Кіріспе
Ирландия 2000 жылдардың ортасындағы активтер бағасының көпіршігі – Ирландия Республикасында 2000 жылдардың басынан 2007 жылға дейін жылжымайтын мүліктің бағасының ұзақ мерзімді өсуінің спекулятивтік артық элементі болды, бұл кезең «Кельт жолбарысының» соңғы кезеңі ретінде танымал. 2006 жылы бағалар көпіршіктің ең жоғары нүктесіне жетті, бұл күдікті құрылыстың (көптеген жағдайда тек қарызға қаржыландырылатын) және бағалардың қарқынды өсуімен байланысты болды. 2007 жылы бағалар алдымен тұрақтап, содан кейін Ұлы рецессияның күйрету әсерінен кейін 2010 жылға дейін төмендеуді бастады. 2010 жылдың екінші тоқсанына қарай Ирландиядағы үй бағасы 2007 жылдың екінші тоқсанымен салыстырғанда 35%-ға төмендеді, ал мақұлданған тұрғын үй несиелерінің саны 73%-ға азайды. Жылжымайтын мүлік көпіршігінің күйреуі 2008 жылдан кейінгі Ирландияның банк дағдарысына ықпал еткен маңызды факторлардың бірі болды. Дублиндегі, ең ірі қаладағы үй бағасы ең жоғары деңгейінен 56%-ға төмендеді, ал пәтерлердің бағасы 62%-дан астамға төмендеді. Бір кезде үй бағасы 20 ғасырдың деңгейіне қайта оралды, ал ипотекалық несиелер 1971 жылғы деңгейге дейін төмендеді. 2012 жылдың желтоқсанына қарай Ирландиядағы ипотекалардың 28%-дан астамы төленбеген немесе қайта құрылымдалған, ал коммерциялық және жалға беруге арналған мүліктер бойынша берешектер 18%-ды құрады. 2013 жылдың басынан бастап елдегі жылжымайтын мүлік бағасы қалпына келе бастады, Дублиндегі жылжымайтын мүлік бағасы ең төменгі деңгейінен 20%-дан астамға өсті. Ирландияның жылжымайтын мүлік көпіршігінің күйреуі Ирландияның саяси, экономикалық, әлеуметтік және қаржылық ландшафтына ұзақ мерзімді әсер етті. Бастапқыда туындаған кері әсерлер, мысалы, «көшпенді аудандар» және жоғары жұмыссыздық деңгейі көбінесе шешілгенімен, Ирландияның банк және құрылыс секторларының күйреуі бүкіл елдегі тұрғын үй дағдарысына әкелді, ол 2020 жылға дейін жалғасуда.
The Irish property bubble was the speculative excess element of a long term price increase of real estate in the Republic of Ireland from the early 2000s to 2007, a period known as the later part of the Celtic Tiger. In 2006, the prices peaked at the top of the bubble, with a combination of increased speculative construction (financed almost entirely by senior debt) and rapidly rising prices; in 2007 the prices first stabilised and then started to fall until 2010 following the shock effect of the Great Recession. By the second quarter of 2010, house prices in Ireland had fallen by 35% compared with the second quarter of 2007, and the number of housing loans approved fell by 73%. The collapse of the property bubble was one of the major contributing factors to the post 2008 Irish banking crisis. House prices in Dublin, the largest city, were briefly down 56% from their peak and apartment prices down over 62%. For a time, house prices returned to twentieth century levels and mortgage approvals dropped to 1971 levels. As of December 2012, more than 28% of Irish mortgages were in arrears or had been restructured and commercial and buy to let arrears were at 18%. Since early 2013, property prices in the country began to recover with property prices in Dublin up over 20% from their nadir. The collapse of the Irish property bubble has had a lasting effect on the political, economic, social and financial landscape of Ireland. While early negative effects such as ghost estates and high unemployment have been largely resolved, the residual collapse of the Irish banking and construction sectors has contributed to a countrywide housing crisis that persists as of 2020.
