Кіріспе
Эммануэль Ласкердің шахмат кітабы (Lehrbuch des Schachspiels) – бұл 1925 жылы бұрынғы әлем чемпионы Эммануэль Ласкер жазған шахмат ойыны туралы кітап. Ласкердің өзі жазғандай, кітаптың мазмұнына Штайництің теориялары, сондай-ақ Стаунтонның «Шахматшы нұсқаулығы» едәуір әсер еткен.
Lasker's Manual of Chess (Lehrbuch des Schachspiels) is a book on the game of chess written in 1925 by former World Chess Champion Emanuel Lasker. The content of the book, as Lasker himself writes, is most influenced by the theories put forth by Steinitz, as well as Staunton's The Chess Player's Handbook.
Мазмұны
Кітап алты бөлімге бөлінген: Шахмат элементтері, Ашылу теориясы, Комбинация, Позициялық ойын, Шахматтағы эстетикалық әсер, Мысалдар мен модельдер. Шахмат элементтері шахмат тақтасын сипаттаумен, шахматтың әртүрлі ережелерімен және фигуралардың салыстырмалы құндылығымен басталады. Ласкер тез шахмат стратегиясы мен тактикасының негіздеріне көшеді және бөлімді кейбір қарапайым маттардың мысалдарымен аяқтайды. Ол сонымен қатар кітаптың барлық бөлігінде қолданылатын шахматтың сипаттамалық нотациясын қалай оқу керектігін түсіндіреді. Ашылу теориясы ойынның жалпы принциптерін және олардың орта ойын мен аяқ ойынға қалай әсер ететінін түсіндірумен басталады. Бөлімнің қалған бөлігі көптеген маңызды ашылуларды қамтуға тырысады, олардың әрқайсысына мысалдар мен талдаулар ұсынады. Бұл бөлім пешкалардың бастапқы құндылығына қарағанда, қатар бойынша алға жылған сайын құндылығының артатынын сипаттап аяқталады. Комбинация комбинациялық ойынды (кейде "тактикалық ойын" немесе "тактика" деп те аталады) қамтиды, бірнеше қарапайым комбинацияларды түсіндіруден бастап, комбинациялық стильді көрсетуге арналған бірқатар ойындарды егжей-тегжейлі қарастырады. Ласкер комбинацияларды қалай тиімді түрде тойтаруға болатынын және комбинациялық ойында қандай жалпы "мотивтер" пайда болатынын түсіндіреді. Ол сондай-ақ фигураларды құрбан ету және өткен пешкалар тақыбына көп уақыт арнайды. Позициялық ойын позициялық және комбинациялық ойын арасындағы айырмашылықты баяндаумен басталады, Ласкер олардың өзара қарама-қарсылығын баса көрсетеді. Ол ойынның нақты "жоспарының" болу маңыздылығын түсіндіреді және бірнеше ойын мысалдарын ұсынады. Бөлімнің қалған бөлігі позицияның әртүрлі "ерекшеліктерін" және "артықшылықтарын", мысалы, оның пешка құрылымын және фигуралардың ынтымақтастығының әлеуетін анықтауға және сипаттауға арналған. Осы бөлімнің соңғы беттерінде Ласкер шахматтың гипермодерн мектебін позициялық ойынның көптеген қабылданған принциптерін ескермегені үшін сынап бағалайды. Шахматтағы эстетикалық әсерде Ласкер "көрерменнің" субъективті "эстетикалық бағалауларының" бір ойынға қатысты олардың әртүрлі пікірлерге ие болуына себеп болатын жолдарды зерттейді. Бөлімнің қалған бөлігі Ласкердің талдауларымен бірге, "Өлмес ойын" және "Жасыл ойын" сияқты бірнеше танымал ерекше ойындарды қамтиды. Кітаптың соңғы бөлімі – Мысалдар мен модельдер, әрқайсысы толыққанды талдаумен бірге бірқатар иллюстрациялық ойындардан тұрады. Кітап "Соңғы ойлар" атты қысқа эссемен аяқталады, онда Ласкер әлемдегі білім берудің жай-күйін "уақыт пен құндылықтарды қорқынышты ысырап ету" деп сипаттайды және бұл "аурудың" көптеген ойыншылардың шахматты үйренудегі қиындықтарына себеп екенін айтады. Ласкер шахматтың математикасы, "сайыстың физикасы" және Штайниц теориясының дұрыстығы туралы да ой бөліседі.
Жаңартылған басылым
Жаңартылған басылым 2009 жылдың қаңтарында жарық көрді.