1944 жылғы ақпан айындағы Бірма шайқасы

Кіріспе

1944 жылғы ақпандағы Бирмадағы Екінші дүниежүзілік соғыстың шайқасы.

Британдық Радж
| қарсыласы2 = Жапония

| басшы1 = Филипп Кристисон
| басшы2 = Токутаро Сакурай
| күші1 = Бастапқыда: 2 жаяу әскер дивизиясы, 1 бронетанкілік полк. Көмек күштері: 2 жаяу әскер дивизиясы
| күші2 = 1 жаяу әскер дивизиясы
| шығындар1 = Барлығы 3,506 адам, 3 истребитель ұшағы
| шығындар2 = 3,106 қаза тапқан, 2,229 жараланған, 65 истребитель ұшағы

Өмірбаян

1941 және 1942 жылдың басында жапон әскері одақтас әскерлерді (британдық, үнді және қытай) Бирмадан ығыстырып шығарды. 1943 жылы одақтастар Бирманың жағалау провинциясы Араканға шектеулі шабуыл жасады. Мақсаты – Маю түбегінің соңындағы Акиаб аралын басып алу болды. Аралда маңызды әуежай орналасқан еді, одан жапон армиясының әуе күштері Калькутта және Үндістанның басқа да қалаларына шабуылдар жасады, сонымен қатар ол Бирманы қайта басып алу жоспарларында маңызды рөл атқарды. Бұл шабуыл үлкен сәтсіздікке ұшырады. Британдық Үндістан армиясы үлкендей түскендіктен, шабуылға тартылған үнді (және британдық) бөлімшелерінің көпшілігі жеткілікті дайындықтан және тәжірибеден мүресіз болды. Алдыңғы қатарда шаршаған бөлімдер қалды, олардың рухы төмендеді. Одақтастардың тактикасы мен жабдықтары орманды төбелерге сай келмеді, ал жапондық бөлімдер өзендер мен төбелерді кесіп өтіп, одақтастардың өтпейтін деп есептеген жерлерінен күтпеген шабуылдар жасады. Соңында, одақтастардың басқару құрылымы тиімсіз болды, бір ғана тыңшылықпен жұмыс істейтін дивизия штабы көптеген кіші бөлімдерді және үлкен коммуникация желісін басқаруға тырысты. Келесі айларда одақтастар қайта ұйымдастырылып, кең ауқымды джунглидегі жаттығулар өтті және 1944 жылы жаңа күшпен әрекет етуге дайындалды. Британдық 14-ші армияның басшылығымен шабуылды генерал-лейтенант Филипп Кристисон басқарған XV корпус жүзеге асырды.

Екінші одақтастар шабуылдары

Майо түбегі бірнеше чангтар (теңіз ағысы ағындарымен) тілген жағалаулық жазықтан тұрды және Калапанзин өзенінің құнарлы аңғарынан орманды Майо жотасымен бөлінетін. Шығыс Африка мен Солтүстік Африканың Батыс Шөлінде ауыр шайқастарға қатысқан және генерал-майор Харольд Роуддон Бриггстің басқаруындағы 5-ші Үндістан жаяу әскер дивизиясы жағалаулық жазықтан шабуыл жасады. Генерал-майор Франк Мессервидің басқаруындағы жақсы жаттығудан өткен 7-ші Үндістан жаяу әскер дивизиясы Калапанзин аңғарына шабуыл жасады. Британдық 81-ші (Батыс Африка) дивизиясы Каладан өзенінің аңғарынан шығысқа қарай жылжуда болды, бірақ шайқасқа тікелей әсер етпеді. Британдық 36-шы жаяу әскер дивизиясы Калькуттада және 26-шы Үндістан жаяу әскер дивизиясы Читтагонгта резервте тұрды. Алға жылжу бастапқыда сақтықпен жүргізілді, бірақ үнемі қарқын алды. 1944 жылдың 9 қаңтарында 5-ші Үндістан дивизиясы Маунгдаудың кішкентай портын басып алды. Олар порттың оңтүстігіндегі жапондық бекіністерін (Разабил ауылы және пішінімен "Тасбақа" деп аталған төбе) азайта отырып, корпустың келесі маңызды мақсатын алуға дайындық жүргізілді. Бұл Майо жотасының бір бөлігі болды, онда екі қолданыстан шыққан теміржол туннелі Маунгдауды Калапанзин аңғарындағы Бутидаунг және Летведет қалаларымен байланыстыратын жолды қамтамасыз етті. Бұл шабуылға әскерлер мен ресурстарды қайта орналастыру үшін 7-ші Үндістан дивизиясының инженерлері төбелер арқылы өтетін, Нгакиедаук асуы деп аталатын тар жолды жақсартты, ал кейін "Әкімшілік орталық" деп аталған үлкен әкімшілік аймақ Синцвеяда, асудың шығыс жағына жақын орналастырылды.

