Кіріспе

Әлемдегі ең көне парфюмерия зауыты – әлемдегі ең көне одеколон және парфюмерия зауыты. Оның тарихы 1709 жылы Кельн қаласында Джованни Баттиста Фарина (немісше: Johann Baptist Farina) құрған сәнді тауарлар саудасымен басталады, кейіннен оған кіші інісі Джованни Мария Фарина (немісше: Johann Maria Farina) қосылды. Ұзақ жылдар бойы «Farina gegenüber» деген қысқаша атауы мен «Jean Marie Farina vis à vis de la place Juliers» французша атауы да жиі қолданылды. Компанияның логотипі – қызыл лала. Бүгінгі күнге дейін компанияны құрылтайшы отбасының сегізінші буыны басқарып келеді. Компания неміс, француз, итальян, швед, орыс және британ корольдік отбасыларына парфюмерия жеткізуші ретінде корольдік келісімшарттарға ие болды. Компанияның бас кеңсесі және одеколонның туған жері Германияның Кельн қаласындағы Farina House-та орналасқан, сонымен қатар мұнда Farina Fragrance мұражайы да бар.

Ата-бабалары

Фарина үйінің негізі 18 ғасырдың басына саяды. 1709 жылдың маусым айында Иоганн Баптист Фарина Кельн қаласына сапар шекті, онда оның кіші інісі Иоганн Мария Фарина 1708 жылдан бері олардың ағасының қызметінде жұмыс істеп келген. 1709 жылдың 13 шілдесінде Иоганн Баптист Фарина (итальянша: Giovanni Battista Farina) G. B. Farina компаниясын құрды және сол күннен бастап есеп жүргізуді бастады, ол күнгейге дейін тоқтаған емес. 1709 жылдың 17 шілдесінде Иоганн Баптист Фарина Кельн қалалық әкімдігінде жаңа тұрғын ретінде тіркелді және 24-і күні оған тегін азаматтық құқығы берілді. Сол кезде, жеке кәсіп ашу үшін мұндай рәсім қажет болды. Маастрихт үкіметінің мүшесі болған ағасының және сатушы Иоганн Мария Фаринаның (алғашқы аты Джованни Мария Фарина) қолдауымен Иоганн Баптист Фарина (II) 1709 жылдың 1 тамызында Großen Bottengassen және Goldschmidts көшелерінің қиылысында орналасқан ғимаратты 12 жылға жалға алу туралы келісімшартқа қол қойды, ол қазір Unter Goldschmidt деп аталады. Иоганн Баптист және оның жеңістігі Франц Балтазар Боргнис бірлесіп "Farina & Compagnie" компаниясын құрды, ол кейіннен 1714 және 1716 жылдары Иоганн Мария Фарина (I) және Карл Иероним Фарина қосылғаннан кейін "Gebrüder Farina & Comp." (ағылш. Farina Brothers and Co.) компаниясына айналды. Фарина компаниясы итальяндықтардың дүкендерінде кездесетіндей, тігізгіш, орамал, жібек шұлық, перука, қауырсын, темекі қораптары, мөр басы үшін балауыз және бетке жағылатын ұнтақ сияқты әртүрлі сәнді заттарды сатты.

Иоганн Мария Фарина үйі

1716 жылдан кейін Gebrüder Farina & Comp. бірқатар қаржылық қиындықтарға тап болды, бұл Франц Балтасар Боргнис пен Карл Иероним Фаринаның кетуіне әкелді. Компанияны Иоганн Баптист Фарина (II) және Иоганн Мария Фарина (I) басқарды, кейіннен ол "Fratelli Farina" (ағылшын тілінде: Farina Brothers) деп аталды. Келесі жылдары екі бауыр жүк тасымалдаумен айналысты, бірақ бұл кәсіп сәтті болмады. Иоганн Баптист Фарина (II) 1732 жылдың 24 сәуірінде қайтыс болды. Одан кейінгі айларда Иоганн Мария Фарина (I) компанияның атауын "Johann Maria Farina" деп өзгерткенге дейін инвентаризация жүргізді, бұл атау содан бері өзгерген жоқ. Бұл өзгерістен кейін жағдай жақсарды, ол Италиядағы туысы Франческо Барбиериге жазған хатында былай деп жазды: “comintio avanzare in eta e si come laudato a dio che ho fatto il primo e il piu difficile fondamento di questo mio negotio che mi da pane cotidiano e che va dun giono a l’altro sempre di bene in meglio, il mio bramo col tempo sarebe di vedere in mia piaza un giovine proprio di podere continuare e reduplicarlo” – “Мен бастапқыда кездестірген қиындықтар күннен-күнге жақсарып келеді. Енді менің міндетім – кәсіптің өркендеуіне және уақыт өте келе екі есеге өсуіне көмектесу”.