Өмірбаян
1991 жылдан 2001 жылға дейін Ирландияның нақты ішкі жалпы өнімінің (ЖІӨ) өсуі орташа есеппен 7%-дан асып түсті және еңбек күшінің айтарлықтай ұлғаюы байқалды. 1990 жылдан 2000 жылға дейін Ирландияның жан басына шаққандағы жалпы ұлттық өнімі (ЖҰӨ) 58%-ға өсті, бұл көрсеткіш Еуропалық Одақтың орташа деңгейінен жоғары болды. 2003 жылдан 2007 жылға дейін халыққа берілетін несиелердің қарқыны Еуроаймақтағы ең жоғары деңгейлердің біріне жетті, ал Германия банктерінің Ирландияға қарыздық міндеттемелері 208,3 миллиард АҚШ долларын құрады. Бұл факторлар 2000 жылдың мамырынан 2001 жылдың мамырына дейін тұрғын үй бағасының 17%-ға өсуіне әкеп соқты. 2000 жылдың тамызында Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) жариялаған есепте Ирландиядағы жылжымайтын мүлік бағасы орта мерзімде құлдырауы мүмкін екені айтылды, себебі «соңғы 20 жылда ешбір дамыған елде Ирландиядағыдай бағаның күрт өсуі болған жоқ, одан кейін бағаның төмендеуі тіркелген жоқ». 2000 жылдан бастап, Қоршаған ортаны қорғау, қауымдастық және жергілікті басқару департаментінің мәліметтері бойынша, жыл сайын шамамен 75 000 тұрғын үй салынды, ал 2005 жылға қарай 460 000 жаңа үйді салуға жеткілікті жер участағы бөлінді. Тұрғын үйлердің тығыздығы жыл сайын артып отырды. 2000 жылдан 2006 жылға дейін тұрғын үй бағасы екі еседен астамға өсті, бұл бағаның өсуіне салық жеңілдіктері ықпал етті. Фианна Фейл және Прогрессивті демократтар коалициялық үкіметі осы саясатты жүргізгені үшін көп сынға ұшырады. 2004 жылы Қоршаған орта және жергілікті басқару департаменті тапсырыс берген Құрылыс индустриясының тәуелсіз сараптамасы еңбек күшінің 12%-ы құрылыс саласында тікелей жұмыс істейтінін көрсетті. Бір автор «Қабаттама жеушілер» деп атаған құрылысшылар, жиі жейтін тамақтарының атымен, «экономиканың соққылық жүрегі» деп сипаттады. Еуропалық Орталық Банк (ЕОБ) белгілейтін пайыздық мөлшерлемелер Еуроаймақтағы инфляцияның төмен деңгейін қамтамасыз етуге бағытталған. Кейбір сарапшылар бұл мақсаттың тым тар екенін, соның салдарынан жұмыс орындарының рекордтық деңгейде өсуі, тұрғын үй бағасының және тұтынушылық шығындардың артуы сияқты жағдайларда мемлекеттер үшін тиімсіз пайыздық мөлшерлемелер туралы шешімдер қабылданатынын айтты.