Жапондық жоспарлар

Жапондық жиырма сегізінші армиясы, генерал-лейтенант Шозо Сакурайдың басшылығымен, Аракан және Оңтүстік Бирманы қорғады. Оның құрамындағы генерал-лейтенант Тадаси Ханая басқаратын 55-дивизиясы Араканды басып алды. Дивизияның көп бөлігі (бес батальон) Маю аймағында Сакурай күштері ретінде шоғырланды, оның бас штабын генерал-майор Токутаро Сакурай басқарды, ол армия қолбасшысымен туыс емес еді. (Жапон дивизиясының өз жаяу әскер бөлімдерін басқару үшін жеке штабы болды, және бұл жағдайда сияқты, дивизиядан кез келген маңызды күштерді тактикалық басқаруға алуға мүмкіндік берді.) Жапондықтар бұл аймақта өткен жылғы табыстарын қайталай алатынына сенімді болды, және тіпті Үндістанның XV корпусының жабдықталуына тіреген Читтагонг портына шабуыл жасауға да мүмкіндіктері бар деп ойлады. Сондай-ақ, ақпан айының бірінші аптасында HA GO (немесе Z операциясы) деп аталған шабуылды бастау арқылы одақтастарды Араканға Орталық майданнан күштер жөнелтуге мәжбүр етуді көздеді, осылайша наурыз айының бірінші аптасында басталуы жоспарланған негізгі жапондық шабуылға жол ашуға тырысты.

Жапондықтар

5 ақпаннан бастап Сакурай күштері 7-індий дивизиясының кеңінен тараған алдыңғы қатарына еніп, Таунг Базардың шағын қаласына қарай солтүстікке қарай қозғалды. Мұнда олар Калапанзин өзенінен өтіп, батысқа және оңтүстікке бұрылды. 6 ақпанда 7-дивизия штабына шабуыл жасады. Ауыр шайқас болды, бірақ 7-дивизияның байланысшылары мен кеңсе қызметкерлері ақырында құжаттары мен жабдықтарын жойып, кішігірім топтарға бөлініп, Әкімшілік бекетіне шегінуге мәжбүр болды. (Басқа радио операторлары дивизия жиілігінде «Радионы бұзу құралын қолданыңыз» деген дауысты естіп, содан кейін үнсіздік орнады.) Сакурай күштері Синцвея және 7-дивизияның артқы жағына қарай жылжыды. Жапон батальоны (I/213 полк, командирінен Kubo күштері деп аталды) Маю жотасын өте қиын жерден кесіп өтіп, 5-індий дивизиясымен жабдықтауға арналған жағалау жолында тұзақ құрды. Жапондықтар Разабилді және теміржол туннельдері ауданын (Дой күштері) әлі де ұстап тұрды және Сакураймен байланысу үшін қосалқы шабуыл жасады, сондай-ақ кішігірім шабуылдар мен диверсиялар жасады. Күтпеген жерден көптеген жапондық истребительдер Акиабтан ұшып, ұрыс алаңындағы аспанды бақылауға тырысты. XV корпустың барлық бөлімдері жағдайдың қиын екенін түсінді. Алайда, 14-армия жапондықтардың стандартты инфильтрация және қоршау тактикасына қарсы шараларды ұзақ уақыт қарастырған. XV корпусының алдыңғы дивизияларына кері шегінудің орнына орнында қалып, бекініске түсуге бұйрық берілді, ал резервтік дивизиялар оларға көмекке келді. Жапондықтардың келесі мақсаты – Синцвеядағы әкімшілік аймақ, оны штаб және байланыс әскерлері, сондай-ақ 25-жеңіл зениттік/танкіге қарсы полкі (RA) қорғады. Мессерви джунглиде болғандықтан және байланыссыз болғандықтан, корпус командирі Кристисон жақында 5-індий дивизиясының 9-індийлік жаяу әскер бригадасының командирі болып тағайындалған бригадир Джеффри Эванске Әкімшілік бекетіне барып, команданы қабылдап, барлық шабуылдарға қарсы бекетті ұстауға бұйрық берді. Эванс бекетті қорғаушыларды өзінің бригадасынан 2-Батыс Йоркшир батальонымен және 24-тау артиллерия полкімен нығайтты. Ең маңызды күш-жігерге 25-драгун полкінің екі эскадрильясының M3 Ли танктері ие болды. Кейін қорғаушыларға 8-Гуркха полкінің 4-батальоны (89-індийлік жаяу әскер бригадасынан, 7-індий дивизиясының бөлігі), сондай-ақ 8 (Белфаст) зениттік артиллерия полкі (RA) және 6-орта артиллерия полкі (RA) қосылды. Жапондықтар мұндай дамуды күтпеген еді. Олар азық-түлік жетіспей тұрғанда, үнділік құрамалар күресін жалғастыра алды. Жапондықтар Сакурай күштерін Сакурайдың бастапқы инфильтрация бағыты бойынша жүк тасушы және Аракандық жүк тасушылардан тұратын конвоймен қамтамасыз етуге тырысты, бірақ бұл конвой тұзаққа түсіп, көліктері тартылып алынды. Бірінші әуеден тастау миссиялары жапондық истребительдерінің қарсылығына ұшырады және кейбір көлік ұшақтары кері қайтуға мәжбүр болды, бірақ Читтагонг маңындағы жаңа әуежайлардан жұмыс істейтін Спитфайрдің үш эскадрильясы ұрыс алаңында әуе басымдылығын алды. Жапондықтардың 65 ұшағы атып түсірілді немесе зақымдалды, ал үш Спитфайр жойылды (дегенмен жапондық истребительдер бірнеше Hawker Hurricane истребитель-бомбардировщиктерін және басқа ұшақтарды атып түсірді). Нақты сандар қандай болғанымен, жапондық истребительдер тез арада осы аймақтан қуылды. Бұл қорғаушылардың рухын көтеріп, егер олар басылса, қандай тағдыр күтіп тұрғанын білуіне мүмкіндік берді. Жапондықтардың атысы тығыз қорғаныста көптеген жарақаттарға әкелді және екі рет оқ-дәрі қоймаларын өртеп жіберді. Танктерге жапондықтардың қарсы шарасы болмады, өйткені олардың бірнеше таулық пулеметтері оқ-дәрісіз қалды. Жапондықтар 14 ақпан күні түнде толық шабуыл жасап, периметрдегі бір төбені басып алды. 2-Батыс Йоркшир, танкілердің қолдауымен, келесі күні оны қайта басып алды, бірақ ауыр шығынға ұшырады.

