Кіріспе

Итальян ақыны Ада Негри (3 ақпан 1870 – 11 қаңтар 1945) – итальян ақыны және жазушы. Ол Италия академиясына қабылданған жалғыз әйел адам болды.

Өмірбаян

Ада Негри 1870 жылдың 3 ақпанында Италияның Лоди қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Джузеппе Негри – күймеші, ал анасы Виттория Корналба – тоқымашы. 1871 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Негридің балалық шағы әжесі Джузеппина "Пеппина" Паннимен қарым-қатынасымен ерекшеленді. Панни Барни әулетінің сарайында үй иесі болып жұмыс істеді, онда Негри көп уақытын жалғыз өткізді, автобиографиялық романында сипатталғандай, адамдардың келіп-кетуін бақылады – «Стелла Маттутина» (1921). Ол Лодидегі қыздар гимназиясында оқып, бастауыш сынып мұғалімінің дипломын алды. Он сегіз жасында Павиядағы Тичино өзенінің жанындағы Мотта Висконти ауылында мектеп мұғалімі болды. Бос уақытында Негри өлең жазып, жергілікті газеттерге жіберетін. Оның алғашқы туындылары Миланның «L'Illustrazione Popolare» журналында жарияланды. Оны оқуын жалғастыруға ұстазы Паоло Тедески ынталандырды, ол оның ерте пісіп қалуын және талантын таныды. Негридің алғашқы өлеңдер жинағы «Fatalità» (1892) оқырмандар мен сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, оған «Джаннина Милли» сыйлығы табысталды, бұл Негриге шағын стипендияны қамтамасыз етті. Осы жетістіктерінің арқасында ол Миландағы гимназияда профессор болып тағайындалды. Сол жерде ол жас социалистік зиялы Этторе Патрициге кездесіп, Италияның социалистік партиясының мүшелерімен, соның ішінде Филиппо Турати, Бенито Муссолини және Анна Кулищиоффпен танысты. Оның екінші өлеңдер кітабы «Tempeste» (1896) Негри Патрицимен келісімін бұзған жылы жарық көрді. Патрици Негридің өлеңдерін оқып, оған ғашық болған еді. Ол өзінің жалғыз романын, автобиографиялық туындысын – «Стелла Маттутина» (Таң жұлдызы) сол жерде жазды. Кітап 1921 жылы жарық көрді және 1930 жылы ағылшын тіліне аударылды. 1923 жылдың наурыз айында Негри Капри аралында ұзақ уақытқа қоныстанды, онда ол «I canti dell'isola» атты туындысын жазды. Муссолини Негриді 1927 жылғы Нобель сыйлығына ұсынды, бірақ ол сыйлықты итальяндық ақын Грация Деледда жеңіп алды. Осы кезеңде Негри жиі Павиядағы Палаццо Корнаццаниде тұратын, бұл ғимаратта Уго Фосколо, Контардо Феррини және Альберт Эйнштейн әртүрлі уақыттарда тұрған. 1940 жылы Негри Италия академиясының алғашқы әйел мүшесі болып қабылданды. Алайда, бұл жетістік оның өмірінде абыройын даққа баттырды, өйткені академия мүшелері фашистік режимге адал болуға ант беруге міндетті болды. Олар үкімет тарапынан түрлі материалдық игіліктермен марапатталды. Негри 1919-1935 жылдар аралығында жарық көрген «Lidel» ұлттық әйелдер журналының авторы болды. Оның туындылары өмірінде көп аудармаға түсіп, жеке өлеңдері АҚШ және басқа елдердегі газеттерде жарияланды. 1945 жылдың 11 қаңтарында оның қызы Бьянка Негриді Миландағы студиясында қайтыс күйінде тапты. Ол 74 жаста болды.