Хейл қаласы: Корнуолл тарихы мен географиясы

Кіріспе

Англияның Корнуолл графтығындағы қала

Хейл ( /heɪl/, сөзбе-сөз "эстуар") – Англияның Батыс Корнуолл графтығындағы порты және азаматтық ауданы. Ол Хейл өзенінің құйып жататын жерінде (Сент-Айвс шығанағына) орналасқан және Пензанс қаласынан шамамен жеті миль (11 км) солтүстік-шығысқа қарай жатыр. Хейл ауданы 1888 жылы бұрынғы Филлак ауданының бір бөлігінен құрылды, ол 1935 жылы қайта біріктірілді және 1937 жылы Сент-Эрт ауданының бір бөлігі қосылды. Қазіргі ауданның шекарасы батысында Сент-Айвс, оңтүстігінде Сент-Эрт, шығысында Гвинеар және Гвитианмен, ал солтүстігінде Кельт теңізімен шектеседі.

Ерте тарих

Хейл сағасы аймағында ежеден бері қоныстану тарихы бар, алайда қазіргі Хейл қаласы көбінесе 18 ғасырдағы өнеркәсіптік революция кезінде салынды. Темір ғасырындағы қоныстың іздері қазіргі Плантация орналасқан Карнсеу тоғанының үстіндегі төбедегі бекіністе сақталған. Хейл неолиттік қалайы өндірісінің маңызды орталығы болған деп есептеледі, ол ирландтармен, бретондықтармен және тіпті Шығыс Жерорта теңізінің финикиялықтарымен сауда жасаған. Мұның куәсі ретінде римдік және грек амфоралары – шарап пен май сақтауға арналған ыдыстар сияқты импортталған керамикалық бұйымдар табылды. Римдіктер Корнуоллды жаулап алмағанымен, олар Хейл сағасында әскери күштері болуы мүмкін, ал сағаның батыс жағалауындағы Леланттағы Сент-Уни шіркеуінің тікбұрышты ауласы римдік бекіністің контуры бойынша салынған болуы мүмкін. Сол кезде саға бүгінгідей көрінбеген. Саға терең болған және қайықтар Хейл өзенімен Сент-Эрт көпірі орналасқан жерге дейін жүзе алған; ағын қаладағы қазіргі Foundry Square арқылы ағып, шығып, Гвитианда Коннор Даунсқа қарай біршама ішке дейін жеткен. Римдіктердің кетуінен кейін христиан миссионерлерінің көптеп келуі байқалды, олардың көпшілігі ирландтықтар еді және олардың құрметіне Корнуолл қалаларының көптегені қазіргі аттарын алды. Сент-Самсон мен Сент-Петроктың өмірбаяндары екеуінің де Корнуоллға Хейл сағасы арқылы келгенін көрсетеді, бұл оның кем дегенде 5 ғасырдың соңында маңызды порты болғанын көрсетеді. Алайда, 6 ғасырдың ортасында бұл аймақты бритондық эмигрант Тевдвр Мавр (немесе Теударик) басып алды, ол олардың көптегенін – әсіресе Сент-Бреака миссиясының мүшелерін – шейіт еткен, содан кейін 577 жылы өз иелігіне оралды. Осы кезеңге қатысты бірнеше жазулы тастар аймақта табылған. Филактан екі ерте тас табылды, олардың бірінде 5 ғасырға жататын «Константин» түріндегі Чи Ро кресі бейнеленген. Ең маңызды жазулы тас Карнсеу аумағында жол салу кезінде ашылды және қазір The Plantation қоғамдық саябағындағы жартасқа орнатылған. Бұл тасты жұмысшылар 1843 жылдың желтоқсанында төрт фут тереңдікте көлденең жатқан күйде тапты. Тасты жылжытқанда ол үш бөлікке бөлінді. Харви атты мырза оны Карнсеу жартасының қабырғасына, табылған жерінен бірнеше фут қашықтықта орнатты және оған жақын орналасқан жаңа көшірмесін қосты, ол содан бері сол жерде тұр. Тасқа латын тілінде жазу жазылған, бірақ қазір оны оқу мүмкін емес. Көшірмедегі нұсқасы: «Бұл жерде 500 жылы туған Ценуи ұйықтады. Ол қабірінде жатыр, 33 жыл өмір сүрді». Алайда, Элизабет Окаша бұл жазуды талқылау кезінде бұл транскрипцияны ескермеді және осы жазудың үш ерте суреті мен соңғы тексерулердің нәтижелерін ғана атады, содан кейін өзінің аудармасын ұсынды: «Мына жерде Cunatdo [немесе Cunaide] тыныштықта жатыр. Міне, қабірде жатыр. Ол 33 жыл өмір сүрді». Физикалық және құжаттамалық деректер порттың орта ғасырларда да маңыздылығын сақтап қалғанын көрсетеді, бірақ Хейл қаласы мен порты бүгінгідей болуы индустриалды революция кезінде мүмкін болды.