Қаржы секторын қадағалаудың нашарлығы
Ирландияның тұрғын үй көпіршігін қаржыландыруға арналған несие берудің қарқыны дағдарысқа дейінгі жылдары күрт үдеді. Ирландияның қаржы секторына қатысты реттеуші бақылаудың әлсіздігі Ирландия нарығындағы жылжымайтын мүліктің бағасының тым жоғары өсуін қаржыландыруға мүмкіндік берді. Қаржылық реттеуші және Орталық банк дағдарыс кезінде қаржылық тұрақтылық жүйесінің жеткіліксіздігі үшін жауапты болды. Дағдарыстың ортасында болған қаржы институттары Ирландияның қаржы секторындағы ашықтық пен есеп беруге, сондай-ақ корпоративтік бақылау мен құқық қорғауға деген сенімсіздік атмосферасын күшейтті. Орталық банк 2005 жылдың қараша айында Ирландиядағы тұрғын үй нарығындағы бағаның 20%-дан 60%-ға дейін жоғары бағаланғаны туралы бағалаулардың бар екенін мойындады. Irish Times газеті Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымымен (ЭЫДҰ) өткен кездесудің протоколын жариялады, онда Орталық банк Ирландиядағы жылжымайтын мүліктің жоғары бағаланғанымен келіскенімен, "сан қою" арқылы құлдырауды жеделдетуден қорқыпты. 2006 жылы Allied Irish Bank-тың жоғары лауазымды қызметкерлері Орталық банк жүргізген стресс-тестілердің "жеткілікті стресс емес" екеніне алаңдаушылық білдірді, бұл Ирландияның банк жүйесінің құлауына екі жыл бұрын болған оқиға. CBOI Ирландиядағы Экономикалық және әлеуметтік зерттеу институтының (ESRI) банк несиелерінің қауіпті деңгейі туралы ескертулерін үнемі назарсыз қалдырды. Түзету шаралары кешіктірілді және 2000 жылдардың ортасындағы тұрақсыз мүлік бағасы мен құрылыс көпіршігіне тиімді жауап берілмеді. Көпіршік жарылғаннан кейін ирланд банктері 2008 жылдың қыркүйегінде Lehman Brothers банкроттығынан кейін сенімсіздік құлдырауына әкелген үлкен шығындарға тап болды, содан кейін төтенше ликвидтік қысымға ұшырады, оны Орталық банк қолдауымен, соның ішінде шұғыл несие беру арқылы шешуге тура келді. CBOI шектеме қоймаған басқарушылық бұзушылықтар Anglo Irish Bank-та да анықталды, ол 2009 жылдың қаңтарында мемлекеттендірілді. Үкімет ирланд банктерінің салымдарына шартсыз кепілдік беруге мәжбүр болғаннан үш ай бұрын жарияланған жылдық есебінде Орталық банк былай деді: "Банктердің төмен сапалы несие секторына минималды қатысы бар және олар капиталдың, рентабельділіктің және активтер сапасының стандартты өлшемдері бойынша салыстырмалы түрде сау". Бұл банктермен жүргізілген стресс-тестілер арқылы расталды. Келесі жылдық есепте Ирландияның банк жүйесінің құлдыраудың алдына қалай келгені туралы ештеңе айтылмады. Қаржылық реттеуші кеңесінде төрт директор болғанына қарамастан, Орталық банк нарыққа араласуға өкілеттігі жоқ екенін мәлімдеді. Дегенмен, Орталық банк егер бизнес Банктің жалпы саясатына қайшы келетіндей болса, Қаржылық реттеушіге нұсқаулар бере алатын. Бірақ ешқандай нұсқау берілген жоқ. 2009 жылдың шілдесінде Орталық банктың жоғары лауазымды өкілі Орайхаттың Кәсіпкерлік комитетіне банктердің құлауында ақшасын жоғалтқан акционерлердің (кейін институционалдық инвесторларға қатысты нақтыландырылды) өздері кінәлі екенін және банк басшыларын бақылауға алмағаны үшін оларға лайықты жаза келгенін айтты. Бұл лауазымды тұлға Орталық банктың жылжымайтын мүлік дамытушыларға шамадан тыс несие беру туралы жеткілікті ескерту бермегенін мойындады. Орайхаттың Мемлекеттік есеп комитетінің баяндамасында "жеткілікті бақылау жүргізілмегені" және банктердің несие портфеліне тиісті талдау жасалмағаны айтылды. Еуропалық Комиссия 2010 жылдың қараша айындағы қаржы дағдарысын қарастырып, "кейбір ұлттық қадағалау органдары күрт сәтсіздікке ұшырады. Біз Ирландияда ірі банктердің қадағалауы жоққа шығарылғанын білеміз" деді. Екі айдан кейін Еуропалық Комиссияның президенті Еуропалық Парламентте өткен пікір алмасу кезінде, аудиториясын таң қалдырған күшті айтылған сөздермен, "Ирландияның проблемалары кейбір ирланд институттарының жауапсыз қаржылық мінез-құлқынан және ирланд нарығындағы қадағалаудың болмауынан туындады" деді. CBOI үкіметке қаржы дағдарысының ең қызып тұрған кезінде қолма-қол ақша тапшылығы туындаған жағдайда қоғамдық тәртіпсіздіктерден қорқу үшін ірі ирланд банктеріне қарулы қорғаныс күштерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жоспар жасауға мәжбүр етті. Банктердің бейтарап несие беру тәжірибесі салық төлеушілерге 64 миллиард евроға немесе Ирландия Республикасындағы әрбір еркек, әйел және балаға 16000 евроға дейін шығын келтірді.
