Кіріспе

Кирклистон – Шотландияның Эдинбург қаласының батысында орналасқан ауыл және приход. Тарихи тұрғыдан Батыс Лотиан графтығының құрамында болған, бірақ қазір Эдинбург қалалық кеңесі шегінде жатыр. Ол Альмонд өзенінің солтүстікке қарай иіліп өтетін бөлігінің солтүстігінде, Эдинбург пен Линлитгоу арасындағы ескі жолдың (B9080, қазір Эдинбург әуежайымен бөлінген) бойында, Ньюбриджтен Куинсферриге және одан әрі Файфқа (B800) баратын жолмен қиылысады. B800 жолы қала ішінде Path Brae, High Street, Station Road және Queensferry Road деп аталады. Ал B9080 жолы Main Street және Stirling Road деп аталады.

Қауымдық шіркеу

Кирклистондағы ең көне ғимарат – қаланың атымен аталған шіркеу. Оның жоғары орналасқандығы жергілікті жер бедерінде ерекше көзге түседі. Оның тұрған жері жартылай табиғи, жартылай шіркеу салынған жерлеу дөңгелегі. Ғимараттың "нормандық кезеңге өту" сәулеті оның шамамен 1200 жылы салынғанын көрсетеді. Оны 1244 жылдың 11 қыркүйегінде Сент-Эндрюс епископы Дэвид де Бернхэм қадірлеген, бірақ әулиелердің қамқоршысы туралы жазба қалмаған. Бұл екі ежелгі жергілікті жәрмеңке – Сент-Саймон және Сент-Жюд, сондай-ақ Сент-Маргарет жәрмеңкелерінде еске алынған әулиелердің бірі болуы мүмкін. Бұл жәрмеңкелер 19 ғасырда тоқтатылды, бірақ қазір жыл сайын "гала күні" тойланады, онда жергілікті қыз "гала патшайымы" болып тағайындалады. Кез келген уақытта шіркеу Темплер орденіне қарасты болған және қала Темпл Листон деп аталған. Оңтүстік есік ғимараттың ең маңызды бөлігі болып табылады, ол 12 ғасырдың соңына тән роман стиліндегі аркалы кіреберістің көрнекті мысалы, әр қисығында бірнеше концентрлі геометриялық және мүсіндік элементтер бар. 1822 жылы сэр Роберт Роуанд Андерсон жасаған қайта жаңарту кезінде есік кірпішпен қапталды, ал бұрынғы солтүстік есік, дизайны жағынан қарапайым, негізгі кіреберіс ретінде шығыс қабырғаға көшірілді. Шіркеудің оңтүстік-шығысындағы кеңейтілген бөлігі – Ньюлистонның иелері мен олардың отбасылары жерленген баспалдақтар, ол 17 ғасырдың басында салынған. Есіктің үстіндегі тақтада "әдептілік емес, ізгілікке сену дұрыс" деген латынша жазу және 1629 жылғы жазба, сондай-ақ Ньюлистонның Джон Дундасы мен оның әйелі Маргарет Крихтонның әріптері бар. Шіркеуде 1643 жылғы Салтанатты Лига мен Анттың көшірмесі сақталған, оған пастор, сессия хатшысы (Джон Брук) және 310 приходтан келген адамдар қол қойған. Ол киелі үйдің шығыс қабырғасында ілулі тұр. Бір қызығы, қабір тасында көзілдірік киген екі бас бейнеленген. Оның 1727 жылғы жазбасы оны әлемдегі көзілдірігі бар ең көне сурет деп санайды. Бастапқы зират шіркеуден негізінен оңтүстікке қарай орналасқан, бірақ батысқа қарай еңіс беткейде ресми зират ретінде кеңейтілген. Қалалар үшін ерекше жағдай, 1928 жылы салынған Кирклистон зираты бұрынғы сарай мен бақтың орнында, шіркеудің солтүстік-шығысында, қала шетінде емес, орналасқан. Зираттағы екі қабірде Эрд Оф Стайр және оның әжесі леди Маргарет жатыр, леди Эштон Сэр Уолтер Скоттың "Ламмермурлердің қалыңдығы" романының кейіпкерінің прототипі болған. Ол шекараны өзгерту арқылы Main Street-тің бөліктерін қоса алғанда, қала көрінісін сақтауға көмектесетінін мойындайды. Ол шіркеу, алаң және бас көшеге назар аударады, сонымен қатар оңтүстікке қарай созылып, шалғайдағы сарай мен Брестмиллдегі шағын ғимараттар тобын (1672) қамтиды. Шекара қазір көбінесе бұзылған дистилляция зауытының аумағын бөліп тұрады және толық аумақты қосу қайта құруды бақылауға көмектесетінін мойындады. Шекара қаладан өтетін Бадам өзенін қамтиды, нәтижесінде консервациялық аймақтың таза ауданы ғимараттарға қарағанда ашық кеңістіктерден тұрады.