Beginning on 5 February, Sakurai Force infiltrated the front lines of the 7th Indian Division, which was widely dispersed, and moved north undetected on the small town of Taung Bazaar. Here they crossed the Kalapanzin River and swung west and south, and on 6 February they attacked the HQ of 7th Division. There was heavy fighting, but 7th Division's signallers and clerks eventually had to destroy their documents and equipment and split up into small parties and retreat to the Admin Box. (Other radio operators listening on the division's frequency heard a voice say, "Put a pick through that radio", then silence.) Sakurai's force then followed up towards Sinzweya and the rear of 7th Division. A Japanese battalion (I/213 Regiment, known as Kubo Force from its commander), crossed the Mayu Range at a seemingly impossible place, to set ambushes on the coastal road by which the 5th Indian Division was supplied. The Japanese still holding Razabil and the railway tunnels area (Doi Force) launched a subsidiary attack to link up with Sakurai, and made smaller raids and diversions, while unexpectedly large numbers of Japanese fighter aircraft flew from Akyab to contest the skies over the battlefield. It was evident to all of XV Corps that the situation was serious. However, the Fourteenth Army had spent much time considering counters to the standard Japanese tactics of infiltration and encirclement. The forward divisions of XV Corps were ordered to dig in and hold their positions rather than retreat, while the reserve divisions advanced to their relief. The next obvious objective for the Japanese was the administrative area at Sinzweya, defended by headquarters and line of communication troops, with 25 Light AA / Anti Tank Regiment, RA. As Messervy was in the jungle and out of contact, Christison, the Corps commander, ordered Brigadier Geoffrey Evans, who had recently been appointed commander of 9th Indian Infantry Brigade, part of the 5th Indian Division, to make his way to the Admin box, assume command and hold the Box against all attacks. Evans reinforced the defenders of the box with 2nd Battalion, the West Yorkshire Regiment) from his own brigade, and 24 Mountain Artillery Regiment IA. The most vital reinforcements of all were two squadrons of M3 Lee tanks of the 25th Dragoons. The defenders were later joined by part of the 4th Battalion of the 8th Gurkha Rifles (from the 89th Indian Infantry Brigade, part of 7th Indian Division) and also the artillery of 8 (Belfast) HAA Regiment Royal Artillery and 6 Medium Regiment RA. The Japanese had not foreseen this development. While they ran short of supplies, the Indian formations could fight on. The Japanese tried to supply Sakurai Force with a convoy of pack mules and Arakanese porters, following the route of Sakurai's original infiltration but this was ambushed and the supplies were captured. The first air drop missions met opposition from Japanese fighters and some transport aircraft were forced to turn back but three squadrons of Spitfires, operating from new airfields around Chittagong, gained air superiority over the battlefield. Sixty five Japanese aircraft were claimed shot down or damaged for the loss of three Spitfires (though the Japanese fighters also shot down several Hawker Hurricane fighter bombers and other aircraft.) Whatever the true figures, the Japanese fighters were quickly driven from the area. This may have increased the resolve of the defenders who were now aware what fate would befall them if they surrendered. Japanese fire caused heavy casualties in the crowded defences and twice set ammunition dumps on fire. All attempts to overrun the defenders were thwarted by the tanks, to which the Japanese had no counter once their few mountain guns were out of ammunition. The Japanese tried an all out attack on the night of 14 February and succeeded in capturing one hill on the perimeter. The 2nd West Yorkshire with support from the tanks recaptured it the next day, although they suffered heavy casualties.

