Кіріспе

Жича монастыры (немесе ) – Сербияның Кральево қаласына жақын орналасқан 13 ғасырдың басындағы серб православ монастыры. Монастырь, Қасиетті Успень шіркеуімен бірге, Сербияның бірінші королі Стефан I және Сербия шіркеуінің бірінші басшысы, Әулие Сава салған. Жича 1219–1253 жылдары архиепископтың резиденциясы болды, және дәстүр бойынша серб патшаларының тәж кигізілетін шіркеуі саналды. Бірақ король кез келген серб шіркеуінде тәж кигізілсе де, Жичада майлау рәсімінен өткенге дейін ол толыққанды король деп есептелмеді. Жича 1979 жылы ерекше маңызға ие мәдени ескерткіш деп жарияланды және Сербия мемлекетінің қорғауында. 2008 жылы Жича құрылғанына 800 жыл толуын атап өтті.

Серб шіркеуінің құрылуы

Сербтер бастапқыда Константинопольдің Экуменикалық Патриархының қамқорлығымен Охрид архиепископтығының билігінде болды. Растко Неманджич, Стефан Неманьяның ұлы, 1190-1192 жылдары Хумның ұлы князі ретінде билік етті, ал бұрын оны ұлы князь Мирослав басқарған еді. 1192 жылдың күзінде (немесе одан көп ұзамай) Растко орыс монахтарына қосылып, Афон тауына сапар шекті, онда монахтық ант қабылдап, бірнеше жыл өткізді. 1195 жылы оның әкесі де оған қосылып, екеуі серб дінінің негізі ретінде Хиландар монастырын құрды. Растконың әкесі 1199 жылдың 13 ақпанында Хиландарда қайтыс болды; кейіннен ол қасиетті Симеон болып қанағаттандырылды. Бірінші тәжді Стефан болашақ серб патшаларының Жичада таж кию керектігін бұйырды.

Тарих

1219 жылы Сербия шіркеуі император I Теодор Ласкарис және Константинополь патриархы I Мануилдің қаулысымен автокефалия алды, ал архимандрит Сава – алғашқы серб архиепископы болды. 1221 жылы Жича монастырында Богомилдік діні айыпталды. Сербияның бас шіркеулері сол кезден бастап екеуаралықта алмасып тұрды. 1289-90 жылдары қираған монастырьдың ең бағалы мүліктері, қасиетті I Йевстатийдің қабір қалдықтары Печке көшірілді. 1219 жылы Жича Сербия архиепископтығының алғашқы ордасы болды. Иеміздің Көкке көтерілуіне арналған шіркеу Рашка мектебінің ерекшеліктерін көрсетеді. Ғимараттың жоспары кең кеме тәрізді, шығыс жағында үлкен апсидасы бар. Орталық бөлігі күмбезбен жабылған. Шіркеу тас және кірпіштен салынған. Сәулеті жағынан Византиялық стиль басым. Сурет салудың үш қабаты бар, олардың әрқайсысы жеке туынды. Ең алғашқы фрескалар бірінші архиепископ Сава Никеядан (1219) оралғаннан кейін бірден салынған, бірақ олардың тек ғибадатхана бөліктері ғана сақталған. 1276-92 жылдары кумандар монастырды өртеп тастады, ал король Стефан Милутин 1292-1309 жылдары, II Йевстатийдің қызмет кезінде оны қайта жаңартып, жөндеу жұмыстарын жүргізді. 1941 жылы Сербиядағы көтеріліс кезінде Кралево қамалының алғашқы шайқастары 1941 жылдың 9 қазанында Жича монастырының жанында басталды. Милутин Янкович басқарған четниктер тобы күндіз бойы шайқасқаннан кейін Кралевоға шегініп бара жатқан неміс бөлімшесіне шабуыл жасады, олар монастырды артиллериямен атқылады. 10 қазанда неміс әуе күштері Жича монастырын бес ұшақпен бомбалады, нәтижесінде шіркеуге ауыр зақым келді. Монастырь маңындағы шайқас 11 қазанның таңынша жалғасты, одан кейін немістер көтерілісшілердің қорғанысын бұзып, монастырды өртке тоғыстырды.

Фрескалар

Пантократор бейнеленген фрескалар.