Although there is a long history of settlement in the Hayle Estuary area dating from the Bronze Age, the modern town of Hayle was built predominantly during the 18th century industrial revolution. Evidence of Iron Age settlement exists at the fort on the hill above Carnsew Pool where the Plantation now stands. It is thought that Hayle was an important centre for the neolithic tin industry, trading not only with Irish and Breton people, but also the Phoenicians of the eastern Mediterranean. Evidence of this comes from finds of imported pottery including Romano/Grecian Amphorae containers for wine and oil. Although the Romans never conquered Cornwall they may have had a military presence in the Hayle Estuary, and it is thought that the rectangular churchyard at St Uny's Church, Lelant on the western shore of the estuary is built within the outline of a Roman fort. In those times the estuary looked a lot different from that of today. It appears that the estuary was deeper and it was possible for boats to go up the River Hayle as far as where St Erth Bridge is now situated; the tide used to flow in and out of what is now Foundry Square in the town, and at Gwithian reached inland some considerable distance toward Connor Downs. The departure of the Romans was followed by an influx of Christian missionaries, most of whom are said to have had Irish origins and after whom many Cornish towns take their present name. The lives of Saint Samson and Saint Petroc report that both saints arrived in Cornwall at the Hayle Estuary, indicating that it was an established port at least by the end of the 5th century. During the mid 6th century, however, the area was held by the Breton exile Tewdwr Mawr ( or Teudaric), who was said to have martyred many of them—particularly the members of Saint Breaca's mission—before returning to his patrimony around 577. A number of inscribed stones from this period have been found in the area. Two early stones have been found at Phillack, one bearing a 'Constantine' form of a Chi Rho cross which may date to the 5th Century. The most noteworthy inscribed stone is one uncovered during the construction of a road in the grounds of Carnsew, and is now set into a bank at The Plantation, a public park. The stone was discovered in December 1843 by workmen, lying in a horizontal position at the depth of four feet. When the stone was moved it broke into three parts. A Mr Harvey had it fixed into the wall of his path on Carnsew cliff, within a few feet of the spot where it was discovered, and added a more recent replica which lies next to it, where it has remained since. The stone bears an inscription in Latin, but it is now unreadable. The version that appears on the replica is translated as "Here Cenui fell asleep who was born in 500. Here in his tomb he lies, he lived 33 years." However, in her discussion of this inscription Elisabeth Okasha passes over this transcription in silence, and mentions only three early drawings of this inscription and the results of more recent inspections, then tentatively offers her translation: "Here in peace has rested Cunatdo [or Cunaide]. Here he lies in the tomb. He lived for 33 years." While physical and documentary evidence indicates that the port continued to be of importance through the Middle Ages, it was the Industrial Revolution that saw the town and port of Hayle grow to resemble the town as seen today.

Орта ғасырлар

1086 жылы жасалған Domesday тізімі Хейл қаласының сол кезде әлі құрылмағанын көрсетеді. Коннерттон иелігі ("Коннардитон") қазіргі Гвитиан ауылының жанындағы Коннерттонға ортасталған, Хейл сағасын қамтиды. Бұл иелік патшаға тиесілі болған және Пенвит жүзінің бас иелігі есептелген. Қазіргі Коннор Даунс елді мекенінің аты осы Коннерттоннан шыққан. Бірнеше шашыраңқы шаруашылықтар тіркелген, бірақ ірі елді мекендер болмаған. 13 ғасырда Коннерттон Арундел әулетіне тиесілі болды, ал 19 ғасырдың басында Корнуолл мыс компаниясы оны сатып алғанға дейін олардың меншігінде болды. Хейл сағасы маңындағы алғашқы жазбаша куәлік 1130 жылға қатысты, онда Филлак шіркеуі мен оның төңірегіндегі үйлер "Эглошайл" деп тіркелген, яғни сағадағы шіркеу (эглос) (гейл), ал шіркеу бастапқыда Әулие Фелекке арналған, бұл туралы 10 ғасырдағы Ватикан кодексінде айтылған.

