Кіріспе

Б.з.б. 2 ғасырдағы Каппадокия патшасы Ариарат V Евсеб Филопатор (б.з.б. 163–130 жылдары билеген) – Каппадокия патшасы Ариарат IV және патшайым Антиохис ұлы болған. Ол замандастарымен өзінің мінез-құлқының жоғары деңгейімен және философия мен гуманитарлық ғылымдарды дамытуымен ерекшеленді. Кейбір тарихшылар оны Каппадокияның ең ұлы патшасы деп есептейді.

Ерте өмір

V Ариарат Каппадокия патшасы IV Ариараттың және Селевкид грегі Антиох III патшасының қызы Антиохистің ұлы болды. Ливийдің мәлімдеуінше, ол Римде тәрбиеленген, бірақ бұл ақпарат басқа Ариаратқа қатысты болуы мүмкін. Керісінше, Ариарат Эвсевий жастығын Афинада оқып өткен, онда Пергамның болашақ патшасы Аттал II Филадельфпен дос болған сияқты.

Билік

Римдіктердің тілегімен Димитрий I Сотердің әпкесі Лаодикия V-ге үйленуден бас тартқандықтан, ол Ариаратқа қарсы соғыс ашты және оның ағасы, сондай-ақ қайтыс болған патшаның ұлдарының бірі саналатын Каппадокиялық Орофренды таққа талапкер ретінде алға шығарды. Ариарат патшалығынан айырылып, шамамен б.з.д. 158 жылы Римге қашып кетті. Римдіктер оны тағына қайта отырғызды, бірақ Аппиан анық айтқандай және Полибий меңзегендей, Орофренге онымен бірге билік етуге рұқсат берді. Бірақ олардың бірлескен үкіметі ұзаққа созылмады, өйткені көп ұзамай Ариарат жалғыз патша деп жарияланды. 154 жылы Ариарат Пергам патшасы Аттал II-ге Битиниялық Прусий II-ге қарсы соғыста көмектесіп, әскерін басқаруға ұлы Димитрийді жіберді. Ариарат 130 жылы пергамдықтармен болған соғыста қаза тапты. Осы оқиғада римдіктерге көрсеткен көмегі мен қолдауы үшін римдіктер оның әулетінің иелігіне Ликаония мен Киликияны қосты.

Неке және мұрагерлік

Ариараттың Каппадокиялық Ниса (Понт патшасы I Фарнакстың қызы) әйелінен алты баласы болды. Бірақ, патшалық билігін иелену үшін анасы балаларының біреуін қоспағанда, барлығын өлтірді. Оның қатыгездігі үшін халық оны жазалап өлтірген соң, жалғыз аман қалған ұлы Каппадокияның патшасы – Ариарат VI болып таққа отырды.

Мұра

Ариарат – жақтас грек сүйгіш, және Афина азаматтығымен құрметтелді. Ол Каппадокияның Мазака және Тиана қалаларын грекше Еусебия деп қайта құрды. Ол Афинаға және оның мекемелеріне жомарт үлесін қосты; оған және оның әйеліне оның демеушілігі үшін алғыс білдіретін кәсіби актерлер бірлестігінің жазуы сақталған. Диоген Лаертий куәландырғандай, ол грек философы Карнеадпен хат алмасып тұрған.