Кіріспе

Лахнштейн – Германиядағы Рейн-Пфальц жеріндегі Рейн-Лан округінің тәуелсіз қаласы. Ол Рейн және Лан өзендерінің қосылған жерінде, Кобленцтен оңтүстікке қарай орналасқан. Лахнштейн 1969 жылы Лан өзенінің оңтүстік жағындағы (өзен сағасының жоғары жағында) Оберлахнштейн (немесе Жоғарғы Лахнштейн) және солтүстік жағындағы (өзен сағасының төмен жағында) Нидерлахнштейн қалаларының бірігуі нәтижесінде құрылды. 2020 жылы оның халқы 18 030 адамды құрады. Вестервальд және Таунус тауларының етегінде орналасқан Лахнштейн, шипажайлық құрылыстармен және термалды ванналармен жабдықталған, таза ауалы шипажай қаласы болып есептеледі. Бұл сонымен қатар аудандық соттың орналасқан жері. Діни мәселелерде ол Рим-католик Лимбург діншілігіне және Гессен мен Нассау Евангелистік шіркеуіне қарасты. Рейн өзеніндегі стратегиялық маңыздылығының арқасында Лахнштейн мықты бекітілген. Көптеген ежелгі қақпалар мен мұнаралар оның орта ғасырлардағы маңыздылығын көрсетіп тұр. Лахнек қамалы, Оберлахнштейннің үстінде биік орналасқан, 1240-1245 жылдар аралығында салынды және Майнц архиепископтарының резиденциясы ретінде қызмет етті. Лахнштейндегі басқа да танымал орындарға Оберлахнштейндегі Рейн өзені жағасындағы Мартинсбург қамалы, Аллерхелигенберг капелласы, Сент-Джон аббаттығы (Йоханнесклостер) және Рейнштейг жаяу жолы кіреді.

Климат

Жылдық жауын-шашын мөлшері 673 мм. Жауын-шашын Германияда тіркелген мәндердің ортаңғы үштен біріне сәйкес келеді. Ең құрғақ айы – ақпан, ал ең жаңбырлы айы – маусым. Маусым айында ақпан айына қарағанда 2,1 есе көп жауын-шашын жауады. Жауын-шашын мөлшері қолайлы түрде өзгереді.

Ерте тарих

Археологиялық деректерге сүйенсек, Ланштейндегі қоныстану Тас дәуірінің соңына (б.з.д. 4000-1800 жылдар) дейін жетеді, содан кейін Қола дәуірі мен Темір дәуірінде де жалғасты. Шамамен 369-370 жылдары римдіктер қазіргі Нидерланштайн жерінде, Лан өзенінің сағасында бургус (немесе қарау мұнарасы) салды. Ол Рейн шекаралық бекіністеріне қызмет етті және Кобленцтегі (Castellum apud Confluentes) бекіністі күзетуші болып табылды. Орта ғасырларда қалаға атын берген осы тастан салынған мұнара "Ландағы бекінілген үй" (domus fortis supra Lonetam) деп аталды. Империяны герман тайпаларынан қорғау үшін салынған шекаралық бекіністер – римдік Лаймс Германкустың іздері бүгінде Оберланштайн қалалық орманның ішінде, қаладан шамалы қашықтықта сақталған.

Ортағасырлық тарих

Каролингтер империясында Лан екі провинцияның (немесе гаустардың) арасындағы шекараны құрады. Нидерланштайн Энгерсгауға қарасты, ал Оберланштайн Рейнгаудың бір бөлігі болды. Шамамен 900 жылы Оберланштайндегі франк Салхофы Майнц архиепископтығының меншігіне өтті. Еппштейн архиепископы Зигфрид III тұсында Майнц 1220 жылы Оберланштайн қаласының қалған бөлігін иеленді. Құжаттарда сонымен қатар Дифендал тауындағы күміс кені туралы да айтылады. Зигфрид 1226 жылы Майнцтің ең солтүстік анклавы болған осы аймақтарды қорғау үшін Лахнек қамалын салды (діни мәселелерде Оберланштайн Трир архиепископтығының билігінде болды). 1298 жылы Майнц Оберланштайнде Рейн өзенінде кедендік қамал салды. 1324 жылы Бавария императоры Людовик Оберланштайнге қала құқығын берді. Қаланың қабырғаларын салу осы кезеңге сәйкес келеді. 1018 жылы Нидерланштайндегі «Логенштейн/Логенштейн/Лайнштейн» (бұрынғы римдік бургус) қамалы Трир архиепископтығының иелігіне өтті. Нидерланштайн 1322 жылы қала құқығын алды. 1348 жылы Трир архиепископтығы Лахн өзенінде кедендік мұнара салды. 4 маусым 1400 жылы Германия королі Вацлав төрт Рейндік ханзада сайлаушыларының шақыруымен Оберланштайнде олардың алдына қоғамдық тәртіпті сақтамағаны үшін жауап беруге келді. Майнц ханзада сайлаушысымен бірге Ланнек қамалының бургграфы Фридрих Нюрнберг қалалардан келген көптеген делегаттарды қамалға қабылдады. Вацлав келмегендіктен, сайлаушылар 1400 жылдың тамызында оны мас және қабілетсіздігі үшін тақтан түсірді деп жариялады. Рейнде келесі күні Рейн графы Паллатин Руперт жаңа «Рим патшасы» болып сайланды.

