Оңтүстік Гидра жұлдыз шоқшасы

Кіріспе

Оңтүстік аспан жарты шарындағы жұлдыздар шоқшасы.

Сипаттамалары

Қалыпты емес пішіндес, 1922 жылы Халықаралық астрономиялық одақ қабылдаған жұлдызшаның үш әріпті қысқартуы "Hyi". Бельгиялық астроном Эжен Дельпорт 1930 жылы белгілеген шоқжұлдыздың ресми шекаралары 12 сегменттен тұратын көпбұрышпен анықталады. Экваторлық координаттар жүйесінде осы шекаралардың оңтүстік көтерілу координаттары −57.85° мен −82.06° аралығында, ал еңіс координаттары −57.85° мен −82.06° аралығында жатыр. Оңтүстік жарты шардағы терең шоқжұлдыздардың бірі ретінде ол солтүстік жарты шардағы 30-шы параллельдің солтүстік ендіктерінде көкжиектен төмен қарай көрінбейді және оңтүстік жарты шардағы 50-ші параллельдің оңтүстік ендіктерінде циркумполяр болып табылады. Герман Мелвилл "Моби Дик" кітабында оны және Арго Нависті "Антарктиканың жарқыраған аспанының астында" деп атап, кит аулау саяхаттарынан оңтүстік шоқжұлдыздары туралы білімін көрсеткен. Оңтүстік Крестінің ұзын осі мен Бета Гидри арасындағы сызық тартылып, содан кейін 4,5 есеге дейін созылса, оңтүстікке қарай тік нүкте анықталады. Гидрус 26 қазан күні түн ортасында ең биік нүктеге жетеді. 1756 жылы Лакаилл 20 жұлдызды Альфадан Тауға дейін Байер белгілерімен картаға түсіріп, белгіледі. Осылардың ішінде ол үш топқа біріктірілген екі жұлдыз үшін Эта, Пи және Тау белгілерін екі реттен қолданды, ал Омикрон мен Сиді белгілеуден бас тартты. Ол Роны кейіннен астрономдар таба алмаған жұлдызға тағайындады. Бета Гидри – Гидрус шоқжұлдызындағы ең жарқын жұлдыз. Ол 2.8 шамасындағы сары жұлдыз және Жерден 24 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Оның массасы Күн массасының 104%-ына жуық, ал радиусы Күн радиусының 181%-ы, Күннің жарықтығынан үш есе артық. Бұл жұлдыздың спектрі G2 IV жұлдыздық класына сәйкес келеді, ал "IV" жарықтылық класы оның субгигант екенін көрсетеді. Осылайша, ол Күнге қарағанда сәл дамыған жұлдыз, оның өзегіндегі сутегі отынының қоры таусылып бара жатыр. Бұл Күнге ең жақын субгигант жұлдыз және Күн маңындағы ең көне жұлдыздардың бірі. Бұл жұлдыздың жасы 6,4 пен 7,1 миллиард жыл аралығында деп есептеледі, ол алыс болашақта Күн қалай көрінуі мүмкін екеніне ұқсайды, бұл оны астрономдар үшін қызығушылық тудырады. Жерден 72 жарық жылы қашықтықта орналасқан, 2.9 шамалы ақ субгигант жұлдыз. F0IV спектрлік типіне ие, ол сутегі қорын пайдалана бастағандықтан суынып, кеңейеді. Оның массасы Күннен екі есе көп, ені 3,3 есе, ал жарықтығы 26 есе артық. Бұл жартылай тұрақты өзгермелі жұлдыз, оның шамасы 3,26 мен 3,33 аралығында өзгереді. Бес жыл бойы жүргізілген бақылаулар оның периодықтығын анықтауға мүмкіндік бермеді. Ол Күннен 1,5-2 есе үлкен және Күн диаметріне қарағанда 60 есеге дейін кеңейген. Ол Күннің жарықтығынан 655 есе көп жарық шығарады. Гаммадан солтүстік-шығысқа қарай 3° қашықтықта орналасқан VW Hydri, SU Ursae Majoris типіндегі карлик жаңалық. Бұл ақ жұлдыз бен басқа жұлдыздан тұратын жақын қос жүйе, біріншісі екіншісінен материяны жарқын аккрециялық дискіге тартады. Бұл жүйелерге жиі жарылыстар мен сирек кездесетін супержарылыстар тән. Алғашқылары тегіс, ал соңғылары қысқа, жоғары белсенділікпен сипатталатын "супер-жұмбақтарды" көрсетеді. Аспандағы ең жарқын карлик жаңалықтарының бірі, оның негізгі шамасы 14,4 және ең жоғары белсенділік кезінде 8,4 шамасына дейін жарық болуы мүмкін. Гидрус шоқжұлдызында екі елеулі оптикалық қос жұлдыз бар. Пи Гидри, Пи1 Гидри мен Пи2 Гидриден тұрады, оны бинокльмен бөлуге болады. Пи1 – M1III спектрлік типіндегі қызыл алып жұлдыз, оның шамасы 5.52 мен 5.58 аралығында. Пи2 – K2III спектрлік типіндегі қызғылт түсті алып жұлдыз, Жерден 488 жарық жылы қашықтықта орналасқан және 5,7 шамасында сәуле шығарады. Эта Гидри – екінші оптикалық жұп, ол Эта1 және Эта2 құрамында. Бұл планета 700 жарық жылынан астам қашықтықта орналасқан. Эта2 – 4,7 шамалы сары алып жұлдыз, 218 жарық жылы қашықтықта орналасқан G8.5III спектрлік типіндегі жұлдыз. Ол негізгі тізбектен шығып, кеңейіп, суынып, қызыл алып жұлдызға айналуда. Оның массасын есептеу оның өмір сүруінің басым бөлігінде А типіндегі ақ негізгі тізбекті жұлдыз болғанын көрсетеді, бұл Күннің массасынан екі есе көп. 2005 жылы Юпитерден 6,5 есе көп массасы бар Eta2 Hydri b планетасы табылды, ол Eta2 орбитасын 1,93 астрономиялық бірлік (АБ) қашықтықта 711 күнде айналып тұрады. Тағы үш жүйеде планеталар бар екені анықталды, ең бастысы – HD 10180 сияқты жұлдызда жеті планета бар, сонымен қатар 2012 жылы тоғыз планета бар, бұл Күн жүйесіндегі кез келген басқа жүйеге қарағанда көп. Жерден шамамен 7,33 шамалы сәуле шамасы бар. GJ 3021 – 57 жарық жылы қашықтықта орналасқан Күнге ұқсас жұлдыз. Оның спектральді типі G8V және шамасы 6,7. Оның Юпитерлік серігі бар (GJ 3021 b). Жұлдызынан шамамен 0,5 АЕ орбитада айналып, оның ең төменгі массасы Юпитерден 3,37 есе көп және айналма кезеңі шамамен 133 күн. Бұл жүйе күрделі, өйткені әлсіз жұлдыз GJ 3021B 68 АЕ қашықтықта айналып тұрады; ол M4V спектрлік типіндегі қызыл ергежейлі жұлдыз. HD 20003 – 8,37 шамалы жұлдыз. Ол Күннен сәл салқынырақ және кішірек G8V спектрлік типіндегі сары негізгі тізбек жұлдызы, Жерден 143 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Оның Жерден 12 және 13,5 есе салмақты екі планетасы бар, олардың периоды сәйкесінше 12 және 34 күнге жуық.