Жапондықтардың шегінуі

22 ақпанда жапондықтар бірнеше күн бойы аштықтан зардап шекті. Сакурай күшінің негізін құраған жапондық 112-ші жаяу әскер полкінің қолбасшысы полковник Танахаси, полкінің бастапқы 2150 сағаттан 400 сағатқа дейін азайғанын және одан әрі шабуылдар жасаудан бас тартатынын мәлімдеді. Бірма кампаниясында алғаш рет жапондық тактикаға қарсы шаралар қолданылып, тіпті оларға қарсы қолданылды. Бұл жақын арада өтетін Имфал шайқасында үлкен ауқымда қайталанатын еді. Моральдық жағдай тұрақтанды, британдық және үнділік әскерлер жапондықтардың маңызды шабуылын тоқтатып, жеңіске жеткені жарияланды. Одақтастардың әуе күшінің маңыздылығы дәлелденді және Бірма кампаниясындағы одақтастардың жалпы жеңісіне үлкен үлес қосты. 1945 жылдың 11 қыркүйегінде Янгонда өткен жапондықтардың капитуляциялау келісімінде генерал-майор Ичида екі күтпеген және маңызды факторды атап көрсеткен мәлімдеме жасады, олар жапондықтарды "жағдайсыз жағдайға" түсірді: (а) Одақтастардың әуемен жабдықтауы, Бірмадағы жердегі күштерге кері шегінуге мәжбүр болмай, өз позицияларын нығайтуға мүмкіндік берді, соның салдарынан жаудың ену және қоршау тактикасы сәтсіз аяқталды. (b) Одақтастардың әуедегі басымдығы, жапондықтардың жабдықтау желілерін Бірмада және одан тыс аймақтарда бұзып, мыңдаған жапондық әскерлерді аштық пен ауруға ұшыратты, олар 14-ші армияға қарсы тұрды, сондай-ақ оларға жақсы жабдықталған және жабдықталынған одақтас күштермен күресу үшін қажетті отын, жабдықтар мен материалдардан айырды. Наурыздың екінші аптасында 5-ші дивизияның бір бөлігі болған 161-ші үнділік жаяу әскер бригадасы, дивизия резервке алынғанға дейін, флангтық маневр арқылы "Тортозаны" және Разабил маңындағы басқа да бекіністерді басып алды. 26-шы үнділік және 36-шы британдық дивизиялары наурыздың соңы мен сәуірдің басында шабуылды жаңартты. 36-шы дивизия 4 сәуірде теміржол туннельдерін басып алды. 6 сәуірде 26-шы дивизияның әскерлері маңызды төбе – 551-ші нүктені басып алды, ол аймаққа басымдық танытты және жапондықтар бір жыл бұрын осы жерде маңызды жеңіске жеткен еді. Осы кезде XV корпусының операциялары Имфал шайқасы үшін әскери көлік және әскерді босату мақсатымен қысқартылды. Муссон басталғанда Бутидаунг маңындағы жазық жердің безгекке шалдығуға және денсаулыққа зиянды екені анықталды, сондықтан одақтастар аурудан сақтану үшін аймақтан шығып кетті. Жапондықтар 54-ші дивизияны Араканға жеткізіп, 111-ші жаяу әскер полкінің полковнигі Коба басқаратын төрт батальоннан тұратын күшті Каладан аңғарында 81-ші Батыс Африка дивизиясына қарсы шоғырландырды. Голланд INA әскерлерінің медициналық пункт маңында болуын және шабуылға, содан кейін қырғынға қатысқандарын атап өтті – бұл шабуыл кезінде тұтқынға алынған және жапондықтармен INA-ға қосылуға белгіленген үнділік армия дәрігерінің куәлігіне негізделген.

