Кіріспе

Онлайн кеңес беру – кәсіби психикалық денсаулық кеңесінің бір түрі, ол көбінесе интернет арқылы жүзеге асырылады. Обуылған кеңесшілер мен кеңес беру қызметін іздейтін адамдар дәстүрлі бетпе-бет әрекеттесудің орнына компьютерлік технологияларды пайдаланады. Онлайн кеңес беру телетерапия, электрондық терапия, кибертерапия немесе веб-кеңес беру деп те аталады. Қызметтер әдетте электрондық пошта, нақты уақыттағы чат және бейнеконференция арқылы ұсынылады. Телепсихология мен телепсихиатрияның кейбір түрлері 35 жылдан бері қолданылып келеді, бірақ интернеттік бейнечат жүйелерінің дамуы және жоғары жылдамдықты интернетке қолжетімділіктің артуы онлайн терапияның дамуына ықпал етті. Кейбір клиенттер психикалық денсаулық маманымен видеоконференция, тікелей чат және электрондық пошта арқылы бетпе-бет кездесулердің орнына немесе олармен қатар кеңес алады. Бұл нақты кеңес емес, тек симуляция болғанымен, онлайн байланыстың кеңес берудегі мүмкіндігіне қызығушылық оянды. 1980-ші жылдары интернетке, жарияланымдар тақталарына және онлайн қызметтерге қолжетімділік артқанда, онлайн байланыс кең таралған сайын, өзін-өзі қолдау тобы өздігінен пайда болды. Бұл өзін-өзі қолдау тобы онлайн кеңес берудің алғашқы қадамдары деп санауға болады. 1990-шы жылдардың басында World Wide Web қолжетімді болғанда және психикалық денсаулық мамандары психикалық денсаулық туралы ақпарат ұсынатын веб-сайттар құра бастағанда, кейбіреулері жеке көмек сұрауларын ала бастады және оларға жауап бере бастады, нәтижесінде онлайн кеңес беру пайда болды. Онлайн кеңес беруге қатысты ақпарат көздерін алғаш рет Марта Эйнсворт жасады. 1995 жылы Марта Эйнсворт психологиялық проблемалары болғандықтан, білікті терапевт іздеуді бастады. Оның жиі саяхаттауы бетпе-бет терапевтке жүгінуін қиындатты, сондықтан оған тиімді онлайн терапевт қажет болды. Ол психологиялық проблемаларға онлайн ем ұсынатын оннан астам веб-парақтарды ғана тапты. Кейін Марта Эйнсворт өзінің тәжірибесімен көпшілікті таныстырғысы келді және "Метаноя" деп аталатын психикалық денсаулық веб-сайттарын жинау орталығын құрды. 2000 жылға қарай бұл орталықта 250-ден астам жеке практика веб-сайттары және терапевтке хабарласуға болатын 700-ден астам онлайн клиникалар тіркелді. Metanoia.org мәліметінше, онлайн психикалық денсаулық сақтау қызметін алғашқы ұсынған қызмет – 1986 жылы Корнелл университетінің қызметкерлері студенттер үшін құрған "Езра ағадан сұраңыз" болды. 1995 жылдың ортасына қарай психикалық денсаулыққа кеңес беретін бірнеше ақылы онлайн қызметтер пайда болды. 1994-2002 жылдар аралығында "Самаритяндар" деп аталатын білікті ерікті дағдарыс кеңесшілерінің тобы электрондық пошта арқылы өз-өзіне қол жұмсаудың алдын алу бойынша қызметтерді ұсына бастады. Веб-қызметтердің артуы және виртуалды сессиялармен байланысты анонимділікке байланысты онлайн кеңес берушілер мен топтардың саны үнемі артып келеді. [19]

Артықшылықтар

Онлайн кеңес берудің бірнеше артықшылығы бар. Оларға мыналар жатады:

