Кіріспе

Британдық саясаткер (1796–1861)

Томас Слингсби Данкомб (1796, 13 қараша 1861) – радикал саясаткер, 1826 жылдан 1832 жылға дейін Гертфорд округінен, ал 1834 жылдан өмірінің соңына дейін Финсбери округінен Ұлыбритания Парламентінің депутаты болды. Данкомб 27 жыл бойы Солтүстік-Шығыс Лондондағы Финсбери округіне қызмет еткен кезінде радикалдық идеяларды ынталы түрде қолдады. Алайда, ол өзінің әсем киіну стильімен де әйгілі болды; оны көбіне "Парламенттегі ең сұлу және ең жақсы киінген адам" деп атады, сонымен қатар театрға, ойынға және әйелдерге деген құштарлығы да көпке белгілі болды. Данкомбті Финсберидегі дүкеншілер, шеберлер, жұмысшылар, нонконформистер, католиктер және еврейлер жеті рет сайлап, оның орнын қайтару арқылы сол кездегі метрополия округінің ең ұзақ қызмет еткен өкіліне айналдырды. Оның сайлаушылары оны зор құрметпен "Адал Том Данкомб" деп атады, ал қарсыластары "Данди-демагог" немесе "Радикал Данди" деп білді. Оның есімі жұмысшылар газеттерінде жиі жарияланды және жоғары қоғамның құпия хабарларында айтылды. "Таймс" газеті оның өліміне орай, Данкомбты "ерекше тұлға" деп сипаттады.

Өмір және мансап

Дункомб 1796 жылы Миддлсекс округінде бай және беделді отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Томас және Эмма Данкомб, Йоркширдің Батыс Ридингінде мүлікке ие болған. Ол анасының жағынан Питерборо епископының немересі, ал әкесінің жағынан бірінші барон Февершемнің сіңілі баласы болды. 1808-1811 жылдары Харроу мектебінде білім алды, содан кейін элиталық Колдстрим гвардиясы полкіне қабылданып, қызметке түсті. Гвардияда қызмет еткен кезінде Дункомб генерал сэр Рональд Фергюсонның жеке көмекшісі болды. Фергюсон парламентте сайлау құқығын және басқа да саяси реформаларды қолдауымен белгілі болғандықтан, Дункомбтың радикалдық көзқарастарға алғашқы оянуы осы оқиғалармен байланысты болуы мүмкін. Лейтенант шеніне жеткен соң, 1819 жылы Дункомб армиядан кетіп қалды.

Парламенттегі алғашқы қызмет

1820 жылы Дункомб Понтефракт округінен парламентке вигтік кандидат ретінде түсті. Ол жеңіліске ұшырады. 1823 жылы ол тағы да Хертфорд округінен виг ретінде сайлауға қатысты, бірақ қайтадан сәтсіз болды. 1826 жылдың маусым айында Дункомб Хертфорд округінен парламентте мандат алды. Ол парламентте жасаған екі сөзімен үкіметке қарсы күшті шабуыл жасап, үлкен жетістікке жетті. Алайда Гревилльдің сөзіне сүйенсек, ол Генри де Рос дайындаған сөздерді жаттап алып, репетициялаған екен. Гревилль 1828 жылғы 25 ақпандағы күнделігіне сарказммен былай деп жазды: "Осындай нәтижеге жеткізген агенттер кімдер? Өмірін ат жарысында, құмар ойындарында және театрдың гримеркасында өткізген, қабілеті шектеулі, білімі аз, тек өзінің сөйлеу шеберлігіне ғана сүйенген, сайлау науқаны үшін ғана сөйлейтін, барлық ойын және сөзін басқа біреудің бергенімен айтатын, өмірі күмәнді адам." Дункомб 1830 және 1831 жылдары қайтадан сайланды. Осы сайлаулар кезінде ол шамамен 40 000 фунт стерлинг жұмсады; бұл фактіні ол кейіннен саяси реформаларға қолдау көрсету кезінде ашық мойындады. Өзінен көп шығын жұмсаған тори партиясының Солсбери графынан жеңіліске ұшырап, Дункомб 1832 жылы мандатын жоғалтты. Солсбериді осы сайлауда алдап, Дункомб парақорлық фактілерін дәлелдеп, сайлауды жарамсыз деп жариялады. Гертфорд округінің өкілі ретінде ол саяси реформаның ерте жақтасы болды, бірақ парламентте ұзаққа соқпайтын із қалдырды. Ол қоғамда көбірек танылды, ол денди, әуесқой, театрды қолдаушы және Англиядағы ең шебер аттылардың бірі ретінде беделге ие болды. Ол граф Д’Орсеймен жақын дос болды, граф оның «сүйкімді Томи» портретін салды, ол әлі де Ұлттық портрет галереясының қорында сақтаулы. Бір кезде «Томми» әйгілі актриса және кейін Олимпиада театрының иесі болған Мадам Вестриспен байланыста болды. Леди Блессингтон оны өзінің романдарының бірінің батырының прототипі ретінде пайдаланды, ал романдар жазатын және премьер-министр болған Бенджамин Дизраэли кейіннен өзінің досы Дункомбтың «Сибиль: немесе Екі ұлт» романы үшін Чартизм тақырыбындағы көмекшісі болғанын еске алды.