By 22 February, the Japanese had been starving for several days. Colonel Tanahashi, commanding the Japanese 112th Infantry Regiment, which provided the main body of Sakurai's force, stated that his regiment was reduced to 400 men out of an original strength of 2,150 and refused to make further attacks. For the first time in the Burma campaign, the Japanese tactics had been countered and indeed turned against them. This was to be repeated on a far larger scale in the impending Battle of Imphal. In terms of morale also, the fact that British and Indian soldiers had held and defeated a major Japanese attack for the first time was widely broadcast. The value of Allied air power had been demonstrated, and was to be a vital factor in the overall Allied victory in the Burma campaign. At the Japanese surrender meetings in Rangoon on 11 September 1945, Major General Ichida read a statement which identified two unforeseen and vital factors which had put the Japanese at a "disastrous disadvantage":

(a) Allied air supply, which permitted ground forces in Burma to consolidate their positions without being forced to retreat and thus rendered the enemy's infiltration and encircling tactics abortive. (b) Allied air superiority, which so disrupted Japanese supply lines, both in Burma and further afield, that starvation and illness overtook thousands of Japanese troops facing Fourteenth Army and also denied them the essential supplies of fuel, equipment and material with which to fight a better equipped and supplied, Allied Force. In the second week of March, the 161st Indian Infantry Brigade (part of the 5th Division) finally captured the "Tortoise" and the other fortifications around Razabil by a flanking manoeuvre, before the division was withdrawn into reserve. The 26th Indian and 36th British Divisions resumed the offensive in late March and early April. The 36th Division captured the railway tunnels by 4 April. On 6 April, troops from the 26th Division captured a vital hill, named Point 551, which dominated the area and where the Japanese had won an important victory just under a year earlier. At this point, XV Corps' operations were curtailed to free transport aircraft and troops for the Imphal battle. As the monsoon began, it was found that the low lying area around Buthidaung was malarial and unhealthy and the Allies actually withdrew from the area to spare themselves losses to disease. The Japanese had moved the 54th Division to Arakan, and concentrated a force of four battalions under Colonel Koba of the 111th Infantry Regiment against the 81st West African Division in the Kaladan Valley. Holland notes the presence of INA troops around the dressing station and their apparent participation in the attack and subsequent massacre – this based on the testimony of an Indian Army doctor captured during the attack and earmarked for conscription into the INA by the Japanese.

Батырлық үшін марапаттар

1-ші батальонның майоры Чарльз Фергюсон Хой Нгакиедаук өткеліндегі шайқаста көрсеткен батылдығы үшін қаза болғаннан кейін Виктория кресімен марапатталды. 2/1 Пәнжаб полкінің подполковнигі Сарбжит Сингх Калха Нгакиедаук өткелін тазартуды жоспарлауы мен орындауы үшін Ардақты қызмет орденімен марапатталды. Корольдік инженерлер лейтенанты Эдвард Ото Бриггс 25-ші драгун полкінің танктері үшін шауң (өзен) арқылы көпір салудағы батылдығы үшін әскери крестпен марапатталды. Ланкашир фюзелиерлерінің лейтенанты Джон Дайсон Кей, Корольдіктің өз Корольдік Батыс Кент полкінің 4-ші батальонына бекітілді, 1944 жылдың 18 және 21 наурызында Батыс туннелі аймағындағы өз позициясын қорғағаны үшін әскери крестпен марапатталды. 8 (Белфаст) ЖЖА полкінің Корольдік артиллериясының лейтенанты Г. Г. Бингке де әскери крест берілді. Әскери медаль Сепой Карам Сингхке, Х. Миллсқа және сержант В. М. Адрейнге (8 (Белфаст) ЖЖА полкінің Корольдік артиллериясы) және 2/1 Пәнжаб полкінің Ланс Найк Шер Ахмедке берілді.