Өсімділіктің артуы
1994 жылдан бері Ирландия экономикасына көпұлтты корпорациялар айтарлықтай инвестиция жасады. Ирландияның білім беру деңгейі басқа ағылшын тілінде сөйлейтін елдерге қарағанда жоғары деп есептелді. Техникалық білім беру саласындағы жақсартулар да Ирландия жұмыс күшінің біліктілігін жетілдіруде маңызды рөл атқарды. Білім берудің жоғары деңгейі мен инвестициялық жобалардағы капитал құрамының үйлесімі экономиканың жалпы еңбек өнімділігін айтарлықтай арттырды. Бұл экономиканың экспорттық секторындағы жалақы деңгейінің өсуіне әкелді.
Еуроаймаққа мүшелік және ЕЦБ-ның пайыздық саясаты
Ирландия 1992 жылғы Маастрихт шартына сәйкес 1999 жылдың 1 қаңтарында евроның бастапқы іске қосылуына қатысты және 1998 жылғы Амстердам шартына сәйкес ақша-кредит саясатын Франкфурт қаласында (Германия) орналасқан Еуропалық Орталық Банкке жүктеді. Еуро қаржы нарықтарының интеграциясы арқылы бұрын әлсіз валютасы болған елдердегі 1998 жылдан кейінгі инвестиция деңгейіне оң әсер етті; алайда, еуроны енгізу капиталды тиімді бөлуді күшейткенін көрсететін айғақтар аз немесе жоқ. Бірыңғай валютаның енгізілуі, Еуропалық Орталық Банктің пайыздық ставкалары Ирландия евроға қосылмағандағы ұлттық пайыздық ставкалардан төмен болғандықтан, үй сатып алушыларды үлкен сомада несие алуға итермеледі. Бағалардың өсуіне байланысты қаржы институттары 100% несие ұсынды, тіпті одан да көп (мысалы, жиһаз және ландшафтты жабдықтау үшін). Газеттерде мүлікке ие болуға шақыратын жарнамалар жарияланды, себебі мүлікке инвестициялау кепілді табыс әкелетін мүмкіндік ретінде қарастырылды. Уақыт өте келе, тұрғын үй ипотекалық қарызының көлемі Ирландия үкіметін Республика экономикасына тигізетін әсерінен үлкен алаңдаушылық тудырды. Ирландияда мүлік құнының өсуі және мүлікке ие болу үшін несие алу қажеттілігі жеке сектордың жалпы қарыз деңгейінің айтарлықтай өсуіне әкелді. Бұл Ирландия Орталық Банкі үшін маңызды мәселе болды, ол тұтынушылардың мінез-құлқына әсер ету үшін көптеген ескертулер жасады, бірақ несие беру және салымдар бойынша шектеулер сияқты микроэкономикалық құралдарды қолданған жоқ. Ирландиядағы инфляция Еуроаймақтың басқа елдеріне қарағанда жоғары болды.
