Кіріспе

Прерогативтік сот – егемендікке сақталған дискрециялық өкілеттіктер, артықшылықтар мен заңды иммунитеттерді жүзеге асыру үшін құрылған сот. Англияда 17 ғасырда осы соттар, патша билігін көрсететін соттар, мен жалпы құқық соттары арасында қақтығыс туды. Прерогативтік соттарға Қазынашылық соты, Канцелярия соты және Жұлдызды палата соты кірді. Олардың рәсімдері икемді болды және жалпы құқық рәсімдерімен шектелмеді. Жұлдызды палата Карл I-нің қарсыластарына қарсы пайдаланған құралға айналды және парламент тарапынан таратылды. Жалпы құқық соттарының параллель жүйесі Магна Карта мен меншік құқықтарына негізделген; басты жалпы құқық соттары Корольдің сот алқасы және Жалпы шағымдар соты еді.

Кентербери мен Йорк

Бұл термин сондай-ақ қайтыс болған адамдардың мұралық мүлкіне билік ететін Кентербери және Йорк провинциялық соттарының біріне де қолданылған. Олар мұрагерлік немесе әкімшілік құқықтарды беруге құқылы болған, егер епархиялық соттар екі немесе одан да көп епархияның әрқайсысында белгіленген құнынан жоғары мүлік иеленген қайтыс болған адамның ісін қарауға мүмкіндік бермеген жағдайда. Кентерберияның прерогативтік соты (ПСС) – Кентерберия архиепискобының билігіндегі шіркеу соты, ол өсиеттерді растау және өсиеттік дауларды қарауға жауапты болды, мүліктің құны бес фунттан асып, мүлік Ұлыбританиядағы екі (немесе одан да көп) епархияда орналасқан жағдайда. Өсиеттер Йорк қаласында да расталғанмен, Кентерберияның құзыреті Оңтүстік Англияны (Лондонды қоса) және Уэльсті қамтыды. Оның мұрағатында шетелде қайтыс болған, бірақ Ұлыбританияда мүлігі болған адамдарға қатысты көптеген өсиеттер сақталған. 1680-1820 жылдар аралығында сот жылына орташа есеппен 3700 өсиетті тексерді, оның ішінде көптеген ирландтық және колониялық өсиеттер, сондай-ақ қызмет барысында қайтыс болған сарбаздар мен теңізшілердің өсиеттері де болды. 1857 жылғы Сот актісі бойынша прерогативтік соттардың құзыреті 1857 жылы Мұрагерлік сотқа берілді, ал қазіргі таңда Сот актісіне сәйкес Жоғары Соттың Отбасылық істер жөніндегі бөлімшесіне жүктелген.

Дублин

Дәл осы термин Дублиндегі Генриетта көшесінде кейінірек құрылған Армағ архиепископының прерогативтік сотын сипаттау үшін қолданылды, ол кем дегенде екі ирланд дін аймағында 5 фунт стерлингтен ("bona notabilia") жоғары құнды мүліктері бар мұрагерлердің өсиеттерін растады. Іс жүзінде, Соттың жұмысын тәжірибелі азаматтық құқықшыл жүргізді: 1575 жылы тағайындалған алғашқы судья – сэр Амбрози Форт (1610 жылы қайтыс болды), ол сонымен қатар Ирландия Адмиралтейство сотының алғашқы судьясы болды. Бұл сот 1857 жылғы Өсиеттер туралы заңмен де таратылды.

Француздық эквиваленттер

Францияда, көбінесе "Егемен сот" (cour souveraine) немесе 1661 жылдан бастап "Жоғары сот" (cour supérieure) деп аталатын, монархиялық Франциядағы соңғы инстанция болып табылатын барлық прерогативтік соттарды білдірді. Олардың ішінде Патша кеңесі, Есептер палатасы, Көмектесу соты, Ақша соты, Париж және провинциялық Парламенттер кірді.