Кіріспе

Ottone, re di Germania ("Германияның патшасы Отто", HWV 15) – Джордж Фридерик Гендельдің операсы, либреттосын Никола Франческо Хайм итальян тілінде Стефано Бенедетто Паллавичиноның Антонио Лоттидің "Теофане" операсы үшін жазған либреттосынан бейімдеген. Бұл Корольдік музыка академиясының (1719) төртінші маусымы үшін жазылған алғашқы жаңа опера болды және оның тұңғыш қойылымы 1723 жылғы 12 қаңтарда Лондонның Хеймаркеттегі Король театрында өтті. Гендель осы маусымға опералық жұлдыздардан тұратын актерлік құрам жинады және опера үлкен сәттілікке ие болды. Операның сюжеті Италиялық Адалберт, оның анасы Тоскананың Вилласы (операда "Гисмонда" деп аталады), Отто II және Византиялық принцесса Теофанның өмірінен алынған оқиғалардың көркемдеуі болып табылады. Теофан Отто II-нің әйелі болды, бұл Византия империясы мен қасиетті Рим империясы арасында одақ құру мақсатында жасалған саяси неке болды.

Өмірбаян

Неміс туған Гендель өзінің мансабының бастапқы кезеңін Италияда опералар мен басқа да шығармалар жазумен өткізгеннен кейін Лондонға қоныстанды, онда 1711 жылы ол өзінің «Ринальдо» операсымен алғаш рет итальяндық операны ұсынды. «Ринальдо» үлкен сәттіге ие болды, бұл Лондонда итальяндық опера-сериаға деген қызығушылықты оятып, назар аударушы әншілердің соло арияларына баса назар аударатын өнер түріне жол ашты. 1719 жылы Гендель Лондон операсын өндіруге корольдік жарғымен құрылған Корольдік музыка академиясының (қазіргі Лондон консерваториясымен ешқандай байланысы жоқ) музыкалық директоры болып тағайындалды. Гендель компания үшін опералар жазумен қатар, жұлдызды әншілерді жалдап, оркестр мен музыканттарды бақылап, Италиядан Лондонға операларды бейімдеуге жауапты болды. 1723 жылғы төртінші маусымда, оның алғашқы операсы «Оттон» болды, Гендель халықаралық деңгейде танымал кастрато Сенесино және тағы басқа жұлдызды әншілерден тұратын актерлік құрамды жинады, бұл Гендельмен ұзақ және кейде шиеленіскен қарым-қатынастың бастауы болды, ол Лондонға арналған операларында он жеті негізгі рөлді ойнады, оған үлкен жалақы төленді. Маргарита Дурастанти, Гендельдің Италиядағы көптеген ерте туындыларында және Лондондағы бұрынғы операларында орындаған, актерлік құрамға қосылды, сондай-ақ ағылшын сопраносы Анастасия Робинсон да қосылды, ол «Оттон» үшін Гендель жазған музыканың көп бөлігіне риза болмады, өйткені ол оның тілегінше, қорлау мен ашуды бейнелей алмайтынын сезінді және Корольдік академияның меценаттарының біріне Гендельге оның қабілеттеріне сәйкес жұмсақ музыка жазуға көмектесуді сұрап хат жазды. Актерлік құрамда тағы бір халықаралық деңгейде танымал кастрато Гаэтано Беренштадт та болды, ол Гендель операларында жасаған үш рөлдің біріншісін ойнады. «Оттон» үшін Лондонға жаңа келгендердің қатарында әйгілі итальяндық сопрано Франческа Куццони де болды. Ол Гендель операға музыканың көп бөлігін оны жалдағанға дейін жазғанын білді және композитормен алғашқы репетицияда оған өзінің ерекше дағдыларын көрсету және Лондондық көрермендерге жақсы әсер қалдыру үшін оған арнайы кіріс ариясын жазуын сұрады. Falsa imagine ариясын жаңасына ауыстыруды сұрағанда, Гендельдің алғашқы өмірбаяншысы Джон Мейнварингтің айтуынша, ашуға ұшырады:
<blockquote> Бір күні Куццонимен Falsa imagine әнін орындаудан бас тартқаны туралы сөз болды. «Мадам, (деді ол), сіздің нағыз шайтан екеніңізді жақсы білемін, бірақ мен сізге, мен шайтандардың басшысы Бельзебуб екенімді көрсетіп беремін». Ол оны белінен көтеріп алды және егер ол тағы бір сөз айтса, оны терезеден лақтырып жіберетініне ант берді. Сенесиноның «Оттон» рөліндегі ариясы, 12/8 өлшеміндегі сицилиялық Ritorna, o dolce amore, музыка зерттеушісі Пол Генри Лангтың пікірінше, «тамаша жазылған, оның ең тартымды мелодияларының бірі». Опера диктофонға, екі гобойға, екі фагоноға, скрипкаларға және континуоға (виолончель, лютня, клавесин) арналған.</blockquote>