Бағаның өсуінің әсері
Қалалық тұрғын үй бағаларының өте жоғары болуының бір салдары – адамдардың арзан бағадағы тұрғын үй іздеп ауылдық жерлерге қоныс аударуы болды. Бұл, ең ірі Дублин аймағындағы Уиклоу, Килдер, Мит, Лоут және Карлоу округтерінде кең ауқымда орын алды. Нәтижесінде, ауылдық елді мекендер мен облыстық қалалардың инфрақұрылымына үлкен жүктеме түсті, себебі жаңа тұрғын үйлердің салыну қарқыны, халықтың өсуіне қатысты инфрақұрылымды дамыту және қызметтер ұсыну жылдамдығынан асып кетті.
БАҚ-тың рөлі
Бұл көпіршік кезінде газеттер мен БАҚ мүліктің құнын көтеріп көрсетуде маңызды рөл атқарды. Ең бір ұлттық газетте де жылжымайтын мүлік туралы жылтыр қосымшалар болды, ал демалыс күндері газеттер көбінесе жылжымайтын мүлік туралы жарнамаларға, жаңа құрылыстар туралы шолуларға, сәтті сатып алулар туралы оқиғаларға, үйлерді жаңарту туралы материалдарға және жылжымайтын мүлік тәжірибелерін бөлісетін сарапшылардың мақалаларына толы болды. Телевизия мен радио эфирі жылжымайтын мүлікке арналған бағдарламаларға – үй іздеу және үйді жаңарту шоулары әр арнада тұрақты түрде көрсетілді. Тіпті 2007 жылдың шілдесінде ирландиялық Independent газетінің журналисі және комедиан Брендан О’Коннор көпіршік ашық жарылып жатқан кезде де адамдарды мүлік сатып алуға шақырды. 2011 жылдың сәуірінде журналист Винсент Браун ирландиялық БАҚ-тың Ирландияның жылжымайтын мүлік көпіршігінің қызуына үлкен үлес қосып, оны күшейткенін мойындады.
Авариялық болжаулар
2000 жылдың ақпан айында Уильям Слаттери (1996 жылға дейін Ирландия Орталық банкінің банктік қадағалау бөлімінің басшысының орынбасары) несие өсімін шектемесе, тұрғын үй бағасының 30%-50% төмендеуі мүмкін екенін болжады. 2000 жылы Халықаралық валюта қоры соңғы 20 жылда ешбір өнеркәсіптік елде Ирландиядағыдай үлкен баға өсімі болмағанын, одан кейін бағаның төмендемегенін атап өтті. 2003 жылы Халықаралық валюта қоры Ирландиядағы тұрғын үй мүлкінің бағасы жоғары бағаланғанын мәлімдеді. 2005 жылдың маусым айында «Экономист» журналы Ирландия нарығында үлкен көпіршік пайда болғанын хабарлады. 2005 жылдың қыркүйегінде ЭЫДҰ және Ирландия Орталық банкінің жоғары лауазымды өкілдері Ирландия мүлкінің 15%-ға жоғары бағаланғаны туралы келісімге келді; бұл туралы ақпаратты кейіннен «The Irish Times» газеті жариялады. Орталық банк бұл ақпаратты құлдырауды болдырмау үшін әдейі жасырғанын жоққа шығарды және 2006 жылдың сәуірінде тұрғын үй құрылысының өркендеуі «тұрақсыз» болуы мүмкін екенін, сондай-ақ экономика үшін «маңызды тәуекел» құрайтынын мәлімдеді. 2006 жылдың наурызына дейін көптеген экономистер тұрғын үй бағасының тұрақсыз екенін айтты, себебі жалға берілетін үйден түсетін табыс мемлекеттік облигациялар ұсынатын 3,5%-дан жоғары тәуекелсіз мөлшерлемеден төмен болды. 2006 жылдың сәуірінде Экономикалық және әлеуметтік зерттеулер институты бұл құбылыстың болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Экономикалық және әлеуметтік зерттеулер институты 2007 жылдың 18 сәуірінде, 2007 жылдың 16 сәуірінде көрсетілген RTÉ деректі фильмінің нәтижелеріне сүйене отырып, экономикалық нақтылықты қамтамасыз ететін жалғыз сала – темекі өндірісі және қызмет көрсету саласы екенін мәлімдеді.
