Кіріспе
Бангладеш полициясы элиталық бөлімшесінің жедел әрекет жасағы немесе РАБ - Бангладеш полициясының қылмысқа және терроризмге қарсы бөлімшесі. Бұл элиталық күш Бангладеш армиясының, Бангладеш теңіз күшінің, Бангладеш әуе күшінің, Бангладеш полициясының, Бангладеш шекара күзетінің және Бангладеш ансарларының мүшелерінен тұрады. Ол 2004 жылы 26 наурызда RAT (Rapid Action Team) ретінде құрылды және 2004 жылы 14 сәуірде жұмысын бастады.
Rapid Action Battalion or RAB, is an anti crime and anti terrorism unit of the Bangladesh Police. This elite force consists of members of the Bangladesh Army, Bangladesh Navy, Bangladesh Air Force, Bangladesh Police, Border Guard Bangladesh, and Bangladesh Ansar. It was formed on 26 March 2004 as RAT (Rapid Action Team), and commenced operations on 14 April 2004.
2003-2008 жылдар
Жедел әрекет жасағы 2003 жылы 12 шілдеде Қарулы полиция жасағы (өзгерістер) туралы заңға сәйкес құрылған. Жедел әрекет жасайтын батальонның әрбір батальонына Бас инспектордың қосымша орынбасары немесе басқа да күштердегі оған теңестірілген офицерлер басшылық етеді. RAB өздері сотқа іс қозғай алмайды, бірақ ісді сотқа жүгінетін Бангладеш полициясына жіберуі керек. RAB Бангладеш әскери және құқық қорғау органдарының қызметкерлері болып табылады, олар RAB-те қызмет аяқталғаннан кейін өз бөлімшелеріне оралады. RAB 2003 жылдың қаңтар айында құрылған қысқа мерзімді жедел іс-қимыл тобын (RAT) алмастырды. RAB өзінің құрылуынан бастап соттан тыс өлім жазасына кесілгені үшін сынға ұшырады. 2004 жылы 23 шілдеде "Дейли Стар" газетінде "Бұл [ҚЫРҚЫЛЫҚ] жәндікке айналғанға дейін оны билеу керек" деп жазылған. RAB 2004 жылы 16 сәуірде Читтагонг қаласында 10 жүк көлігімен қару-жарақ пен оқ-дәрілер тасымалданған. RAB-тің Каруан базарында медиа орталығы бар. 2004 жылдың 15 шілдесінде RAB Тоңгиде Jubo League көшбасшысы және киім саудагері Сумон Ахмет Маджумдерді тұтқындады. Ол Ұттарадағы RAB бас кеңсесінде ұсталғаннан кейін 10 сағат ішінде өлімге ұшырады. РАБ-тың айтуынша, ол өлімге тірек болып, денесінде азаптау белгілері бар. 28 мамырда Дака политехникалық институтының студенттері Мошин Шейх пен Али Джинна RAB-тің өрескел атысында қаза тапты. 22 қазанда "New Age" газетінің тілшісі Ф. М. Масумды үй иесінің әйеліне қол жұмсап жатқан азаматтық киім киген РАБ қызметкерлеріне есікті ашудан тартынғаны үшін ұрды. 3 ақпанда Дакадағы Аполлон ауруханасының техниктері Мохиуддин Арифті РАБ ұстап алып, қамауда ұстаған кезде азаптапты. Мұхаммед Рафиқул Ислам, сатушы және экстремистік Алла р Дол ұйымының мүшесі, ақпан айында RAB-тің күшпен жоғалтуымен болды. Лимон Хоссейн - Жалакати колледжінің 16 жасар студенті, оған РАБ оқ атқан. 2012 жылдың 20 тамызында Хөсейнге РАБ-тың хабаршылары шабуыл жасаған. Расал Ахмет Бхутто 3 наурызда тұтқындалып, бір аптадан кейін өлімге кесілді. Олар 27 миллион BDT-ны киелі үйден ұрлады. Төрт айдан кейін ғибадатхананың жүргізушісі жедел әрекет жасағының 10 мүшесін және екі хабаршысын тонау үшін сотқа берді. Оның отбасы мүшелеріне RAB-тің күштеп жоғалту туралы ескертуі бойынша бұл туралы ешкімге айтпау керек. 2017 жылдың наурыз айында Ақпараттық бөлімнің бастығы подполковник Абуль Калам Азад Силхетте ИМ-нің жасырындығына шабуыл жасаған кезде бомба жарылысынан қаза тапты.