Өнеркәсіптік революция

Хейл бастапқыда көмір импорттау және кен экспорттау порты болған, бірақ жақын маңдағы Ангаррактан ол кішкентай болды, онда 1704 жылы қалайы балқыту зауыты салынды және кенді өңдеу үшін диірмендер мен мөрлер қайта жабдықталды / салынды. Хейлдің рөлі тек Оңтүстік Уэльстен көмірді түсіру үшін ыңғайлы нүкте ретінде қызмет ету болды, содан кейін ол Ангарракқа қашырмен жеткізілді. 1710 жылы Меланеар өзеніндегі Меланеар фермасында мыс және қалайы балқыту зауыты салынды, ол көп жылдар бойы өркендеді. Бәлкім, Хейлдегі алғашқы ірі даму 1740 жылдары Джон "Саудагер" Карноудың алғашқы заманауи кейнін салуы болды. 1758 жылы Корнуолл Мыс Компаниясы (CCCo) Камборннан көшіп, Вентонлигте (Copperhouse Creek) мыс қорыту зауытын құрды және бұл өте сәтті болды, сондықтан кемелерді жұмыстарға жеткізу үшін канал салынды және өнеркәсіптік пайдалану үшін кеніштің екі жағында қосымша жер сатып алынды және жұмысшыларға тұрғын үй берілді. Отын балқыту процесінде көптеген қалдықтар пайда болды. Мыс шлагы үлкен, ауыр қара кірпіштерге немесе "Скория блоктарына" құйылды, олар қалада қайтадан пайдаланылған және көптеген ғимараттарда көрінетін өте пайдалы құрылыс материалы болды. Блоктар 9d (шамамен 4 пенс) 20 теңгеге сатылып, CCCo қызметкерлеріне өз үйлерін салу үшін тегін берілді. Sea Lane немесе Black Road (және Black Bridge) қазір белгілі болғандай, оларды және Copperhouse Creek жоғарғы ағысын толтыру үшін пайдаланылған қалдықтарды пайдаланып, Уилсонның тоғанын жасап, оны Copperhouse тоғанынан бөліп тұрды. Copperhouse тоғаны кейіннен су қоймасы ретінде өзгертілді, бұл кемелерге кемежайға дейін (онда қазір Home Bargains тұр) және құм мен балшықтан таза болу үшін арнаны шаюға немесе құлыптауға мүмкіндік берді. 1779 жылы жақын маңдағы Карнхелл Гриннен келген Джон Харви жергілікті тау-кен өнеркәсібін жабдықтау үшін осы аймақта шағын құю және инженерлік жұмыстар құрды, қазір ол Құю деп аталады. 1800 жылы 50 адам жұмыс істеді. Ол үлкен инженерлер мен кәсіпкерлермен кәсіби және отбасылық серіктестіктер арқылы күшейе түсті. Harvey & Co ең жақсы есте қалуы мүмкін, бұл сәулелі қозғалтқыштар өндірісі үшін, олар жергілікті жерде ғана қызмет етпеді, сонымен қатар бүкіл әлемге экспортталды; ең үлкені Haarlemmermeerpolder суын құю үшін пайдаланылды және Схипхол әуежайының маңында De Cruquius мұражайында сақталған. Компания сонымен қатар қол аспаптарынан бастап, мұхит кемелеріне дейін, соның ішінде SS Cornubia және әлемдегі бірінші бумен жұмыс істейтін тау-кен бұрғылау машинасын өндірді. Харви мен Корнуолл Мыс Компаниясының табысы өсіп келе жатқанда, екеуінің арасындағы бәсекелестік ашық жаулыққа айналды. Теңізге шығу туралы даулар жиі болып тұрды, өйткені Корнуолл Мыс Компаниясы Copperhouse-та салынған док пен су тасқыны шлюзін бақылады. Харвилер Корнуолл Мыс Компаниясының монополиясын бұзу үшін өздерінің портын салып, Пенпол сағасын тереңдетіп, док салдырды. Олар тіпті өздерінің өзен су қоймасын және құлыпты құлдырауын жасап, Карнсеу тоғандарын құрды. Харвилер "Компаниялық дүкен саясатын" іске қосты, жұмысшыларды Харвидің Эмпориумынан азық-түлік сатып алуға мәжбүрледі және кез-келген тәуелсіз дүкендерді дамытуға тыйым салды. Бұл саясат ақыры тоқтатылған кезде бірнеше дүкендер тез құрылды. 