Қазіргі заман

1632 және 1646 жылдар аралығында, Отыз жылдық соғыс кезінде екі қала да швед, императорлық, Гессен және француз әскерлерінің бірнеше рет басып алуына ұшырады. 1688 жылы Ланек қамалы француз әскерлерімен қиратылып, өртелді. 1795 және 1800 жылдар аралығында Француз революциялық соғыстары кезінде екі қала да шетелдік әскерлердің (австриялықтар, пруссиялықтар, француздар және орыстар) бірнеше рет басып алуына ұшырады. 1803 жылы неміс медиатизациясы кезінде Оберланштайн Нассау-Узингенге, ал Нидерланштайн Нассау-Вайльбургке қарады. 1806 жылы тәуелсіз Нассау княздықтары Нассау герцогтығында біріктірілді. 19 ғасырдың ортасында Нассау билігі тұсында Оберланштайн маңызды теміржол түйініне айналды. 1858 жылы Нассаудың Лахнтал теміржолы Оберланштайннен Бад-Эмсқа (кейін Ветцларға) дейін салынды. 1860 жылы Оберланштайнде Рейн өзеніндегі кеме қатынасы порты салынды. 1862 жылы Висбаденнен Оберланштайнға дейінгі Шығыс Рейн теміржолы салынды. 1864 жылы Нассаудың Шығыс Рейн теміржолы Лахн өзені арқылы салынған теміржол көпірі арқылы Кобленцтегі Пруссия мемлекеттік теміржолымен байланыстырылды. 1866 жылы, Австрия-Пруссия соғысынан кейін Нассау герцогтығы Пруссия Корольдігіне қосылды. Нассау мемлекеттік теміржолы Пруссияның меншігіне өтті, ал Оберланштайннің теміржол түйіні ретіндегі рөлі көбінесе Нидерланштайн және Кобленц бас станциясына ауыстырылды. 1873 жылы Оберланштайн мен Нидерланштайн арасындағы Лахн өзені арқылы алғашқы тұрақты көпір салынды. 1875 жылы Оберланштайнде алғашқы протестант шіркеуі ашылды. 1879 жылы Хоэнрайн теміржол көпірі (Каноненбан) және Нидерланштайндегі жаңа станция салынды. 1885 жылы Нидерланштайн қалалық құқықтары (алғаш 1332 жылы берілген) жаңартылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалалар 1918 жылдан 1929 жылға дейін француз әскерлерімен басылып алынды. 1926/27 жылдары Жаңа Лахн көпірі салынды. 1940 жылы екінші дүниежүзілік соғыста қалаға алғашқы әуе шабуылы жасалды. Соғыс аяқталған кезде екі Ланштайнның 35 пайызы бомбалаудан қирады. 1945 жылдан 1956 жылға дейін қалалар американдықтар, кейін француз әскерлерімен басылып алынды. 1969 жылдың 7 маусымында Оберланштайн мен Нидерланштайн бірігіп Ланштайн қаласын құрды.

Шарап тарихы

1258 жылы Кацененленбоген графтары "Коппельштейн" аталған жүзімзарға ие болды.