Төмендеу
Ақырында, 2007 жылдың басында тұрғын үйге деген сұраныс төмендеді, нәтижесінде 2007 жылдың наурыз айында бағалар 0,6%-ға, ал 2007 жылдың сәуір айында 0,8%-ға төмендеді. Бұл 1994 жылдан бері тұрғын үй бағасының тоқсан сайын төмендеуіне күдік тудырды. Үлкен Дублин аймағындағы қала маңындағы үйлердің құны ертерек төмендеді, себебі Дублин қаласындағы ұсыныстың артуы, пайыздық ставкалардың өсуі және ауылдық аймақтардағы инфрақұрылымдық кемшіліктердің салдарынан болды. Ірі қалалардағы бағалар тұрақты болды, бірақ сұраныс айқын түрде төмендеді. Дегенмен, жаңа салынған үйлердің көп бөлігі бос тұр. Экономикалық сарапшылардың пікірінше, шамамен 230 000 бос үй бар. Олардың шамамен 115 000-ы демалыс үйлері болуы мүмкін. Электрмен жабдықтау жөніндегі басқарма электр желісіне жаңа қосылған үйлердің саны туралы деректерді, сондай-ақ жергілікті билік органдары, Қоршаған орта департаменті және Орталық статистика басқармасы ұсынған мәліметтерді ұсынады. Газеттерде жарияланған мақалалар 2006 жылдың қазан айынан бастап Ирландиядағы тұрғын үй мүліктерінің бағасы мен бағалау бағаларының төмендеуіне қатысты куәліктер келтірді. ESRI тұрғын үй бағасының индексі мүлік бағасының төмендеуін қадағалап, 2007 жылдың екінші тоқсанында бағаның төмендеуі басталғанын хабарлады. Live Register статистикасы бойынша 2007 жылдың мамырындағы мәліметтерге сәйкес, құрылыс саласындағы жұмыспен қамту деңгейі төмендеді. Ипотекалық алаяқтыққа қатысты да хабарлар болды, онда қарыз алушылар қарыз сомасын арттыру үшін табыстарын жоғары көрсеткен. Адамдардың "Ирландияда 1980 жылдардың соңындағы Британиядағыдай мүліктік дағдарыс болған жағдайда, олар қарызға батып кетуі мүмкін" деген алаңдаушылық болды. Бұл жағдай АҚШ-та "суб-преймдік тұрғын үй ипотекасының құлдырауына" әкелді. 2006 жылдың желтоқсанында Ирландияның мемлекеттік телерадиокомпаниясы RTÉ, Prime Time бағдарламасында іпотекалық брокерлердің әлеуетті клиенттердің қаржылық мәліметтерін аукциондық компанияларға сатқаны туралы дәлелдерді жариялады. Мұндай ақпарат аукциондық компанияларға ықтимал сатып алушылардан бағаны барынша арттыруға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта бұл мәселе және осы саладағы басқа да айыптаулар Деректерді қорғау басқармасымен тергеліп жатыр. 2007 жылдың жазында Экономикалық және әлеуметтік зерттеулер институты (ESRI) жариялаған тоқсандық экономикалық шолуда Ирландияның мемлекеттік қаржысы 2007 жылы тапшылыққа ұшырауы және тұрғын үй бағасы 3%-ға төмендеуі болжалды. ESRI-мен бірге жарияланған UCD профессоры Морган Келлидің зерттеу жұмысында "бізге жұмсақ қону болады деп айтқандар, енді біз төменгі деңгейге жеттік дейді. Бұл рас емес. Біз мүліктік нарықтың төменгі шегінен әлдеқайда алыспыз" делінген. Егер республикадағы тұрғын үй нарығы басқа елдердегідей дамыса, 2015 жылға дейінгі кезеңде үйлердің нақты құны 60%-ға дейін төмендеуі мүмкін. Бұл есептер саяси элита тарапынан наразылықпен қабылданды. 2007 жылдың 4 шілдесінде Донегалдағы конференцияда премьер-министр Берти Ахерн экономика туралы "күлкіге және сынапқа" толы отырып, неге олар өздерін-өздері өлтірмегенін түсінбейтінін айтты. Көптеген банк экономистері, БАҚ комментаторлары, жылжымайтын мүлік агенттері, девелоперлер және бизнес-лидерлер Ирландияның мүліктік нарығының жағдайы жақсы екенін және бағаның төмендеуі жұмсақ қонудың белгісі екенін мәлімдеді. 2011 жылдың соңына қарай Дублиндегі үй бағасы ең жоғары деңгейінен 51%-ға төмендеді, ал пәтер бағасы 60%-дан астам төмендеді. 2012 жылдың басынан шілдеге дейін тұрғын үй бағасы жалпы елі бойынша тағы 13,6%-ға төмендеді.