1825 жылға дейін Хейлден Сент-Айвс немесе Пензанске барғысы келген кез келген адам Хейл сағасының құмынан өтуі немесе ежелгі Сент-Эрт көпірінен Хейл өзенінен өту арқылы елеулі айналып өтуі керек еді. Жолсеріктер саяхатшыларды құм арқылы алып өтті, бірақ тіпті жолсеріктермен де бұл кейде қауіпті сапар болды және құмның ауысуы мен жауын-шашын бірнеше адамның өмірін алды. Саудаға осы үлкен кедергіден кейін Генри Харвимен бірге, қазір плантацияның батысына қарай Олд-Кей Хаусқа дейінгі жолды алып баратын жолды салу үшін, ақылы траст құрылды. 1825 жылы 5000 фунт стерлингке бағаланған бұл жолды пайдалану үшін инвесторлар өз шығындарын өтеу үшін жол ақысын алды. Хейлдің өркендеуімен құю және балқыту зауытының иелері жақын маңдағы тау-кен өнеркәсібін игеруге инвестиция салды. Хейлдің өзінде және айналасында салыстырмалы түрде аз тау-кен өндірісі болды, Wheal Alfred және Wheal Prosper (Gwithian маңы) кез-келген ескертудің жалғыз шахтасы болды, ең жақын маңызды шахталар Хелстонның айналасында болды. Хейлдің Хелстон айналасындағы тау-кен өнеркәсібінде қатысуы өскен сайын, ол 1833 жылы Хелстонды жергілікті қалаша (Станнари) ретінде алмастырған, бірақ бұл 1838 жылы Станнари жүйесі жойылғандықтан қысқа өмір сүрді. 1831 жылдан 1861 жылға дейін Хейл және Бристоль Бұқтымалық кеме компаниясы Бұқтымалық кеме қызметтерін іске қосты, 1837 жылдан бастап жаңа ашылған Хейл-Редрут теміржолымен байланысты. Бастапқыда тауарлар мен жолаушыларды тасымалдау үшін жоспарланған Хейл теміржолының терминалы қазіргі виадуктың астындағы Foundry Square-де орналасқан. 1843 жылы Хейл бөліміне бу енгізілді, бірақ теміржолдың құрылысы жеңіл қозғалтқыштарды ғана пайдалануға мүмкіндік берді, ал Ангаррактағы көлбеу де проблема болып қала берді. 1852 жылы Ангаррак виадугымен өзендік аңғарды көлденең кесіп өтетін жаңа теміржол ашылды және Foundry Square-дегі жаңа ағаш тіреулер арқылы Хейлден өтті, кейіннен олар қазіргі тас тіреулермен ауыстырылды. Harbour Branch желісі 1982 жылы жабылды және станция ғимараты мен сигналдық будкасы сол кезде демонтаждалды, бұл Празе ан Библ, Лидстаун және Хелстонның жергілікті қауымдастықтарымен тікелей теміржол байланысын үзіп тастады. Foundry Square-дегі бастапқы станция Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін демонтаждалды. Хейлдің Харвилері 19 ғасырдың басындағы/ортасындағы өркендеуге жетті, бірақ Хейлдегі басқа құю және инженерлік жұмыстармен бірге ұзақ және баяу төмендеуге түсті. Харви 1875 жылы Корнуолл Мыс Компаниясын сатып алды, бірақ төмендеу жалғасты. Инженерлік жұмыстар мен Құю 1903 жылы жабылды, бірақ компания жалпы және құрылыс материалдары саудасы ретінде саудасын жалғастырды, ақыры 1969 жылы UBM-мен бірігіп Harvey UBM болды. Корольдік Ұлттық құтқару кемесі институты 1866 жылы Хейлде құтқару кемесін орналастырды. Ол үшін 1897 жылы қайық үйі салынды, бірақ ол 1920 жылы жабылып, 60 жылға жуық уақыт бойы электр станциясының жанындағы жерде сақтау ретінде пайдаланылды, содан кейін демонтаждалды. Оксфорд университеті сыйлаған алғашқы құтқару кемесі (Isis) 1887 жылдың қараша айында The Oriental Bank-пен ауыстырылды. Үшінші және соңғы кеме, Адмирал Родд 1906 жылы келді. Хейлдің ерікті құтқару кемесі экипаждарына арналған ескерткіш виадуктың астындағы Isis бағында қаланың алғашқы теміржол станциясының орнында орналасқан. 1888 жылы Ұлттық жарылғыш заттар зауыты Upton Towans-та (оған "Динамит Тованс" деген балама атауы бар) құрылды. Бастапқыда жергілікті тау-кен өнеркәсібін жабдықтау үшін салынған, ол жақын арада әскерилерді жабдықтауға өсті және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1500-ден астам адамды жұмысқа алды. Тованстағы шалқары орналасқан орынның тиімділігі жарылыстарға байланысты бірнеше жазатайым оқиғалардың нәтижесінде расталды.

