Кіріспе
Венесуэладағы саяси партия "Адилет бірінші" (lang es) – Венесуэладағы орташыл-оңшыл саяси партия. 1992 жылы азаматтық ұйым ретінде құрылған, ал 2000 жылы саяси партияға айналды. Энрике Каприлес 2013 жылғы Венесуэла президенттік сайлауында партияның үміткері болды.
The Justice First (lang es) is a centre right political party in Venezuela. Founded in 1992 as a civil association, it became a political party in 2000. Henrique Capriles was the candidate of the party in 2013 Venezuelan presidential election.
Тарих
Justice First 1992 жылы Алирио Абреу Бурелли басшылығындағы университет студенттері тобының азаматтық бірлестігі ретінде құрылды. Бұл топ елдегі сот билігінің нашарлауына алаңдады және Венесуэланың құқықтық жүйесін реформалауды көздеді. Абреу Бурелли Федералды Жоғарғы Сот судьясы және Америка мемлекеттері ұйымының (ОАҰ) Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық сотының вице-президенті болды. Бірлестік 1999 жылғы Венесуэланың Конституциялық жиналысына қатысып, елдің жаңа конституциясының жобасын ұсынды. Justice First 2000 жылы саяси партияға айналды, бастапқыда аймақтық партия ретінде, ал 2002 жылдың 1 наурызында Венесуэланың Ұлттық сайлау кеңесінде ұлттық партия ретінде тіркелді. 2000 жылдың шілдесінде өткен заң шығарушы сайлауда Justice First партиясының бес мүшесі бес жылдық мерзімге Ұлттық Ассамблеяға депутат болып сайланды: Карлос Окариз, Хулио Борхес, Рамон Медина және Лилиана Эрнандес. Justice First 2005 жылғы сайлауға оппозицияның соңғы минуттағы бойкотына қатысты, сондықтан 2005 жылдан 2010 жылға дейін Ассамблеяда өкілдері болған жоқ. Олар 2006 жылғы президенттік сайлауда бұрынғы конгрессмен Хулио Борхеспен бірге бақ сынасты, бірақ ол сол кездегі Зулия штатының губернаторы және Маракайбоның бұрынғы мэрі Мануэль Росалесті қолдап, жарыстан шықты. 2008 жылы Хенрике Каприлес Радонски Миранда штатының губернаторы болып сайланды. Партия 2010 жылғы парламент сайлауында алты депутатты сайлады: Тумас Гуанипа Зулияда, Хуан Карлос Кальдера мен Хулио Борхес Мирандада, Динора Фигера елордалық округте, Ричард Мардо Арагуада және Ричард Артеага Анзоатегиде. 2019 жылдың желтоқсанында Operación Alacrán аясында Armando.info сайты оппозициялық саясатшылардың арасындағы сыбайлас жемқорлық туралы тергеу жариялады, нәтижесінде Луис Парра, Хосе Брито және Конрадо Перес сияқты депутаттар PJ-дан шығарылды. 2020 жылы Хосе Брито мен Конрадо Перес Justice First партиясының басшылығына қарсы Жоғарғы Сотқа шағым түсірді. Депутаттар партияға қайта қабылдануды сұрады, олардың шығарылуының ешқандай негізі жоқ екенін, сондай-ақ олардың тиісті процеске қатысу құқығы, қорғану құқығы және кінәсіздік презумпциясы бұзылғанын айтты. Олар сондай-ақ жоғары соттан "Венесуэлада тұратын" жаңа басшылықты тағайындауын, қазіргі басшылықтың елден кетуін және ішкі сайлауды өткізуді сұрады. Депутаттарды Конституциялық палатаның төрағасы қабылдады және кездесу бір сағаттан сәл артыққа созылды. Жоғарғы сот алдында екі жүзге жуық адам жиналып, депутаттарды қолдады. El Pitazo газеті хабарлағандай, ертеңгілікте бірнеше адам партияның жаңа футболкаларын таратқан. Кездесудің себептерін немесе шағымның мазмұнын білмейтін бірнеше наразылар бар еді. Кейбір жағдайларда олар автобуспен әкелінгенін, Justice First партиясының мүшесі екенін ұзақ уақыттан бері білмейтінін, Луис Парраның қатыспағанын білмейтінін немесе қатысқаны үшін ақы алғанын мәлімдеді. Партияның бас хатшысы Томас Гуанипа депутаттардың партияның сайлау картасын Николас Мадуроға беруге тырысқанын мәлімдеді. 2020 жылдың қаңтар айында 2020 жылғы Венесуэла Ұлттық Ассамблеясының Өкілетті комитетінің сайлауы 2020-21 жылдарға арналған Ұлттық Ассамблеяның президентін анықтау үшін өтті; үкіметті қолдаушы депутаттар мен қуылған PJ депутаттары Парраға дауыс берді, ал қалған PJ депутаттары қазіргі президент Хуан Гуайдоны қолдады.
Идеология
"Әділет бірінші" партиясы – Венесуэланың табиғи бостандықтарына қол сұғып, жалпы демократияны шектеуші Венесуэланың қатаң билігі мен әлеуметтік заңдарын жеңілдетуді қалайтын, солшыл және оңшыл көзқарастағы адамдарды біріктіретін көпке толы партия. Партияға социал-демократтардан бастап, еркін нарық экономистеріне дейін әртүрлі адамдар кіреді. Осы айырмашылықтарға қарамастан, оларды Венесуэла президенті Николас Мадуроға қарсылығы біріктіреді. Бұл ұйымның құрамы өте алуан түрлі болғандықтан, шетелдік сарапшыларға оның ерекшеліктері мен саясатын талдау қиын. Олардың жарияланған саясатының ішінде жергілікті биліктің тәуелсіздігін арттыру, сыбайлас жемқорлыққа ұшыраған деп есептелетін Ұлттық Ассамблеяны тарату, салықты төмендету және әлеуметтік жәрдемақы мен зейнетақыны көбейту кіреді. Сонымен қатар, ұйымның мақсаттары мен құндылықтары туралы ақпарат өте аз.