Irregular in shape, The three letter abbreviation for the constellation, as adopted by the International Astronomical Union in 1922, is "Hyi". The official constellation boundaries, as set by Belgian astronomer Eugène Delporte in 1930, are defined by a polygon of 12 segments. In the equatorial coordinate system, the right ascension coordinates of these borders lie between and , while the declination coordinates are between −57.85° and −82.06°. As one of the deep southern constellations, it remains below the horizon at latitudes north of the 30th parallel in the Northern Hemisphere, and is circumpolar at latitudes south of the 50th parallel in the Southern Hemisphere. Herman Melville mentions it and Argo Navis in Moby Dick "beneath effulgent Antarctic Skies", highlighting his knowledge of the southern constellations from whaling voyages. A line drawn between the long axis of the Southern Cross to Beta Hydri and then extended 4.5 times will mark a point due south. Hydrus culminates at midnight around 26 October. Lacaille charted and designated 20 stars with the Bayer designations Alpha through to Tau in 1756. Of these, he used the designations Eta, Pi and Tau twice each, for three sets of two stars close together, and omitted Omicron and Xi. He assigned Rho to a star that subsequent astronomers were unable to find. Beta Hydri, the brightest star in Hydrus, is a yellow star of apparent magnitude 2.8, lying 24 light years from Earth. It has about 104% of the mass of the Sun and 181% of the Sun's radius, with more than three times the Sun's luminosity. The spectrum of this star matches a stellar classification of G2 IV, with the luminosity class of 'IV' indicating this is a subgiant star. As such, it is a slightly more evolved star than the Sun, with the supply of hydrogen fuel at its core becoming exhausted. It is the nearest subgiant star to the Sun and one of the oldest stars in the solar neighbourhood. Thought to be between 6.4 and 7.1 billion years old, this star bears some resemblance to what the Sun may look like in the far distant future, making it an object of interest to astronomers. a white sub giant star of magnitude 2.9, situated 72 light years from Earth. Of spectral type F0IV, it is beginning to cool and enlarge as it uses up its supply of hydrogen. It is twice as massive and 3.3 times as wide as the Sun and 26 times more luminous. It is a semi regular variable star, pulsating between magnitudes 3.26 and 3.33. Observations over five years were not able to establish its periodicity. It is around 1.5 to 2 times as massive as the Sun, and has expanded to about 60 times the Sun's diameter. It shines with about 655 times the luminosity of the Sun. Located 3° northeast of Gamma is the VW Hydri, a dwarf nova of the SU Ursae Majoris type. It is a close binary system that consists of a white dwarf and another star, the former drawing off matter from the latter into a bright accretion disk. These systems are characterised by frequent eruptions and less frequent supereruptions. The former are smooth, while the latter exhibit short "superhumps" of heightened activity. One of the brightest dwarf novae in the sky, it has a baseline magnitude of 14.4 and can brighten to magnitude 8.4 during peak activity. There are two notable optical double stars in Hydrus. Pi Hydri, composed of Pi1 Hydri and Pi2 Hydri, is divisible in binoculars. Pi1 is a red giant of spectral type M1III that varies between magnitudes 5.52 and 5.58. Pi2 is an orange giant of spectral type K2III and shining with a magnitude of 5.7, around 488 light years from Earth. Eta Hydri is the other optical double, composed of Eta1 and Eta2. and is located just over 700 light years away. Eta2 has a magnitude of 4.7 and is a yellow giant star of spectral type G8.5III around 218 light years distant, which has evolved off the main sequence and is expanding and cooling on its way to becoming a red giant. Calculations of its mass indicate it was most likely a white A type main sequence star for most of its existence, around twice the mass of the Sun. A planet, Eta2 Hydri b, greater than 6.5 times the mass of Jupiter was discovered in 2005, orbiting around Eta2 every 711 days at a distance of 1.93 astronomical units (AU). Three other systems have been found to have planets, most notably the Sun like star HD 10180, which has seven planets, plus possibly an additional two for a total of nine—as of 2012 more than any other system to date, including the Solar System. Lying around from the Earth, it has an apparent magnitude of 7.33. GJ 3021 is a solar twin—a star very like the Sun—around 57 light years distant with a spectral type G8V and magnitude of 6.7. It has a Jovian planet companion (GJ 3021 b). Orbiting about 0.5 AU from its star, it has a minimum mass 3.37 times that of Jupiter and a period of around 133 days. The system is a complex one as the faint star GJ 3021B orbits at a distance of 68 AU; it is a red dwarf of spectral type M4V. HD 20003 is a star of magnitude 8.37. It is a yellow main sequence star of spectral type G8V a little cooler and smaller than the Sun around 143 light years away. It has two planets that are around 12 and 13.5 times as massive as the Earth with periods of just under 12 and 34 days respectively.

