Кіріспе
Норвегияның тарихи әміршісі Торир Хунд (Ескі норвег тілінде: Þórir hundr, Қазіргі норвег тілінде: Tore Hund, сөзбе-сөз "Торир Ит") (шамамен 990 жылы туған) – Халогландтың ең ірі басшыларының бірі. Торе Хунд – Норвегия королі Олаф II-ге қарсы күштерде болған Стиклестад шаруаларының фракциясының көшбасшыларының бірі. Ол 1030 жылы Стиклестад шайқасында патшаны өлтірген әміршілердің қатарында болды деп хабарланады. Сондай-ақ, ол Ұлы Кнут патшаның әскерінде бірнеше рет қызмет еткен.
Thorir Hund (Old Norse: Þórir hundr, Modern Norwegian: Tore Hund, literally "Thorir the Hound") (born ca. 990) was one of the greatest chiefs in Hålogaland. Tore Hund was one of the leaders of the Stiklestad farmer faction opposing Norwegian King Olaf II of Norway, later named St. Olaf. He was reported to have been among the chieftains who killed the king in the Battle of Stiklestad in 1030. He also served in the forces of King Canute the Great on several occasions.
Өмірбаян
Торир Хунд христиан дәуірінің басында Норвегияда дүниеге келді. Ол өте тәуелсіз және сонымен бірге, шын ниетпен пұтқа табынушы еді. Елдің христиан қабылдауы тек сенім мәселесі ғана емес еді. Христиан діні сондай-ақ, ескі басшыларды бағындырудың және Халогаланд жағдайында оңтүстіктен келген патшаның билігін орнатудың қуатты саяси құралы болды. Торир Хологаланд аймағында ықпалды адам болды, оның үйі Тромс округіндегі Бьяркёя аралында орналасқан. Ол Норвегияның жағалау әміршілерінің жоғары тобына жатты. Ол Викинг дәуірінде Солтүстік Норвегиядағы ең күшті отбасылардың бірі болған Бьяркой руының мүшесі еді. Ол Ресей және Ақ теңізге бірнеше жорық ұйымдастырған тәжірибелі викинг болды. Ол бүгінгі Ресейдің солтүстігіндегі Архангельск аймағындағы Бжармаландта сауда жасады. Торир Хундтың отбасы Норвегиядағы ең қуатты басшылармен одақ құрды. Оның әпкесі Эгге-гардтың Ольве Грьотгардссонына үйленді. Оның інісі де Трондендегі маңызды басшы болды. Ол Рогаландтағы Соланың қуатты дворяны Эрлинг Скьяльгссонның қарындасы Сигрид Скьяльгсдаттерге үйленді. Торир Хунд Ранвейг есімді әйелге үйленді, оның тегі туралы көп мәлімет жоқ. Олардың Сигурд Торессон есімді ұлы болды, ол кейін Харальд Хардрада билігінде шериф қызметін атқарды.
Мансап
Торр король Олафтың Норвегияны біріктіру және христиандыққа айналдыру әрекеттеріне қарсы шықты. Ол корольге қарсы жеке реніш ұстады, себебі корольдің біреуі, Асмундр Гранкелсон, оның жүрегіне жақын туысын өлтірген. Кейін Торр туысының өлімінен кек алды, бірақ король оған ауыр айып төлеуге үкім шығарды, бұл корольге деген наразылығын күшейтті. 1028 жылы Эрлинг Скьяльгсон қаза тапқанда, Торе Эйнар Тамбарскельфир және Финн Арнесонның інісі Калв Арнесонмен бірге Олафқа қарсы күштерге жетекшілік етті. 1026 жылы ол Олафты елден қуған Кануттың әскеріне қосылды және Тьётталық Харрекпен бірге Норвегияда Кануттың өкілі болып тағайындалды. Снорри Стурлусонның «Хеймскрингла» шығармасына сәйкес, Олаф 1030 жылғы жазда Норвегияға оралғанда, Торр оған қарсы наразылық білдіргендердің қатарында болды. Ол және оның әскері Стиклестад шайқасында король әскеріне қарсы шабуылға шықты. Шайқас Вердаль аңғарының төменгі бөлігіндегі, Тронхейм қаласының солтүстігінде орналасқан Стиклестад шаруашылығында болды. Сага деректеріне сәйкес, Торр Калв Арнесон және Суннмордегі Ровдеден шыққан Торстейн Кнарресмедпен бірге Олафқа қасіетті жаралар келтіргендердің бірі болды. Бұрынғы хабарламаларда корольді кім өлтіргені нақты айтылмаған, бірақ «Хеймскрингла» Торрдің корольдің полат киімінен төменге қарай, ішкі ағзаларына бағытталған, жүрегіне жақын туысын өлтірген сүйектің ұшы бар сүйекті пайдаланғанын көрсетеді. Шайқастан кейін саяси жағдай Торрға қарсы өзгере бастады. Олафтың ұлы Магнус, Торрдың бұрынғы одақтастарының қолдауымен билікті басып алғаннан кейін, Торр маңызды емес тұлғаға айналды. Снорридің айтуынша, ол Норвегиядан қасиетті жерлерге кеткен болуы мүмкін, немесе қайтыс болған болуы мүмкін. Ол ешқашан Бьяркойға оралмады.
Мұра
Норвегиялық суретші Свейн Хаавардсхолмның Tore Hund монументі 1980 жылы Бьяркойдағы шіркеуге апаратын жол бойында орнатылды. Бұл ескерткіш Торир Хундты және Бьяркой руын, олардың Бьяркойдағы мекеніне құрмет көрсетеді. Торе Хунд – норвегиялық "Шет елдіктер" телесериалының кейіпкері.
Басқа дереккөздер
Фиджестол, Бьярне. "Тор итінің аңызы". Альфред Якобсенге арналған құрмет кітабында (Тронхейм: 1987)
Краг, Клаус. Ашехоугс Норвегия тарихы. Викинг дәуірі және мемлекет құру 800-1130 (Осло: 1995)
Krag, Claus. Aschehougs Norgeshistorie. Vikingtid og riksamling 800 1130 (Oslo: 1995)