Кіріспе
1953 жылы Айра Левин жазған роман. «Өлмей тұрып сүйген» – 1953 жылы Айра Левин жазған роман. Ол 1954 жылы «Ең үздік алғашқы роман» үшін Эдгар сыйлығын жеңіп алды. Кітап екі рет киноға бейімделді: алғаш рет 1956 жылы, содан кейін 1991 жылы. Қазіргі заманғы қылмыстық классикаға айналған Левиннің оқиғасы өзіне қалаулы жетістікке жету үшін еш нәрседен де қайтармайтын, тіпті кісі өлтіруге дейін баратын, сүйкімді әрі епті адам туралы. Оның қиындығы – оны сүйетін жүкті әйел. Осы мәселені шешу үшін күйреуге шақырған шаралар қолданылады.
A Kiss Before Dying is a 1953 novel written by Ira Levin. It won the 1954 Edgar Award for Best First Novel. The book has been adapted twice for the cinema: first in 1956 and later in 1991. Now a modern crime classic, Levin's story centers on a charming, intelligent man who will stop at nothing, even murder, to get where he wants to go. His problem is a pregnant woman who loves him. The solution involves desperate measures.
Сюжет
Бартон "Бад" Корлисс - жұмысшы таптан шыққаннан байлық пен маңызды өмірге көтерілу үшін аяусыз күш-жігерге ие жас жігіт. Ол екінші дүниежүзілік соғыста Тынық мұхитында қызмет етеді, ал 1947 жылы құрметпен босатылғаннан кейін, ол өзінің әкесі теңізде болған кезде автокөлік апатынан қаза тапқанын біледі. Оның өміріндегі ең маңызды сәт соғыс кезінде болады, ол алдымен жарақаттанады, содан кейін жапон снайперін өлтіреді, ол соншалықты қорқып, шымылдықтарын шашып, мейірімділік сұрайды. Корлис солдат үстінен билік жүргізгеніне қуанады, сонымен бірге оның қорқынышты көрінісіне ренжіді. АҚШ-қа оралғаннан кейін ол колледжге түседі және мыс магнатінің қызы Дороти Кингшиппен танысады. Ол әрқашан аңсаған байлыққа қол жеткізу мүмкіндігін көріп, Доротидің сүйіктісі болады. Алайда қыздың жүкті екенін білгенде, ол қатты қорқады. Доротиден құтылуды шешіп, оны беймәлім адам үшін өзін-өзі өлтіру туралы хат сияқты көрінетін хат жазуға көндіреді, содан кейін оны биік ғимараттың шатырынан лақтырады. Ол Доротиді олардың қарым-қатынасын туыстары мен достарынан жасыруға шақырғандықтан, ұсталып қалу қаупі жоқ. Ол әлі күнге дейін анасымен бірге тұрады, ол оған құмарлық танытады және оның не істегенін білмейді. Корлис бірнеше ай бойы жасырын жүріп, Доротидің өлімі туралы баспасөз басылып шыққанға дейін. Содан кейін ол Доротидің сүйіктісі екенін білмейтін Доротидің әпкесі Элленнің артынан жүреді. Романс жоспар бойынша жүріп жатыр, бірақ Элен Доротидің өліміне қатысты тергеуді бастайды, ол өз бауырының өзін-өзі өлтірмегеніне сенімді. Ақырында, Эллен Корлис туралы шындықты біліп, онымен бетпе-бет келеді. Корлис қылмысты мойындап, Элленді де өлтіреді. Осы сәтсіздікке ұшырамай, Корлис Патшалықтың соңғы қалған қызы Марионға ғашық болады. Бұл оқиға ең сәтті болып табылады; Корлис оны аяғынан сүртіп, әкесіне сүйкімді болады, көп ұзамай ол және Марион үйленіп алады. Жергілікті колледждің ди-джейі Гордон Гант, Доротидің өлімін тергеу кезінде Элленмен кездескен, істі тергей бастайды және дереу Корлиске күдікпен қарайды. Ол Корлисстің балалық шағындағы үйіне кіріп, Марионмен кездесу және оны отбасының ақшасын алу үшін азғыру туралы жазылған жоспарды ұрлайды. Тойға бірнеше күн қалғанда ол Кингшиптер үйіне келіп, Марион мен оның әкесіне Корлисстің алдап кеткенін дәлелдейді. Марион, оның әкесі және Гант Кингшип отбасының мыс өндіріс зауыттарының біріне барған кезде Корлисті бұғаулап, қылмыстарын мойындамаса, оны балқытылған мыс ыдысына итеріп жібереміз деп қорқытады. Олар оның кінәсіздігіне сенуден бас тартқанда, Корлис үрейленіп, жапондық солдаттың, оның өкінішті қорқынышты символының істегеніндей, оның шалбанын сіңіреді. Ол мойындауды бастайды, содан кейін қорқыныш пен ұяттан ұялып, төмендегі ваннаға құлап қалады. Айыптаушылар, олардың қатерлі ісі тек блеф болды, үйге шокпен оралып, Корлисстің анасына оқиғаны түсіндіру мүмкіндігіне тап болады.
