островшылар болды. 19 және 20 ғасырларда елге көшіп келетін канарлықтардың саны азайды. Доминикан Республикасының бірінші президенті Педро Сантана Гаитимен шекаралық дау кезеңінде Гаитимен шекаралық дау кезеңінде островшыларды Доминикан Республикасына тасымалдау үшін бірнеше венесуэлалық кемелерді жалға алды, бірақ 2000-ға жуық адамдардың көпшілігі 1862 жылы Хосе Антонио Паэс билікке келген кезде Венесуэлаға қайтып келді. Доминикан Республикасына қоныстанған көптеген канарлықтар (соның ішінде Грана Канариядан шыққан және кейінірек диктатор Рафаэль Леонидас Трухильоның атасы Хосе Трухильо Монагас) елорда мен ауылдық аймақтарда, әсіресе шығыста қоныстанды. 20 ғасырдың бірінші жартысында Доминикан Республикасына канарлықтардың бірнеше тобы көшіп келді, олардың көпшілігі Испания азаматтық соғысы кезінде және одан кейін (1936–1939) келген республикалық эмигранттар болды. 1955 жылы 300 канарлық келді, ол кезде Трухильо өзінің еліне ақ халықтың санын арттыру үшін испандық иммиграцияны ынталандырды, бірақ олардың көпшілігі қатал жағдайларға байланысты Венесуэлаға кетіп қалды. Кейбіреулері Констанца мен Эль-Сибаода қалды, онда осы канарлықтардың кейбіреулері Кумана қаласын құрушылардың қатарында болды. Пария губернаторы Диего де Ордас Тенерифеден шамамен 350 адамды алып келді, ал оның ізбасары Жером Орталь Тенерифеден шамамен 80 адамды алып келді, олар канарлықтар немесе аралдарда қоныстанған адамдар болды. 1681 жылы Тенерифеден 54 отбасы Кумана портына тасымалданды, бірақ бұл аймақ соншалықты қауіпсіз болғандықтан, олардың кейбіреулері бұрыннан құрылған ауылдарға қоныстанды немесе Льяносқа кетті. Келесі жылы Тенерифеден тағы 31 отбасы келді. 1717 жылы 25 канарлық отбасы Гайанаға ауыл құру үшін тасымалданды, содан кейін олар Венесуэланың Льянос аудандарына көшті. 1697 жылы Маракайбо 40 канарлық отбасымен құрылды, одан кейін 1700 жылы Лос-Маркесес қаласында тағы 29 отбасы келді. Маракайбо 1732-1738 жылдар аралығында 25 канарлық отбасыны қабылдады, ал 1764 жылы тағы 14 отбасы келді, оларға Венесуэлаға тасымалданған тағы 300 отбасы қосылды. 18 ғасырда Канар аралдарынан Венесуэлаға көші-қон Канар аралдарынан Венесуэла аймағына көші-қонның екі толқынының бірі болды, екінші толқын 19 ғасырдың ортасында болды. Венесуэла 18 ғасырдың соңында экономикалық және саяси өзгерістерге ұшырады...