Финсбери үшін радикалды

1832 жылғы реформа туралы заң өкілдікке мұқтаж жаңа метрополитендік округтер құрды. 1834 жылы Данкомб Финсберидің жаңа Солтүстік-Шығыс Лондон округінен орын жеңіп алды, бұл үшін 16 фунттан аспайтын қаражат жұмсады. Қабылдау сөйлесінде ол өзінің күшейе түскен тәуелсіз және радикалды саясатын баяндады: діни бостандық үшін күресуге, шіркеу салымы мен жұмыссыз қызметтерді жоюға, салық салуды реформалауға және экономиканы жаңғыртуға, сондай-ақ жасырын дауыс беруге, сайлау құқығына және үш жылдық парламенттік мерзімге уәде берді – бұл төрт жылдан кейін хартистердің «Халық хартиясы» деп аталатын негізгі принциптеріне айналды. Шындығында, 1842 жылы Данкомб Парламентке «Халық хартиясы» бойынша екінші петицияны ұсынды. 3,3 миллионнан астам адам қол қойған петицияны Төменгі палатаның есігінен өткізу үшін жайып салуға тура келді. Финсберидегі радикалды депутат ретінде Данкомб көбірек ашық сөйлей бастады. Ол Джон Фрост пен басқа хартистердің босатылуын талап етті. Ол жаңа кедейлер заңына және Эдвин Чадвиктің басқа да «реформаларына» қарсы күресті. Ол түрмедегі жағдайды және психикалық аурулармен күресушілерге қарауды жария етті. Ол Ішкі істер министрлігінің итальяндық Маццини сияқты саяси оппозициялардың поштасын ашу тәжірибесін ашты, және кейіннен өзі де осыған тап болғанын мәлімдеді. Сонымен қатар, оған өте қымбат мәселе бойынша, ол Лорд Чемберлен кеңсесінің театрды цензуралау және шектеу өкілеттігін зерттеген және оны әжуалауға ұластырған комиссия төрағасы болды. Ол сондай-ақ діни бағыттары бөлек болғандардың, католиктердің және яһудилердің мүдделерін қорғады, оның ішінде барон Ротшильдтің Парламенттегі орнын алуға деген құқығын да қамтыды, және еврейлердің азаттығын ынталы түрде қолдады, өмірінің соңғы жылдарын Англиядағы яһудилер: тарихы мен зұлымдықтары туралы кітапты редакциялауға көмектесумен өткізді.