Қабылдау және орындау тарихы

Гендель «Отон» операсының алғашқы нұсқасын 1722 жылғы 10 тамызда аяқтаған, бірақ операны алғашқы қойылымға дейін қайта жөндеді. Опера Гендельдің өмірінде үлкен жетістікке ие болды және 1723, 1726, 1727 және 1733 жылдары қайта қойылды, кейде қосымша музыкамен. Алғашқы қойылымдардан кейін билеттерге деген сұраныс соншалықты күшті болды, олар номиналды құнынан әлдеқайда жоғары бағамен сатылды, бұл билет сатудың ерте мысалы болды. Патшалық музыка академиясына шағым түскеннен кейін, соңғы кезде Footmen's Gallery-де тәртіпсіздіктер орын алып, қойылымды тоқтатты; Осыған байланысты ескертеміз, егер тағы да тәртіпсіздік орын алса, галерея жабылады. 18 ғасырдың музыка зерттеушісі Чарльз Берни «Бұл операдағы ұлттық сүйікті әндердің саны, Англияда орындалған басқа опералармен салыстырғанда, көп болуы мүмкін» және «баяу әуен Falsa imagine (Куззони бастапқыда орындағысы келмеген), Куззони осы елде алғаш рет орындаған ән, оның экспрессивті және қайғылы әнші ретіндегі беделін бекітті» деп жазды. Джон Гей досы Джонатан Свифтқа жазған хатында «Отон» операсынан туған итальяндық операға деген құмарлыққа байланысты Лондондағы ешкімнің өнер мен әдебиеттің басқа түрлеріне қызығушылық танытпағанын айтты: «Қаланың басты көңіл көтеруі – музыка, ешкімге «Мен ән айтамын» деуге рұқсат етілмейді, тек евнух немесе итальяндық әйел ғана. Әркім сіздің поэзияңыздың кезінде болғандай музыканы жақсы түсінетін болды, және бұрын бір әнді екіншісінен ажырата алмаған адамдар енді Гендельдің (және басқа композиторлардың) әртүрлі стильдері туралы күнделікті пікірталас тудырады. Адамдар Гомер, Вергилий және Цезарьды ұмытып кетті, немесе кем дегенде, олардың мәртебесін жоғалтты; себебі Лондон мен Вестминстердегі барлық әдепті әңгімелерде, Senesino ең ұлы адам деп күн сайын дауыс беріледі. «Отон» сонымен қатар Фаринеллидің 1734 жылғы желтоқсанда Адельберто рөлінде ойнаған Гендельдің жалғыз операсы болып табылады. Германияда «Отон» 1720 жылдары Брансвик (Брауншвейг) және Гамбургте қойылды. Германиядағы келесі қойылым 1921 жылғы 5 шілдеде Геттингенде болды, бұл 20 ғасырда Гендель операсының алғашқы қайта жаңғыруы еді. Ұлыбританияда 1734 жылдан кейінгі келесі қойылым 1971 жылғы 19 қазанда Садлер Уэллс театрында Гендель опера қоғамымен ұйымдастырылды. Басқа қойылымдардың арасында «Отон» 2010 жылы Вена театрында Корольдің жұбайымен орындалды. English Touring Opera операны Лондон қаласында көрсетті және 2014 жылдың күзінде Ұлыбританияның бірнеше аймақтарына гастрольдік сапар жасады, ал 2017 жылы Фестиваль де Боунде қойылды.

Жазбалар

+датасы:Оттоне,Теофане,Гизмонда,Адельберто,Эмирено,МатильдаДирижер,оркестрЖапсырмасы1992, студия:Стадтхалле, Гёттинген, 9 маусым 12Дрю Минтер,Лиза Саффер,Жулиана Гондек,Ральф Попкен,Майкл Дин,Патриция СпенсНиколас Макгеган,Фрайбургер БароккооркестріCD: Harmonia Mundi,Кат: HMU907073.751993, студия:Сент-Джуд он зе Хилл, Хэмпстед, 27 қаңтардан 3 ақпанға дейінДжеймс Боуман,Кларон Макфадден,Дженифер Смит,Доминик Виссе,Майкл Джордж,Кэтрин ДенлиРоберт Кинг,Корольдің КонсортыCD:Hyperion,Кат: CDS44511/32016, студия:Вилла Сан Фермо, Лоньиго, 22 маусымнан 2 шілдеге дейінМакс Эмануэль Ценчич,Лорен Сноуффер,Анн Халленберг,Ксавьер Сабата,Павел Кудинов,Анна СтарушкевичЖорж Петру,Il Pomo d'OroCD: Decca Classics,Кат: 483 1814