Осы бизнесті екі жылдан аз уақыт басқарғаннан кейін Иоганн Мария Фаринаға Кельн қаласының азаматтығы берілді. 1730-1740 жылдар өте табысты болды, ол осы кезеңде тасымалдау бизнесіне күш салды, ал парфюмерия бизнесі 1760 жылдардың басында ғана маңызды орын алды.

Еуропалық нарықта "Кельн суы" пайда болды

Бастапқыда Фарина парфюмериясын Кельн мен Франкфурт сауда орталығында ғана сатты. Алғашқы жеткізілім 1716 жылға дейін соқталады, ол кезде Фарина Аахендегі мадам Биллиге 12 бөтелке жіберді. 1730 жылдан бастап Фаринаның клиенттер тізімі тез өсті, тіркелген деректерге сәйкес, 1730 мен 1739 жылдар аралығында 39 мекенжайға 3700 бөтелке жеткізілді. Оның жоғары тұрған ақсүйектерге ұнайтын парфюмі тез арада патшалар мен императорлардың сүйіктісіне айналды. 1740 жылға қарай, Кельн суы үлкен сәттілікке жетіп, Руан, Париж, Страсбург, Магдебург, Трир, Весел, Клеве, Лион, Вена, Амстердам, Гаага, Льеж, Лилль, Аахен, Дюссельдорф, Бонн, Брауншвейг, Франкфурт, Лейпциг, Аугсбург, Штутгарт, Бамберг, Майнц, Варшава және Кобленц қалаларында сатылды. 1747 жылғы 9 сәуірде жазған хатында Фарина өзінің парфюмериясының бүкіл Еуропаға белгілі екенін түсіндіреді.

Қалыптастыру, сапа белгісі және жарнама

Иоганн Мария Фарина (I) өзінің eau de Cologne-ін ұзын бөтелкелерге, атақты Росоли бөтелкесіне толтырды. Ол 8 унциялық толық және жарты мөлшерде сатылды, ал 1760 жылдары төрттен бір бөлігін де табуға болады. Жарты бөтелкелер ең көп таралған, олардың ондаған бөлігі 6 рейхсталер немесе 9 гульдерге сатылатын. Бастапқыда заттар жеке-жеке сатылды, бірақ кейін Фарина хош иісті өнімдерін 4, 6, 8, 12 және 18 бөтелкелі қораптарда жеткізді. Барлық өнімдердегі отбасылық гербі бар қызыл мөр – сапа мен түпнұсқалықтың белгісі болды. Әрбір жеткізілімге қол қойылған құжат қоса берілді, онда қолдану жөніндегі нұсқаулар басылып жазылған. Құжатқа сәйкес, eau de Cologne тек сыртқы қолдануға ғана арналмаған. Ол тіс гигиенасы үшін пайдалы, жаман демікке қарсы тиімді және жұқпалы аурулардан сақтанудың жолы ретінде сипатталды. 1785 жылдың тамызында Ногенттен келген Дюплесси ханым өзінің салдаққа шалған күйеуіне eau de Cologne-нің көмектесе алатынын сұрады. Жауабында Иоганн Мария Фарина (III) оған хош иісті матаға сіңіріп, күйеуінің ауырған дене мүшелеріне қоюын ұсынды және оның апталық ішетін суына 50 тамшы eau de Cologne қосуды кеңес берді. Хат мына сөздермен аяқталды: «Дегенмен, сіз оған ешқандай зиян келтіру қаупіне тап болмайсыз». Бірақ 1811 жылы емдік қасиеттері нұсқаулықтан алынып, тек жарнамаларда қолданылды. 1803 жылы ақпараттық парақшадағы қолтаңба мөрмен ауыстырылды, соның арқасында әрбір бөтелкеге парақша қоса берілді.