Кіріспе

Кейбір ирис өсімдіктерінің тамырларына берілетін термин. Орис тамыры (Rhizoma iridis) – Iris germanica және Iris pallida түрлерінің тамыры. Бұл тамыр бұрын «Елизавета тамыры» деп те аталып келген.

Қолданылуы

Бір кездері батыс шөп медицинасында маңызды болған, қазір ол негізінен парфюмерияда фиксатор және негіз нота ретінде қолданылады; ол поппури үшін ең көп қолданылатын фиксатор болып табылады. Орис сондай-ақ көптеген джин брендтерінің құрамына кіреді, соның ішінде Бомбей Сапфиры. Фабиен Павия өзінің "Жыпар жырлар әлемі" (1995, Solar басылымы) атты кітабында, орис қолданылатын парфюмерия өндірісінде ирис тамырының иісі гүлдің иісінен ерекшеленетінін айтады. Дайындалғаннан кейін иісі, мияқтардың хош иісін еске салады.

Дайындық

Алғашқы кептіру кезеңінен кейін, пайдалану мақсатына қарай бес жыл немесе одан да көп уақытқа созылуы мүмкін (поппури үшін екі-үш ай ғана). Бір тонна ирис тамыры екі кило эфир майын береді, ол оррис тамыры майы немесе ирис майы деп те аталады және парфюмерия өнеркәсібінде қолданылатын ең қымбат зат болып табылады. Оның хош иісі гүлді, ауыр және ағаш сияқты деп сипатталады (Павияның сөздерін парафраздай келтірсек, голланд тіліндегі аударма, 40-бет). Ол құлпынай гүлдеріне ұқсас. "Infusion d'iris" (Prada), "N°15" (Auphorie), "Iris Silver Mist" (Серж Лютенс), "Tumulte" (Кристиан Лакруа), "Aqua di Parma" және "Iris nobile" (Aqua di Parma), "Irisia" (Creed), "Y" (Yves Saint Laurent), "Vol de nuit" (Guerlain) және "Fantasy The Naughty Remix" (Britney Spears) парфюмерияларында қолданылады. "Orris Noir" құрамында қарапайым оррис тамыры майы бар, құрып кету қаупі төнген Iris nigricans майы емес.

Ас үйде

Оррис тамыры көбінесе рас эль ханоуттың көптеген құрамының бірі ретінде қолданылады – бұл Таяу Шығыс және Солтүстік Африкада, әсіресе марокколық ас ішілімінде қолданылатын шөптер мен дәмдеуіштердің қоспасы. Оррис тамыры эссенциялар жасауда сироптарды хоштандыру үшін пайдаланылған; оның дәмі бүлдіргенге ұқсас деседі. Оррис тамырының ұнтағы нонпарельдер жасау үшін негіз ретінде де қолданылған.