Нидерланштейн

Сент-Джон шіркеуі мен аббаттығы – 9-шы ғасырдан бері Ланның аузында кішкентай шіркеу болған. 10-шы ғасырдың ортасында одан сәл үлкен Оттондық бір кемелі шіркеу пайда болды. Қазіргі шіркеу, жалпақ шатыры бар роман стиліндегі бес бөліктен тұратын бағаналы базилика шамамен 1130 жылы салынған. Ол Рейндегі ең көне галереялы шіркеу саналады және Мозельвейс пен Гюльс (екі ауыл қазір Кобленц қаласының құрамында), Эмс, Диткирхен және Зигерландтағы Морсбахтың приход шіркеулерін қамтитын Лахн тобының шіркеулері үшін үлгі болды. 18-шы ғасырдың соңында шіркеу Нидерлайнштайн қаласының приход шіркеуіне айналды және әлі де сол приходқа қарасты. Бірнеше рет қиратылғаннан кейін, ол француз төңкерісі кезінде қирағаннан кейін 1856 жылға дейін қираған күйінде қалды. 1856-1866 жылдары қайта салынды. Осы уақыт аралығында Нидерлайнштайннің екінші шіркеуі – Әйен Барбара шіркеуі – приход шіркеуі болды және бүгінгі күнге дейін солай болып қала береді. Шіркеудің айналасында ғасырлар бойы салынған зират орналасқан. Сент-Джон аббаттығын Иса мен Мәриямның қасиетті жүректері қауымы (Арнштейн әкелері) басқарады. Аббаттықпен бірге жеке Сент-Джон гимназиясы орналасқан, ол мемлекеттік грантпен қаржыландырылатын жоғары мектеп. Әйен Барбараның приход шіркеуі – Әйен Барбараның приходы 1358 жылға дейін бар. Кейін 1712 және 1889 жылдары қайта салынды. Қазіргі нео-готикалық құрылысы Лахнбрюкеге жақын орналасқан және Франкфурттық сәулетші Мартин Вебердің жобасы бойынша 1937-1939 жылдары салынған. Виртхаус ан дер Лан (Ландағы таверна) – 1697 жылы салынған Ланның жағасындағы бұл қонақ үй – аңызға айналған Виртниннверс (сөзбе-сөз "үй иелерінің өлеңдері") поэзиясының танымал орны. Лахн бойында ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген көптеген таверналар бар және олардың көпшілігі әндегі "нағыз" Виртхаус ан дер Лан екенін мәлімдейді. Ең мүмкіндігі – Нидерлайнштайндегі Lahnstraße көпірінің үстінде орналасқан бұл қонақ үй. Сол кездегідей үлкен мүліктің негізі 1348 жылдан бері Трир архиепископтығының "Жер бекінісі" (Ландфесте) деп аталатын кеден мұнарасы болды. Кеден мұнарасының алдындағы жағалауда Лахн өзенімен кеме қатынасына қызмет ететін кеме тоқтағысы болды. Ол жерде ешқашан толыққанды порт болмағанмен, ол "порт" деп белгілі болды. Лахнның жағалауымен өтетін Нассау жолы да осы жерден өтті. Осы көрнекті жерде 1697 жылы қонақ үй иесі Балтазар Калькофен өзінің алғашқы қонақ үйін салды, ол қайықшылар мен керуеншілерге танымал болды. Бұл ғимараттың бөлігі, сол кезде Лахнға параллель орналасқан, әлі де сақталған. Үш қабатты ғимараттың ең төменгі қабаты массивті тас блокттардан қаланған, ал жоғарғы қабаттары жартылай ағаштан жасалған (Fachwerkbau). 1741 жылы салынған дөңгелек жартылай ағаштан жасалған кеден мұнарасы қисық шатырымен және ерекше шатыр шамшырағымен ерекшеленеді. Балтазар Калькофеннің қайтысынан кейін, оның әйелі Екатерина 1727 жылға дейін қонақ үйді жалғыз басқарды. Ол әнге сәйкес "үй иесі" болуы мүмкін. Бұл жерде 1774 жылдың 18 шілдесінде тарихи қызықты оқиға болды. Иоганн Вольфганг фон Гёте Иоганн Каспар Лаватер мен Иоганн Бернхард Баседовпен бірге Ланн және Рейн өзендерінде қайықпен саяхаттаған кезде Ланштейнге келді. Ол Ландағы қонақ үйде түскі ас ішті, содан кейін Ланнек қамалының көрінісінен шабыттанған ол Geistesgruß поэмасын жазды. Виртхаус ан дер Лан бүгінгі күнге дейін ресторан болып табылады.

Фридрихссеген

Бұрынғы кеншілер ауылы Ланштейн қаласының шамамен шығысында, Фрухт қаласының жанында орналасқан. 2000 жылы Фридрихссеген кеншілер қауымдастығы кен мұражайын ашты. Мұражайда кеннің тарихи фотосуреттері (1905–1910 жылдар) және түпнұсқа Фридрихссеген минералдарының 40-тан астам экспонаты қойылған. Кен негізінен қорғасынды, сондай-ақ мырыш, күміс және мыс қосымша өнімдерін өндірді. Кен 1913 жылы жұмысын тоқтатты.