Кіріспе

Рим саясаткері, Помпейдің қолдаушысы Гай Манилий б.з.д. 66 жылы халық трибуны болған. Ол негізінен Митридатқа қарсы соғысқа Помпейге басшылық беру туралы "Лекс Манилия" заң жобасымен танымал.

Бостандықтан босату туралы заң

Трибун қызметін бастаған жылының басында (67 желтоқсан), ол бостандық алғандарға оларды бостандыққа шығарғандармен бірге дауыс беру құқығын беретін заңды (de libertinorum suffragiis) қабылдауға қол жеткізді, яғни олар өз қамқорларымен бірге бір тайпада дауыс беретін болды. Бірақ, бұл заң Сенат тарапынан дерлік бірден күшін жойылды деп жарияланды.

Митридалық соғыс және lex Manilia

Кейінірек, б.з.д. 66 жылы Манилий заң жобасын – «Лекс Манилия» жобасын ұсынды, ол Помпейге Үшінші Митридат соғысында басшылық ету құқығын берді. Б.з.д. 73-68 жылдары Луций Лициний Лукулл Шығыста үлкен жетістіктерге қол жеткізді, Понттың VI Митридатын және оның одақтасы Ұлы Тигранмен жеңді. Алайда, б.з.д. 67 жылы Публий Клодий Пульхер басшылығымен Лукулл әскерлері бүлік көтерді, бұл Митридат пен Тигранға Понт пен Каппадокияны қайта басып алуға мүмкіндік берді. Лукуллдың орнын баса алған Маний Ацилий Глабрио тиімді болмады, және б.з.д. 67 жылдың соңына қарай Митридат өзінің бұрынғы патшалығының барлық жерін қайтарып алды.

Манилийдің заң жобасы Шығыстағы үш генералдың (Понттағы Лукулл, Битиниядағы Глабрио және Киликиядағы Квинт Марций Рекс) барлығын қайта шақырып алды. Олардың басшылықтары мен Шығыс соғысының барлық бағытын Помпейге берді, ол бұған дейін б.з.д. 67 жылы «Лекс Габиния» бойынша берілген құқықтармен қаскөйлерге қарсы жорылын аяқтау үшін Шығыста болған еді. Манилийдің заң жобасына Квинт Хортенсий мен Квинт Лутаций Катул қарсы шықты. Бірақ ең бастысы, оны бірнеше көрнекті экс-консулдар қолдады (Сенаттың көбінесе қарсы болған «Лекс Габиниядан» айырмашылығы), нәтижесінде ол комицияда бірауыздан қабылданды. Бұл экс-консулдардың қатарында Сервилий Ватия Исаврик, Гай Скрибоний Курио, Гай Кассий Лонгин және Гней Корнелий Лентул Клодиан болды. Оны сол кезде претор болып қызмет еткен Цицерон да қолдады, оның «Pro Lege Manilia» (немесе «De Imperio Cn. Pompei» деп те аталады) сөзі осы заңға арналған.