Hayle was initially a coal importing and ore exporting port but Hayle was initially dwarfed by nearby Angarrack, where a tin smelter was built in 1704 and mills and stamps converted/constructed to process the ore. Hayle's role was simply to serve as a convenient point to land coal from South Wales, which was then taken to Angarrack by mule. In 1710 a copper and tin smelter was built at Mellanear Farm on the Mellanear stream which prospered for many years

Perhaps the first major development at Hayle was the construction of the first modern quay by John "Merchant" Curnow, in the 1740s, to service the growing mining industry. In 1758 the Cornish Copper Company (CCCo) moved from Camborne and set up a copper smelter at Ventonleague (Copperhouse Creek) and this proved very successful, so much so that a canal was built to bring vessels right up to the works and additional land was purchased on both sides of the creek for industrial use and providing housing for the workers. The smelting process generated large amounts of waste. The copper slag was cast into large heavy dark bricks or "Scoria Blocks" which were to prove a very useful building material which were used and re used in the town and can be seen in many buildings. The blocks were sold at 9d (about 4p) for 20 and given free to employees of the CCCo to build their own houses. Sea Lane or Black Road (and Black Bridge) as it is now known was built using these and waste used to fill in the upper reaches of Copperhouse Creek creating Wilson's Pool and dividing it from Copperhouse Pool. Copperhouse Pool was subsequently modified to serve as a tidal reservoir both to allow ships to travel up as far as the dock, (where Home Bargains now stands), and to flush or sluice the channel to keep it clear of sand and silt. In 1779 John Harvey, a blacksmith from nearby Carnhell Green, established a small foundry and engineering works in the area, now known as Foundry, to supply the local mining industry. The business flourished and by 1800 employed more than 50 people. It went from strength to strength through both professional and family partnerships with a series of great engineers and entrepreneurs. Harvey & Co may be best remembered for producing beam engines, which not only served locally but were exported worldwide; the largest was used to drain the Haarlemmermeerpolder and is preserved at the Museum De Cruquius near Schiphol airport. The company also produced a range of products ranging from hand tools to oceangoing ships, including the SS Cornubia and the world's first steam powered rock boring machine. As Harvey's and the Cornish Copper Company continued to thrive, the rivalry between the two grew into open hostility. Disputes regularly erupted over access to the sea as The Cornish Copper Company controlled the dock and the tidal sluice which they had built at Copperhouse. Harveys acted to break the Cornish Copper Company's monopoly by constructing their own harbour by deepening Penpol Creek and building a dock. They even constructed their own tidal reservoir and sluice by creating Carnsew Pool. Harvey's operated a "Company Store policy" forcing workers to buy their provisions from Harvey's Emporium and prohibiting the development of any independent shops. When this policy was finally brought to an end a number of shops quickly established. Prior to 1825 anyone wanting to go from Hayle to St Ives or Penzance had to cross the sands of Hayle Estuary or make a significant detour crossing the River Hayle at the ancient St Erth Bridge. Guides took travellers across the sands, but, even with guides, it was sometimes a perilous journey and the shifting sand and racing tide claimed several lives. Because of this major obstacle to trade, a turnpike trust was formed, with Henry Harvey a trustee, to build the causeway which now takes the road below the plantation west to the Old Quay House. Costing £5000 in 1825, the investors charged a toll to use the causeway to recover their costs. As Hayle's prosperity grew the foundry and smelter owners invested in the nearby mining industry. There was relativity little mining in and around Hayle itself, with Wheal Alfred and Wheal Prosper (near Gwithian), being the only mine of any note, the nearest significant mines being around Helston. As Hayle's involvement in the mining industry around Helston grew it eventually reached the point in 1833 that it replaced Helston as the local tin coinage (Stannary) town, although this was short lived as the Stannary system was abolished in 1838. From 1831 to 1861 the Hayle and Bristol Steam Packet Company operated Steam Packet services which from 1837 connected with the newly opened Hayle Redruth Railway. Designed from the outset to carry both goods and passengers the Hayle Railway's terminus was in Foundry Square under the present viaduct. Steam was introduced onto the Hayle Section in 1843 but the construction of the railway meant that only light engines could be used, whilst the incline at Angarrack also remained a problem. In 1852 a new railway was opened spanning the valley on the impressive Angarrack viaduct and passing through Hayle on a new wooden supports over Foundry Square which were later replaced with the current stone pillars. The Harbour Branch line was closed in 1982 and the station buildings and signal box were demolished at the same time breaking direct rail links with the local communities of Praze an Beeble, Leedstown and Helston. The original station in Foundry Square remained until after the Second World War when it was demolished. Harvey's of Hayle reached their peak in the early/mid 19th century but, along with the other foundries and engineering works in Hayle, began a long and slow decline. Harvey's acquired the Cornish Copper Company in 1875 but the downturn continued. The engineering works and Foundry were closed in 1903, although the company continued to trade as general and builders merchant, eventually merging with UBM to become Harvey UBM in 1969. The Royal National Lifeboat Institution stationed a lifeboat at Hayle in 1866. A boat house was built for it in 1897, but after it was closed in 1920 it was moved to a site near the power station where it was used as a store for about 60 years before being demolished. The first lifeboat, donated by the University of Oxford, (Isis) was replaced in November 1887 with The Oriental Bank. The third and final boat, the Admiral Rodd arrived in 1906. A memorial to Hayle's volunteer lifeboat crews has been placed in the Isis Gardens beneath the viaduct on the site of the town's first railway station. In 1888, the National Explosive works were established on Upton Towans (giving it the alternative name "Dynamite Towans"). Originally built to supply the local mining industry, it soon grew to supply the military and, during the First World War, employed over 1500 people. The remote location on the Towans proved a wise move as there were a number of accidents resulting in explosions.