Бейімделулер
Роман екі рет Голливуд фильмдеріне бейімделді. Біріншісі, "Өлмей тұрып бір құшақ" ("A Kiss Before Dying") 1956 жылы түсірілді, онда Бад Корлис рөлінде Роберт Вагнер, Эллен Кингшип рөлінде Вирджиния Лейт, Дороти ("Дори") Кингшип рөлінде Джоан Вудворд және миссис Корлис рөлінде Мэри Астор ойнады. Фильмді Герд Освальд режиссерлік етті және үшінші қарындасы Марионды жоюдан басқа, ол романның сюжетін жақыннан ұстанды. Екінші бейімделу, "Өлмей тұрып бір құшақ" ("A Kiss Before Dying"), оқиғаны күрт өзгертті және 1991 жылы жарық көрді. Фильмде Джонатан Корлис рөлінде Мэтт Диллон, егіздер Эллен мен Дороти Карлссон рөлінде Шон Янг, миссис Корлис рөлінде Дайан Лэдд және Тор Карлссон рөлінде Макс фон Сидоу ойнады. Фильмді Джеймс Дирден режиссерлік етті. Бұл сондай-ақ BBC 2 телехикаясы "Story Parade" сериясының бір бөлігі болды. Сценарийді Терри Нейсон бірлесіп жазды. Үндістанның хинди тіліндегі "Баазигар" фильмі түпнұсқа романнан гөрі 1991 жылғы Голливудтың қайта түсірілімінен шабыттанған сияқты. Басты кейіпкер Ажай Шарманың мінезіне елеулі өзгерістер енгізілді. Фильмде Шарманың отбасы оның әкесінің қызметкері Мадан Чопраның қолынан қирады. Осылайша, Шарма Чопраның екі қызына әуес болып, одан компаниясын ұрлап, кек алуды көздейді. Осылайша, Шарма таза зұлымнан гөрі анти-батыр рөлінде көрінеді, ал кек алу мотиві фильмнің көп бөлігінде басымдық табады. 1997 жылы шыққан "Moonnilonnu" атты малаялам фильмі де осы романға негізделген.
Сыни қабылдау
Қорқынышты жазушы Стивен Кинг Левиннің алғашқы романын "керемет шеберлікпен айтылған, шиеленісті оқиға" деп атады. Ол романды ерекше деп сипаттайды, себебі оқиғаның маңызды бір бөлігі – нақты бір қылмысты кім жасағаны туралы ашылу оқырманды толығымен ойсыратады. Кингтің сөздерімен айтқанда: "[Романның] нағыз күшті жарылысы оқиғаның шамамен жүз бетіне жасырылған. Егер сіз кітапты беттегенде осы тұсқа кездейсоқ тап болсаңыз, ол сізге ештеңе де бермейді. Бірақ, егер сіз осы сәттен бұрынғысын мұқият оқыған болсаңыз, онда ол барлық нәрсені өзгертеді. Мен оқырманды толығымен алаңдатып жібере алатын тағы бір жазушы – қадірлі Корнелл Вулрич еді, бірақ Вулричтің Левинге тән есімдік юморы болмады."