Қолжетімділіктің артуы: Онлайн кеңес беру дәстүрлі кеңесшілермен қамтамасыз етілмеген аймақтардағы клиенттердің қажеттілігін қанағаттандырады. Ауыл тұрғындары, мүмкіндігі шектеулі адамдар, эмигранттар және аз қамтылған топтар көбінесе өздерінің жергілікті қоғамдарындағы қарағанда онлайн арқылы қолайлы терапевт табуға оңай. Бұл жеке кездесулерге бармаудың санын азайтады. Терапевтерге қолжетімділікпен қатар, онлайн кеңес беру клиенттерге де ақпаратты қолжетімді етеді. Жүздік-жүздік кеңес беру кезінде ақпарат тек терапевттерде ғана сақталады. Онлайн кеңес беру кезінде терапевт пен клиенттер арасындағы хабарламалардың көшірмелері терапевттер мен клиенттерге де қолжетімді болуы мүмкін. Бұл емделушілерге өз жағдайларындағы өзгерістерді бақылауға мүмкіндік береді. Көбірек ыңғайлылық және қолайлылық: Онлайн кеңес беру клиенттер мен терапевтер үшін де ыңғайлылықты арттырады. Терапевтер мен клиенттер сеанстарға бару үшін жол жүрудің қажеті болмайды, бұл барлық қатысушылар үшін арзан әрі қолайлы болуы мүмкін. Ыңғайлылыққа қоса, көптеген адамдар онлайн кеңес берумен байланысты құпиялылықты да жақсы көреді. Олар өздерінің психикалық денсаулық маманымен ақпарат бөлісуде көбірек сезінеді және алысқандықтан ұялу және әлсіздік сезімі азаяды. Аз қымбатты: Көптеген терапевтер телеконсультациялар үшін тікелей кеңес берумен бірдей төлем алатын болса да, телетерапия салыстырмалы түрде арзан болуы мүмкін, себебі егер екі тараптың да интернетке қолжетімділігі болса, жол шығындары болмайды. Қолжетімді емдеу түрлері: Онлайн терапияға қолжетімділік психикалық денсаулыққа байланысты стигманы азайтуға көмектеседі және адамдарға психикалық денсаулық мәселелерін талқылауда көбірек сезінуге көмектеседі.

Медициналық қолдану және тиімділігі

Онлайн кеңес берудің дәстүрлі кабинеттегі кеңес беруді сирек пайдаланатын топтарға көмектесуі мүмкін дегенге қатысты алдын ала қолдау болғанымен, онлайн кеңес берудің тиімділігі және қолайлылығы мәселесі әлі де шешілген жоқ.

Психикалық денсаулық

Г. С. Стофлдың зерттеулері онлайн кеңес берудің орташадан жоғары деңгейдегі функционалдыққа ие адамдарға тиімді болатынын көрсетеді. Дж. Сулер өте жоғары деңгейдегі, жақсы білімді және өнерге бейім адамдар үшін мәтіндік онлайн кеңес беруді ағымдағы психотерапияға қосымша ретінде пайдалану ең пайдалы болуы мүмкін деп санайды. Өмірге қауіпті ойлар немесе психоз сияқты ауыр жағдайларда дәстүрлі бетпе-бет әдістер тиімдірек болуы мүмкін, бірақ қосымша зерттеулер оны жоққа шығаруы да мүмкін. Кеңес берудің басты мақсаты – емделушінің терапияға келген кездегі қиындықтарын, мазасыздығын немесе алаңдаушылығын жеңілдету болғандықтан, онлайн кеңес беру осы тұрғыдан қарағанда жоғары тиімділікке ие. Бұл терапевтік эффекттерге емханаға барудың, күту залында күтудің, тіпті үйден шығудың қажеті болмай пациенттерге қол жеткізуге болатынын білдіреді. Клиенттердің қанағаттану сауалнамалары онлайн кеңес беруге клиенттердің жоғары деңгейде қанағаттануын көрсетсе, ал қызмет провайдерлері кейде қашықтықтан кеңес беру әдістеріне қанағаттанбауы мүмкін.

Тамақ кеңестері

Көптеген кеңесшілер онлайн арқылы Skype немесе басқа бетке бет бағдарламалар пайдалана отырып, нақты ауруларға қатысты тамақтану кеңестерін ұсынады. Бұл, әсіресе, жұмысы көп адамдар үшін тиімді, сондай-ақ кеңселерге үнемі бара алмайтындар үшін де ыңғайлы. Қан майы деңгейінің бұзылуы, қандағы қант деңгейін қалыпқа келтіру және басқа да денсаулық мәселелері бойынша онлайн кеңес алу, тамақтану арқылы емдеуді қолданғанда оларды басқаруды жеңілдетеді.

Темекі тартуды тоқтату

Темекі тартуды тоқтатуға көмектесетін нақты уақыттық бейне кеңестің тиімділігі әлі анық емес. Темекі тастауға бейне және телефон арқылы кеңес берудің әсерін салыстыратын зерттеулердің саны аз. "MyCompass" – көптеген онлайн кеңесшілер пациенттеріне қолданатын арнайы өзін-өзі дамыту бағдарламасы. Бұл құрал емдеу жоспарларымен байланысты факторларды – көңіл-күйді, жеке күнделіктерді және жазбаларды қадағалауға көмектеседі. Осы мәліметтер жиынтығы бағдарламаға терапиялық факторларды талдауға және осы факторлардың адам мен оның дәрігеріне қалай әсер ететінін көрсетуге мүмкіндік береді.

Онлайн кеңес беру және COVID-19

COVID-19 пандемиясы кезінде 2020 жылы онлайн кеңес беру қатты өсті, себебі көптеген елдер вирустың таралуын тоқтату үшін карантин енгізді. Осының салдарынан психикалық денсаулық мамандары клиенттерімен тікелей кездесе алмады, сондықтан емдеуді онлайн форматта жалғастырды.