ХХ ғасыр

Жарылғыш заттарды өндіру 1920 жылы тоқтатылды, бірақ 1960 жылға дейін осы алаңның бір бөлігі жарылғыш заттар сақтау орны ретінде пайдаланылды. Қазіргі таңда бұл аумақ Корнуолл табиғат қорының басқаруындағы табиғи қорық болып табылады. 1910 жылы Харви қалашығында Хейл электр станциясы ашылды. Ол көмірмен жұмыс істеді және көмір Оңтүстік Уэльстен кемемен жеткізілді, ал станция 1977 жылы жабылды. Сол кезде Хейл порты коммерциялық кемелер үшін жабылды, бірақ негізінен моллюскаларға маманданған, жергілікті маңызы бар балық аулау флоты сақталды. 20-ғасырдың басына дейін Хейлде бәсекелес құю заводтарының маңында екі ерекше елді мекен болды, бірақ екі қауымдастықтың арасында ғимараттар біртіндеп бой көтерді. St Elwyn's шіркеуі, Passmore Edwards институты және жаңа жаттығу залы бірнеше жылдың ішінде салынып, одан кейін тұрғын үйлер пайда болды. Passmore Edwards институты – баспа ісінен байлық жинаған, осы атпен танымал меценаттың Корнуоллдың барлық аймақтарында салған институттары мен кітапханаларының бірі ғана. Қалалық кеңес оны көп жылдар бойы кеңсе ретінде пайдаланды, бірақ 2008 жылдың сәуірінде Қоғамдық орталыққа көшті. Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстар арасында Солтүстік құлға бірнеше шағын кәсіпорындар ашылды, оның ішінде шыны зауыты, шағын мұнай қоймасы және жоғары октанды авиациялық отынға арналған бром өндіретін ICI зауыты болды. Бұл қоспа "Hurricane", "Spitfire", "Lancaster" және "Mosquito" сияқты ұшақтардың қуатын арттырды. Қазір олардың барлығы жабылып, көптеген ғимараттар бұзылды. 1862 жылы құрылған J & F Pool металл өңдеу кәсіпорны Copperhouse-та перфорацияланған және жасалған металл өнімдерін шығарды. Инженерлік дәстүр Гилфорд Роуд индустриалды аймағындағы құрал-жабдықтар мен дәлдік инженерлік өнімдерге маманданған Bassett Engineering және Rigibore сияқты соңғы шағын мамандандырылған фирмалармен жалғасуда. Rigibore компаниясы әлемдік нарыққа құрал-жабдықтармен және тесік ашудың революциялық өнімдерін ұсынады. Bassett Engineering Қорғаныс министрлігіне инженерлік қызметтердің кең спектрін ұсынады.