2018-2023 жылдар
2018 жылдың мамыр айында эскадрилья басшысы Мұхаммед Резаул Хаки Кокс-Базардағы RAB бөлімшесін басқарды, ол Технаф муниципалитеті кеңесшісі және Авами лигасының жетекшісі Экрамул Хакиді атыс кезінде өлтірді. Олардың бірі, зейнеткер армия капитаны Джохирул Хаке Хандакер сегіз айдан кейін қамауда қайтыс болды. 2022 жылдың тамызында әуе бөлімінің директоры, подполковник Мұхаммед Исмаил Хоссейн тікұшақ апатынан зардап шеккеннен кейін қайтыс болды. 30 қыркүйекте RAB бас директоры Чоудхури Абдулла Аль Мамун жоғарылатылды және Бангладеш полициясының бас инспекторы болып тағайындалды. Чоудхури Абдулла әл Мамун адам құқықтарын бұзғаны үшін АҚШ-тың санкцияларына ұшырады.
Бас директорлардың тізімі
No Name Бекітілген лауазымы 1Анварул Икбал26 наурыз 200424 сәуір 20052Әбділ Әзиз Саркар24 сәуір 20052 қараша 20063Қода Бакс Чоудхури2 қараша 20063 қараша 20064SM Мизанур Рахман3 қараша 200613 ақпан 20075Бахарул Алам13 ақпан 200714 ақпан 20076Хасан Махмуд Хандакер15 ақпан 200730 тамыз 20107М. Мохлешур Рахман30 тамыз 201031 қараша 20148Беназир Ахмед 7 қаңтар 2015 14 сәуір 20209 Чоудхури Абдулла Әл Мамун 15 сәуір 2020 29 қыркүйек 202210М Хуршид Хосейн 30 қыркүйек 2022 М.а.
Сындар
RAB-тің бірнеше атақты террористерді, соның ішінде атақты Бангла Бхайды ұстауға сәттілік жеткеніне қарамастан, Human Rights Watch RAB-ті көптеген өлім-жітімге кінәлады, олар өрескел атыспен байланысты. 2010 жылдың наурыз айында батальонның басшысы 622 адам өлімге "қарама-қарсы атыс" салдарынан ұшырады деп мәлімдеген, ал кейбір адам құқықтары жөніндегі ұйымдар 1000-нан астам соттан тыс өлімге батальонның салдарынан ұшырады деп мәлімдеді. Сонымен қатар, батальонның қызметіне байланысты көптеген азаптаулар туралы хабарлар бар.
Өлтірулер
"Нараяндж жетісі" қазасы бойынша 16 RAB 11 қызметкері (содан кейін жұмыстан шығарылды), оның ішінде лейтенант-полковник (жұмыстан шығарылды) Тарек Саид, майор (жұмыстан шығарылды) Ариф Хоссейн және лейтенант-командир (жұмыстан шығарылды) Масуд Рана, адам ұрлау, адам өлтіру, мәйітті жасыру, сөз байласу және дәлелдерді жою үшін өлім жазасына кесілді. Осыған байланысты RAB 11 басқа да тоғыз қызметкері 7 жылдан 17 жылға дейін түрмеге жабылды.
Соттан тыс өлім жазалары
Human Rights Watch ұйымының мәліметінше, "Жұбық әрекет жасайтын батальон" мүшелері қоғамдық наразылық акциялары кезінде әйелдер мен балаларды атып өлтірді. Құқық қорғаушылар оны "өлім жасағы" деп атайды.
АҚШ сенаторлары санкция талап етеді
2020 жылдың 27 қазанында АҚШ Сенатының Сыртқы істер комитеті АҚШ Мемлекеттік хатшысы мен АҚШ Қаржы министріне хат жазып, оларды адам құқықтарын бұзу үшін Жедел әрекет жасайтын батальонның жоғары лауазымды адамдарына санкция қолдануға шақырды.