Тиісті әсерлері
2010 жылдың соңында ипотекаға алынған жылжымайтын мүліктің шамамен 31%-ы немесе өтелмеген несиелердің 47%-ы өзінің құнынан төмен (теріс капитал) екені анықталды. 2011 жылдың қыркүйегіне қарай, Орталық банк деректері бойынша, жеке тұрғын үй ипотекалық шоттарының 8,1%-ы 90 күннен астам мерзімі өткен, бұл 2011 жылдың маусым айының соңындағы 7,2%-дан жоғары. 2012 жылдың тамызында ирландтық ипотекалардың 22%-дан астамы төленбеген немесе қайта құрылымдалған. 2011 жылдың алғашқы 10 айында 8692 үй салынды. Бұл көрсеткіш 2004 жылы 76 954, 2005 жылы 80 957, 2006 жылы 93 419, 2007 жылы 78 027, 2008 жылы 51 724, 2009 жылы 26 420 және 2010 жылы 14 602 үймен салыстырылады. Ирландияның мемлекеттік қарызы күрт өсті: 2009 жылдың соңында Ирландияның жалпы мемлекеттік қарызының ЖІӨ-ге қатынасы 65,2% деп бағаланды. 2010 жылдың соңындағы жалпы мемлекеттік қарызының ЖІӨ-ге қатынасының түзетілген бағасы 92,5% құрады. 2011 жылдың соңындағы жалпы мемлекеттік қарызының ЖІӨ-ге қатынасының болжамы 105,5% көрсетті. Ирландияның ЖҰӨ-нің 9,4%-ы құрылыс саласына тәуелді болды. Оның ішінде жаңа тұрғын үй құрылысы ЖҰӨ-нің шамамен 7%-ын құрады. Жеке тұрғын үйлердің P/E көрсеткіші (жалпы бағаны жылдық табысқа бөлу) 2006 жылдың наурыз айында Davy Stockbrokers компаниясының есебінде Дублиннің гүлденген қалалық аймақтарында бұл көрсеткіш 100 есеге жуық болуы мүмкін деген болжам жасаған кезде рекордтық деңгейге жетті. Davy инвесторлардың жалға алудан түсетін табысқа үміткер екенін болжады, мұндай көрсеткіштерді осымен түсіндіруге болады. Алайда, осы аймақтарда жалға берілетін мүліктердің көп болуына байланысты, Davy мүлік бағасының, жалға алу бағасының емес, түзетуі бағалауды көбірек нақты деңгейге түсіретінін ұсынды. Баға мен табыс арақатынасы және жалға алудан түсетін табыс сияқты көрсеткіштер басқа көптеген елдерде нашар болғанымен, шаршы метрдің жоғары бағасы және тұрақсыз Ирландия экономикасы көпіршікке нұсқау берді.