Explosive manufacture ceased in 1920, although parts of the site were used as an explosives store until the 1960s. The area is now a nature reserve managed by the Cornwall Wildlife Trust. 1910 saw the opening of Hayle Power Station on Harvey's Towans. It was coal fired and the coal was supplied by ship from South Wales until the station was closed in 1977. At the same time Hayle Harbour was also closed to commercial shipping, although a locally important fishing fleet, specialising mainly in shellfish remained. Until the early 20th century Hayle had two very distinct areas of settlement around the competing foundries but slowly buildings began to appear between the two communities. St Elwyn's Church, the Passmore Edwards Institute and a new Drill Hall all appeared within a few years of each other, and housing followed. The Passmore Edwards Institute was just one of a series of institutes and libraries built throughout Cornwall by its eponymous benefactor, who had made a fortune in the publishing business. The town council used it for offices for many years but moved to the Community Centre in April 2008. In the years between the World Wars a number of small works were established on North Quay, including a glass works, a small oil depot and an ICI plant for producing bromine–a fuel additive for high octane aviation fuel. This additive increased the power of aircraft such as Hurricanes, Spitfires, Lancasters and Mosquitoes. All are now closed and most of the buildings have been demolished. The metalworking business of J & F Pool, founded in 1862, survived in Copperhouse producing perforated and fabricated metal. The engineering tradition continues with the more recent small specialist firms of Bassett Engineering and Rigibore which specialise in tooling and precision engineering products from the Guildford Road Industrial Estate. Rigibore provides tooling to a global market and offers revolutionary products for hole boring. Bassett Engineering offer a wide range of engineering services to the Ministry of Defence.

21 ғасыр

2011 жылдың күзінде Солтүстік жартаста үлкен құлау болды және жағалау жолы уақытша басқа бағытқа бұрылды.

Бүгінде Хейл

Хейлдің теңіз жағасындағы орны және оның 4.8 шақырымдық алтын құмды жағалаулары демалыс орны ретінде дамуына мүмкіндік берді. Шындығында, Хейлде әлі де көптеген демалысқа арналған жайлар бар. Құмдық төбелер немесе Таванс көптеген демалыс ауылдары мен автотұрақтар мен кемпингтер үшін тамаша орын болып табылады. Годревиге жақын Гвитиан жағажайы көркем және серфинг, виндсерфинг және бодиборд сияқты су спорты түрлері үшін танымал аймақ. Жергілікті радиостанция – Coast FM (бұрын Penwith Radio), ол 96.5 және 97.2 FM жиіліктерінде хабар таратады.