Мексика мен Орталық Америкадағы канариялықтар

Канар аралдарының ұрпақтары Мексикадағы шағын қауымды құрайды, бірақ олардың қатысуы, әсіресе бизнес және туризм салаларында ерекше көзге түседі. 17 ғасырда бірнеше канарлық отбасы Мексикаға көшіп келді (мысалы, Азуахе отбасылары). 18 ғасырда, испан тәжі әскерінің Америкаға канарлықтардың көшіп келуін «Қан салығы» (Tributo de sangre) арқылы ынталандырған кезде, олардың көпшілігі Юкатанға қоныстанды. 18 ғасырдың соңына қарай, олар бүкіл түбекті қамтитын тауар таратқыштар желісін бақылады; олардың ұрпақтары бүгінгі күнге дейін Мексикадағы тікелей испан тегінен таралған ең беделді отбасылардың қатарында саналады. 20 ғасырдың басында, 1930 жылдардың басында тағы бір топ канарлық Мексикаға көшіп келді. Сол кездегі галициялық және басқа испандық иммигранттар сияқты, олардың арасында сауатсыздық пен кедейлік деңгейі жоғары болды, бірақ олар салыстырмалы түрде жылдам бейімделді. Испанияда азаматтық соғыс кезінде, 1938 жылы Лас-Пальмас қаласынан шыққан белгілі канарлық зиялы Агустин Милларес Карло Мексикада эмигрантқа айналды. Соғыстан кейін география саласында маңызды еңбек еткен университет профессоры Хорхе Эрнандес Миларес Мексикаға жер аударылды. Панамаға жасалған екі испан экспедициясын канарлықтар басқарды. Біріншісін 1514 жылы Педрариас Давила ұйымдастырды, ол Гомерадан 50 жақсы жүзушіні жемшөп іздеу үшін жалдады. Бірақ олар жағаға жеткеннен кейін тарап кетті. 1519 жылы Лопес де Соса басқа экспедиция ұйымдастырды, ол Давиланың орнына испан үкіметімен тағайындалды және Орталық Американы жаулауға қатысу үшін Гран-Канариядағы 200 көршісін шақырып алды. 1534 жылы Панамадағы Номбре-де-Диос қаласын құрған Бартоломе Гарсия Муксика канарлықтардың бір тобын елге әкелді. Канар аралдарынан шыққан Хосе Мартинес 16 ғасырда Коста-Рикаға алғаш келген испан қоныс аударушыларының бірі болды. 1903 жылы Чилидегі Буди көліне 88 канарлық отбасы – 400 адамнан тұратын флот келді, олардың қазіргі ұрпақтары 1000-нан астам. Олар үкіметтің шақыруына жауап беріп, осы аймақты қоныстандырып, жеке компанияның пайдасына келісімшартқа қол қойды. Кейбіреулері құлдықтан қашып құтылуға тырысқанда тұтқындалды, ал жергілікті мапуче тайпасы олардың бұрынғы жерлерінде қоныстанған канарлықтардың қиын жағдайына аянып, оларға көмектесті. Үндістер оларды қарсы алып, «канарлықтардың көтерілісі» деп аталған наразылықтарға қатысты, сондай-ақ көптеген канарлықтар мапучелермен үйленді. В. Ф. Пьяццаның зерттеуі 1814-1818 жылдарға қарай Лансаротеден келген 20 отбасының жергілікті шіркеулерде тіркелгенін көрсетеді. Риксо Альварес Лансаротедегі португалдық Поликарп Мединилла мен Аресифедегі Агустин Гонсалес Бритоның экспедициялары туралы айтады. Лансаротеден келген қоныс аударушылар Рио-де-Жанейроға қонуға мәжбүр болды. 19 ғасырдың соңында Бразилияға жұмысшы ретінде көшіп келуді насихаттау үшін бірнеше үгіт-насихат парақтары басылды. Олардың тиімділігі белгісіз. Канар аралдарында көші-қон қозғалысына қарсы басқа да жарияланымдар таратылды, ал канарлық баспасөз Бразилиядағы көшіп-қонушылардың өмір сапасына өте теріс көзқарас білдірді. Олар тұрақты қоныстанды, сондай-ақ Канар аралдарынан Бразилияға тікелей көшіп келгендер де болды. 1960 жылдары Венесуэлаға бағыт алған бірнеше канарлық кемелері Бразилия жағалауында кеме апатына ұшырады. Кюрасао, Аруба және Бонайрдың Оңтүстік Америкаға жақын орналасуына және Нидерландтардың (Кюрасао билеушісі) мен Жаңа Гранада вице-корольдігінің (қазіргі Колумбия мен Венесуэла елдерін қамтиды) арасындағы экономикалық байланыстардың орнауына байланысты, жақын маңдағы Венесуэладан келген канарлықтар аралдарда тұрды; бай канарлық венесуэлалық отбасыларының балалары аралдарда білім алды. 19 ғасырда Мануэль Пьяр және Луис Брион сияқты кюрасаолықтар Венесуэла мен Колумбияның тәуелсіздік соғыстарына белсенді қатысты. Материктен келген саяси босқындар (мысалы, Симон Боливар) Кюрасаода қайта топтасты. Канарлықтардың көпшілігі Венесуэла тәуелсіздік алғаннан кейін Венесуэлаға оралды, бірақ олардың көпшілігі Кюрасаода, Арубада және Бонайрда қалды.