Кіріспе

АҚШ үкіметіне берілген өкілеттіктер АҚШ Конгресінің санамаланған өкілеттіктері (оларды айқын, нақты немесе тапсырылған өкілеттіктер деп те атайды) – АҚШ Конституциясы арқылы АҚШ федералды үкіметіне берілген өкілеттіктер. Осы өкілеттіктердің көп бөлігі Конституцияның I бабының 8-тарауында тізілген. Қорыта айтқанда, Конгресс Конституциямен берілген өкілеттіктерді жүзеге асыруға құқылы, бірақ бұл Құқықтар Жарғысында көрсетілген жеке құқықтарға бағынумен шектеледі. Бұдан өзге, Конституция Конгресске қосымша шектеулер қояды, мысалы, Он бірінші түзетуде айтылған: "Конституциямен АҚШ-қа берілмеген және штаттарға тыйым салынбаған өкілеттіктер тиісінше штаттарға немесе халыққа қарайды". Тарихи тұрғыдан алғанда, Конгресс және Жоғарғы Сот санамаланған өкілеттіктерді кеңінен түсіндірді, әсіресе олардан көптеген туынды өкілеттіктерді шығарды. Бірінші бапта тізілген санамаланған өкілеттіктерде эксклюзивті федералдық өкілеттіктер де, штаттармен ортақ болатын бірдей өкілеттіктер де бар, ал осы өкілеттіктердің барлығы штаттардың ғана құзыретіндегі резервтелген өкілеттіктерден өзгеше.

Саяси түсінік

Конгресс жүзеге асыратын санамаланған өкілеттіктердің қазіргі түсіндірілуі конституциялық тұрғыдан дұрыс па деген пікірлер бар. Бір ойлау мектебі қатаң құрылымдық тәсіл деп аталады. Қатаң құрылымдық тәсілді қолданушылар МакКаллок пен Мэриленд ісінде Бас судья Маршаллдың санамаланған өкілеттіктерге қатысты жасаған мына мәлімдемесін келтіреді:
<blockquote>Бұл үкіметтің санамаланған өкілеттіктерге негіделгендігі баршаға мәлім. Оған берілген өкілеттіктерді ғана пайдалануға құқылы екендігінің қағидасы, оның жарықтанған жақтастары халық алдында қорғауға тырысқан барлық аргументтерге қарамастан, өте айқын болып көрінеді; бұл қағида қазір барлық тараптан қабылданады.</blockquote>

МакКаллок Мэрилендке қарсы

АҚШ тарихындағы Қажетті және Тиісті баптың ең көрнекті мысалы 1819 жылғы МакКаллок пен Мэриленд арасындағы сот ісі болды. АҚШ Конституциясында ұлттық банк құру туралы ештеңе жазылмаған. АҚШ үкіметі мемлекеттің бастапқы капиталының бір бөлігін қамтамасыз ететін ұлттық банк құрды. 1819 жылы федералды үкімет Мэриленд штатының Балтимор қаласында ұлттық банк ашты. Мэриленд штатының үкіметі банкты жою мақсатымен федералды банкке салық қойды. Банктің кассирі Джеймс Уильям Маккалок бұл салықты төлеуден бас тартты. Соңында бұл іс АҚШ Жоғарғы Сотында қарастырылды. Бас судья Джон Маршалл ұлттық банк құру құқығы АҚШ Конституциясынан туындайтынын мәлімдеді. Маршалл ешбір штаттың салық салу өкілеттігін ұлттық үкіметтің бір бөлігіне салық салу үшін қолдануға құқығы жоқ екенін шешті.

Сот үкімдері

1995 жылы АҚШ-тың Лопеске қарсы ісі бойынша қару-жарақсыз мектеп аймағы туралы заң Конституцияға қайшы деп танылды, өйткені ол Конгрестің "бірнеше штаттар арасындағы сауданы реттеу" өкілеттігін асып кетті. Бас судья Уильям Ренквист былай деп жазды: "Біз негізгі қағидалардан бастаймыз. Конституция санаулы өкілеттіктерге ие Федералдық үкімет құрайды". Сот 60 жыл ішінде алғаш рет Конгресс федералды заң шығару арқылы оған Коммерциялық баппен берілген өкілеттіктерді асырып кеткенін анықтады. Ұлттық тәуелсіз бизнес федерациясы Себелиус ісі бойынша Жоғарғы Сот Коммерциялық бап Конгресске жеке тұлғалардан денсаулық сақтану сақтандыруын сатып алуды талап ету құқығын бермейтінін мәлімдеді. Алайда, сот Конгрестің салық салу билігі осы талапты қабылдауға жеткілікті деп шешкендіктен, кейбір конституциялық заңгерлер Коммерциялық баптың талқылануын сот шешімі ретінде қарастыру керек деп санайды. Бас судья Джон Робертс көпшілік пікірінде былай деді: "[Т]ұл заң салық ретінде емес, сақтандыру сатып алу туралы бұйрық ретінде түсініледі, және егер Конституция рұқсат етсе, мен оны бұйрық ретінде қолдайтын едім. Тек Коммерциялық бап мұндай бұйрықты бекітпегендіктен ғана салық салу билігі мәселесін қарастыру қажет. Біз заңды сақтап қалуға мүмкіндік болса, оны осылай түсіндіруіміз керек, сондықтан 5000А бабын салық ретінде қарастыруға болады. Коммерциялық бап мәселесін шешпестен, мұндай түсіндіруге негіз жоқ деп есептеймін." Бұл заң жобасы АҚШ Конгресіне енгізілген барлық заң жобаларында әрбір заңның қай конституциялық негізде қабылданатынын көрсететін мәлімдеме болуын талап етеді. 104-ші Конгрестен 111-ші Конгреске дейін АҚШ конгрессмені Джон Шэдэгг Санаулы өкілеттіктер туралы заң жобасын ұсынды, бірақ ол заңға айналмады. 105-ші Конгресс басталғанда, Өкілдер палатасы Санаулы өкілеттіктер туралы заңның маңызды талаптарын Палата ережелеріне енгізді.

Чай партиясының қолдауы

"Енумерэйтед Пауэрс Акт" заңын АҚШ-тың "Шая партиясы" қозғалысының басшылары қолдайды. Ұлттық шай партиясының жетекшісі Майкл Джонс прогрессивтілердің "Конституцияны өздерінің мемлекеттік бағдарламасына кедергі деп қарастыратынын" айтты. Бірақ, көбінесе, кез келген заң шығарушылық немесе әкімшілік үкіметтік әрекет алдында қойылатын ең маңызды сұраққа онша мән берілмейді немесе талқыланбайды: "Бұл бастама Конституцияның жеті бабы мен 27 түзетуі арқылы федералдық үкіметке берілген өкілеттіктерге сәйкес пе?" Көп жағдайда жауап "жоқ" болады. "Осы себепті біз "Енумерэйтед Пауэрс Акт" заңын қатты қолдаймыз, себебі ол Конгреске барлық заңдардың Конституциялық негізін дәлелдеуді талап етеді", - деді Джонс.