Хейл портын дамыту және қалпына келтіру

1980 жылдан бері Хейл порты Пенуит жергілікті экономикасын жаңартуға бағытталған бірнеше жобалар мен схемалардың орталық нүктесі болып табылады. 1980 жылдары белгілі кәсіпкер Питер де Савари портты дамытуға тырысты, бірақ жоспарларын іске асыру үшін қаржылық қолдау таба алмады. Осыған ұқсас бірнеше жобаларға қарамастан, бүгінгі күнге дейін порт жаңартылмаған. 2004 жылы ING Real Estate халықаралық жылжымайтын мүлік компаниясы Хейл портының иесі атанды және жоспарланған жобалық аймаққа жақын жерлерді сатып ала бастады. 2008 жылдың сәуір айында ING Пенуит аудандық кеңесінің жоспарлау бөліміне алдын ала жоспарлау өтінімін ұсынды. 2009 жылдың қараша айына дейін алдын ала жоспарлауға рұқсат беру 106-тармақ бойынша келісімге қол жеткізуге байланысты, оның қиын мәселесі – көлік инфрақұрылымын жетілдіруді аяқтау болды. Порт аймағынан тыс Хейлде бірнеше сәтті жаңарту жобалары жүзеге асырылды; оның ішінде Хейл аймағына жұмыс орындарын тарту мақсатында бизнес және тұрғын үйлерді дамытқан Харвейс құйма зауытының жобасы, сондай-ақ Хейл аймақтық жоспары арқылы іске асырылып жатқан бөлшек сауда жобалары бар. Asda 2014 жылдың 24 қарашасында Хейлдің Оңтүстік құймасында үлкен супермаркет ашты. Feilden Clegg Bradley Studios компаниясы жобалаған ғимараттың дизайны жергілікті ортамен үйлесуі тиіс болды, өйткені ол ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енген аймақта орналасқан. 2017 жылы дүкенге жаңа жанармай құю станциясының жоспары ұсынылды. Жағалаудағы тұрғын үйлер, су спорты нысандары, өнер орталығы, жергілікті балықшылар үшін жақсартылған жағдайлар, барлар мен мейрамханалар да аймақты жаңартудың бір бөлігі ретінде жоспарланған.

Дүниежүзілік мұра

Хейл қаласының көрінісі және оның тарихи порты Корнуолл мен Батыс Девонның тарихи кен өндіру ландшафтының Дүниежүзілік мұраға іліккен кездегі бастапқы ұсынысының бір бөлігі болды. 2006 жылдың 13 шілдесінде бұл ұсыныс қабылданып, Корнуолл мен Батыс Девонның кен өндіру ландшафты Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. Хейл порты осы аумақтағы анықталған он аймақтың бірі еді.

Көлік

Хейл теміржол станциясы Фундри алаңына жақын, виадуктың шығыс шетінде орналасқан. Бұрынғыда порт аймағына дейін созылған, құлсанды жағалауларды қызметтендірген тармақ теміржол желісі болған жаяу жол арқылы ол портпен де байланысты. Great Western Railway және CrossCountry компаниялары Плимутқа жергілікті қатынастармен, сондай-ақ Лондон Паддингтон, Манчестер Пикадилли және одан әрі бағыттарға қызмет көрсетеді. National Express компаниясы күніне үш рейс орындайды, олар: 1 x 330 автобусы Камборн, Редрут, Ньюквей, Бодмин, Плимут, Бристоль, Бирмингем және Лестер қалаларында тоқтаумен Ноттингемге; 2 x 500 автобусы Камборн, Редрут, Труро, Сент-Остл, Лискеард, Плимут, Таунтон және Лондон Хитроу әуежайында тоқтаумен Лондон Викторияға.

Белгілі ғимараттар

Хайл Таунстың шығыс жағында орналасқан Годреви маяғы Вирджиния Вульфтің "Маякқа" романына шабыт берген деп есептеледі. Сент-Элвин шіркеуі 1886–88 жылдары Ж.Д. Седингтің жобасы бойынша салынған. Певснердің сөзіне сүйенсек, ол "сырттан әйбатты, ал іштен көңілсіз". Тревасак сарайы 17-18 ғасырларда салынған үй; онда 1700 жылғы тас белгісі бар. Бодригги үйі шамамен 1710 жылы граниттен салынған. Аймақтың басқарушы жергілікті органы – Корнуолл кеңесі.

Білім

Жергілікті орта мектеп – Хейл академиясы.

Медиа

Жергілікті телеарналар BBC South West және ITV West Country арқылы көрсетіледі. Телевизиялық сигналдар Редруд немесе Карадон Хилл телемұнараларынан қабылданады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Cornwall 103.9 FM, Heart West 107.0 FM және 96.5 FM жиілігінде қалаға хабар тарататын Coast FM қоғамдық радиостанциясы. Қалаға St. Ives Times & Echo, The West Briton және The Cornishman жергілікті газеттері қызмет көрсетеді.

Туининг

Хейл Францияның Бретань аймағындағы Пордик қаласымен бауырласып кеткен.