Еркіндегі радикалдар

Парламенттен тыс Дункомб жұмыс істейтін ерлер мен әйелдерді қолдауға күш салды. Ол 1845 жылы ұлттық сауда конференциясына төрағалық етті және Еңбекті қорғау үшін Біріккен саудалардың ұлттық қауымдастығын (NAUT) құруға көмектесті, жеті жыл бойы осы ұйымның президенті болып қызмет етті. Дункомб кәсіби одақтардың жиналыстарында жиі сөз сөйлейтін және бірнеше ереуілдерді ашық түрде қолдаған. Осы жұмбақ радикал театрлардың гримеркаларында да, Крокфорд пен Алмак сияқты эксклюзивті клубтардың құмар ойындары ойналатын залдарында да жайлы сезінді, онда ол 120 000 фунт стерлингке (140 000 фунт стерлингтен астам) сомасы жететін үлкен қарыз жинады (2006 жылғы фунт стерлингпен 8 миллионнан астам). Оның кредиторлары оны 1847 жылы тұтқындады және ол жазадан қашу үшін парламенттік иммунитетін пайдаланғаны үшін қатты сынға ілікті. Шындығында, оның қарсыластары Дункомбтің досы және саяси демеушісі Лорд Дурхэмді қолдау үшін жасаған бұрынғы Канада сапарының, шын мәнінде, қарыздан құтылудың амалы болғанын айтты.

Перформаттық саясат

Тіпті оның көптеген сыншылары да Дункомбтың Ұлыбритания Парламентінің палатасындағы ең шебер дебатшылардың бірі екенін мойындауға мәжбүр болды. Оның қызық әңгімелеу салты қарсыластарын әлсіз қылып, жақтастарын баурап алды. Оның пікір таластыруға негізделген сөйлеу стилі мен киім-кешек таңдауы тіпті Чарльз Диккенс "Николас Никлби" атты туындысындағы шағын суретте пародияланды. Жаңа саяси үлгіні көрсетіп, Дункомб парламентке жиналған саясаткерлерге ғана емес, сонымен қатар сол кездегі халықты "сырттағы адамдар" деп атаған көпшілікке де өнер көрсетті. Оның әсемдікке құштарлығына қарамастан, немесе, мүмкін, Воксхолл және Креморн саябақтары сияқты коммерциялық ойын-сауық орындарының және Кристалл сарайының танымалдылығы артып келе жатқандықтан, оның жарқын өнерінің арқасында ол халық арасында зор құрметке ие болды. Оның ләззатқа бойұсынуы, киім үлгісі және жеке өміріндегі көзге түсетін және нақты артықшылықтар, сыншыларының жиі айтқандай, саяси өмірден алаңдату тудырмай, керісінше, оның танымалдылығының маңызды бөлігі болған болуы мүмкін.

Ауру және өлім

Дункомб бронх ауруынан зардап шегіп, соңында осы аурудан қайтыс болды. 1847 және 1850 жылдар аралығында ол көбінесе парламентке қатысуға мүмкіндік болмайтынша ауырып жатты. Бірақ қашан мүмкін болса, ол қатысып, бойы әлсіреп, сүйегі көрініп, осы мәдениетті, жақсы өмір сүрген адам төмендегілердің құқықтары үшін Палатада тұрып сөйледі және кәсіби одақтардың ұзақ әрі қиын отырыстарын жүргізді. 1856 жылы, ауруы асқанда, ол Аустрия билігі тұтқындаған және өлім жазасынан қауіп көрген венгр революционері Иштван Тюррдің ісін қолдады, сондай-ақ британ үкіметінің араласуына және оны босатуға көмектесті. Дункомб 65 жасында Сассекс округінде қайтыс болды, ал бір аптадан кейін Лондонның Кенсал Грин зиратында жерленді.

Дункомбтің кітаптары

Данкомб, Томас Слингсби және Джеймс Акланд, Англиядағы еврейлер: олардың тарихы және зұлымдықтары (Лондон: Дж. Уэйд, 1866 ж.)