"Шыршалы қала"

Жергілікті тұрғындар Кирклистонды көбінесе "Чистаун" деп атайды, бұл атау алғаш рет 1902 жылы жазылған. Бұл атаудың шығу тегі ретінде жоғарыдағы Роберт Бернстің өлеңі ұсынылған, бірақ ең көп таралған түсіндірме – Форт көпірін салған кезде Кирклистондағы жұмысшылар түскі астына көбінесе ірімшік бутербродтарын жегендігі. Қала көбінесе "Кирки" деп те аталады.

Жол

Негізгі автожол айрылысы (M9 J1A / M90 оңтүстік аяқталуы) Кирклистонның батысында орналасқан және қаланың атымен аталғанмен, сол жерден автожол желісіне тікелей шығу мүмкін емес. Ең жақын шығу орны – M9 J1 Ньюбридж, ол B800 тас жолы арқылы шамамен оңтүстікке қарай орналасқан.

Темір жол

1930 жылға дейін Кирклистонның Солтүстік Британ темір жолы салған жеке темір жол станциясы болды. Станция 1866 жылы ашылған «Квинсферри Анкаунт» (Эдинбург-Глазго басты жолындағы Рато қаласының жанында) – Далмениге дейінгі тармақ желісінде орналасқан. Бірнеше жылдан кейін бұл желі Далмениден Квинсферриге және Порт-Эдгарға дейін созылды. 1930 жылы Лондон және Солтүстік-Шығыс темір жолы Кирклистон станциясын жолаушылар тасымалы үшін жапты. 1966 жылы Бичингтің кесу шараларынан кейін Кирклистон арқылы жүк пойыздары да тоқтатылды, содан кейін темір жол жолы алынып тасталды. Бүгінгі күні екі көшенің атында станцияға сілтеме бар. Ескі темір жол желісі велосипед жолына айналдырылды.

Автобус

Кирклистонға МакГиллдің Шотландия шығысының X38 автобусы қызмет көрсетеді, ол Эдинбургтен Фолкиркке дейін жүреді. 2014 жылдың маусым айында Lothian Buses компаниясы 63 автобусын енгізді, ол Хериот-Ватттан Гейл, Ньюбридж, Кирклистон арқылы Квинсферриге дейін жүреді. 2020 жылдың қыркүйегінде бағыт Балерноға дейін ұзартылып, First компаниясына берілді. 2022 жылы бұл бағыт X38 қызметімен бірге Макгиллге берілді. 2019 жылдың қарашасында Lothian Buses Линлитгоудан қалаға жүретін X38 қызметін енгізді. Lothian X38 2020 жылдың басында COVID-19 пандемиясының салдарынан тоқтатылып, кейіннен толығымен жойылды, соның нәтижесінде Кирклистон Lothian желісінен шығарылды. 2023 жылдың қазанында Lothian Country Кирклистон мен Ливингстон орталығы арасында Уинчбург, Броксберн, Уфолл және Сент-Джон ауруханасы арқылы 72-бағытын енгізді. Stagecoach East Scotland X51 бағыты Кирклистонға тоқтап, Данфермлайн автобус станциясынан Ливингстон орталығына, Розит, Ферритолл Парк & Рид және Ливингстон Фастлинк арқылы қатынайды.