Терең аспан нысандары

Гидрус тек қана көктегі әлсіз нысандарды қамтиды. IC 1717 – 19 ғасырдың соңында даниялық астроном Джон Луис Эмиль Дрейер ашқан терең ғарыштағы нысан. Дрейер бақылаған координаттағы нысан қазір жоқ, және бұл құпия болып қалуда. Бұл, көп болжам бойынша, өте әлсіз комета болған. PGC 6240, Ақ Роза галактикасы деп белгілі, Күн жүйесінен шамамен 345 миллион жарық жылы қашықтықта орналасқан, гүл жапырақтарына ұқсайтын қабықшалармен қоршалған алып спиральді галактика. Ерекшелігі, оның үш түрлі жастағы шарлы шоғырлар тобы бар, бұл басқа галактикамен біріккеннен кейін жұлдыздардың жарылу кезеңдерін көрсетеді. Бұл шоқжұлдызда NGC 1511 спиральді галактикасы да бар, ол Жердегі бақылаушыларға жиегімен бұрылып көрінеді және әуесқойлар телескоптарында оңай байқалады. NGC 1466 шарлы шоғыры галактиканың шеткі бөлігі болып табылады және көптеген RR Lyrae типіндегі өзгермелі жұлдыздарды қамтиды. Оның шамасы 11,59-ға тең, және 12 миллиардтан астам жыл көне деп есептеледі. Оның алдында 6,3 шамалы HD 24188 және 9,0 шамалы HD 24115 есімді екі жұлдыз орналасқан. NGC 602 эмиссиялық тұмандықтан және жас, жарқын ашық жұлдыз шоғырынан тұрады, ол Құс жолының серік галактикасы – Кіші Магеллан бұлтының шығыс шетіндегі шеткі компонент болып табылады. Бұл бұлттың көп бөлігі көршілес Тукан шоқжұлдызында орналасқан.