Фрейминг оқиғалары
Лимон Хоссейн, Жалакатидегі Раджапур Упазиласындағы Джамаддархат колледжінің студенті, 2011 жылдың 23 наурызында оның үйіне жақын жерде RAB қызметкерлері атқан, бұл жергілікті және халықаралық наразылықты туғызды. Сол себепті оның сол аяғын кесу керек болды. Сол күні батальон Лимонның қару-жарақ ісіне қатысы бар және полиция қызметіне кедергі келтіргені үшін Раджапур полициясына екі іс қозғады. Үкімет ақыры 2013 жылдың 9 шілдесінде Лимонға қарсы істерді алып тастау туралы шешім қабылдады, оның "денсаулықты және қалыпты өмірге" оралуы керек деп түсіндірді. "Жедел әрекет" батальоны Бангладештен келген Шәмим Сикдер деген адамды есірткі мен жалған ақшаны сатуда жалған айыптап, қамауда ұстаған кезде азаптап отыр деп айыпталады.
Қасақана жоғалып кетулер
Құрбандардың отбасылары мен куәгерлер RAB-ді 83 адамды, ал 38 адамды детективтер, 55 адамды "құқық қорғау органдары" және 20 адамды азаматтық киімде ұстаған деп айыптайды. Бұл туралы 2007 жылдың қаңтарынан 2014 жылдың тамызына дейін болған оқиғалар туралы адам құқықтары жөніндегі Ain o Shalish Kendro (ASK) ұйымының баяндамасында айтылған. Сонымен қатар, оппозициялық Бангладеш ұлттық партиясы мен Жамаат-е-Исламидің кем дегенде 70 жетекшісі мен белсендісі күштеп жоғалтудың құрбаны болды, ал тағы 37 адам билік басындағы Ауами лигасының белсенділері болды. 2012 жылдың 5 ақпанында таңғы сағат 1.00-де әл-Фиқа кафедрасының 4-курс студенті әл-Мукаддас (22) және Ислам университетінің Дауах және ислам зерттеулері кафедрасының магистрлік курсына үміткер Мұхаммед Валиулла (23) өзін RAB 4 және Савардан келген ДБ полиция мүшелері деп таныстырған адамдар ұстап алып, жоғалтып кеткен. Екеуі де Ислам студенттері ұйымының мүшелері болды Бангладеш Ислам Шатра Шибир және оларды 2012 жылдың 4 ақпанында Бангладеш полициясының детектив бөлімшесі (DB) және RAB мүшелері ұстады. Содан бері олар туралы хабар жоқ, олардың қайда екені белгісіз. РАБ Бангладеш газетінің мақаласында екі адамды ұстағанын жоққа шығарды. Алайда, бірнеше көздерден келіп түскен мәліметтер мен соңғы айларда RAB-тің қолынан қаза тапқандар туралы мәліметтер RAB-тің бұл жалғандығына күмән келтіреді.
АҚШ санкциялары
2021 жылдың 10 желтоқсанында АҚШ қазынашылық департаменті GLOMAG бойынша RAB-ті арнайы тағайындалған азаматтар (SDN) тізіміне қосты. Сондай-ақ, RAB-мен байланысты алты адам, оның ішінде оның бас директоры Чодхури Абдулла Аль Мамун, бұрынғы бас директор Беназир Ахмед, бас генерал полковник КМ Азадқа санкциялар енгізілді. Тізімдегі субъектілердің активтері бұғатталған және АҚШ-тың тұлғаларына олармен жұмыс істеуге тыйым салынған. Бангладештің сыртқы істер министрі А.К. Абдул Момен АҚШ Мемлекеттік хатшысының Энтони Блинкенге RAB туралы ашық хат жазып, бұл санкцияларды қайта қарауға шақырды. АҚШ Конгресінің мүшесі, АҚШ Конгресінің Сыртқы істер комитетінің төрағасы Грегори Микс АҚШ үкіметінің санкцияларын қатты қолдап, Бангладешке қарсы санкциялардың қажеті жоқ екенін, бірақ мақсатты санкциялар өте пайдалы екенін айтты.