Кіріспе

Джон Джейдің «Федералист қағазы»

«Федералист» №4, «Сол тақырыпты жалғастыру: Сыртқы күш пен ықпалдан туындаған қауіптер туралы» деген тақырыпта, Джон Джейдің саяси мақаласы және «Федералист қағаздарының» төртіншісі. Алғаш рет 1787 жылдың 7 қарашасында «The Independent Journal» басылымында Publius псевдонимімен жарияланды, осы атпен барлық «Федералист қағаздары» жарық көрді. Бұл Джейдің АҚШ-ты қауіпті шетелдік ықпал мен әскери қақтығыстардан қорғау туралы төрт мақаласының үшіншісі. Ол «Федералист» №3-тің жалғасы болып табылады және «Федералист» №5-те одан әрі дамытылды. «Федералист» №4 Еуропа елдерінің Америка Құрама Штаттарына қарсы агрессиялық соғыс жүргізу мүмкіндігін қарастырады. Джей штаттардың бірігуі шетелдік мемлекеттердің АҚШ-ты жаулап алуына немесе штаттар арасында жік тудыруына кедерес жасайтынын, бірыңғай милицияның бірнеше шашыраңқы күштерге қарағанда артықшылықтарын және федералды үкіметтің барлық штаттардың мүдделерін ескере алу қабілетін атап көрсетті. «Федералист» №4 Джейдің орталықтандырылған үкіметке деген бейімділігінің және жеке штат үкіметтеріне деген күмәнінің айқын мысалы. АҚШ Конституциясы ратификацияланғаннан бері АҚШ-қа қарсы шетелдік шабуылдар өте сирек болды.

Қорытынды

Джей АҚШ-тың әділетсіз соғыстың нысанасына айналуына жол бермеу керектігін түсіндіреді. Оның пікірінше, елдер соғыс бастауға кез келген уақытта мүмкіндік алады. Ол абсолюттік монархтың жеке себептермен, мысалы, даңқ, кек алу немесе амбиция үшін соғысқа түсуі мүмкін екенін айтады. Сондай-ақ, ол халықаралық сауданы бақылау үшін АҚШ-пен қақтығысқа түсуге елдерді итермелейтін экономикалық себептерді де сипаттайды. Осы себептерге сүйене отырып, АҚШ-тың кез келген жетістігі Еуропа елдерінің назарын аударып, дипломатиялық шиеленісті күшейтеді деп қорытынды жасайды. Джей Еуропа елдерімен қақтығыстың алдын алу үшін АҚШ-тың штаттардың бірігуі арқылы ұлттық үкіметін нығайтуы керек деп санайды. Ол мысал ретінде Ұлыбританияның қарулы күштері мен милицияларын келтіреді, олардың біртұтас күш ретінде Англия, Шотландия және Уэльстің жеке күштерінен гөрі күштірек екенін атап көрсетеді. Бір федералдық үкімет бағынышты милиция жеке штаттардың милициясынан әлдеқайда тиімді болады, себебі американдық милиция елдің қай жеріне болса да қауіп төнген жағдайда ресурстарын шоғырландырып қорғай алады. Джейдің айтуынша, он үш жеке милицияға мұндай мүмкіндік берілмейді. Джей сонымен қатар Еуропа елдерінің саяси араласуына қарсы ескертеді. Оның сөзіне қарағанда, егер Америка үш-төрт конфедерацияға бөлінсе, олардың әрқайсысы Ұлыбритания, Франция және Испания сияқты Еуропа елдерінен қолдау таба алады. Осы конфедерациялар басқа конфедерациялардағы қақтығыстарға немқұрайлы қарауы немесе тіпті Еуропа елдерінің тапсыруымен бір-бірімен соғысуы мүмкін. Джей бұл эсседе ішкі бөліністің АҚШ-қа зиян келтіретінін ескертумен аяқтайды.

Бастапқы және жарияланым

Федералистік №4 Джон Джей жазған. Барлық Федералистік мақалалары сияқты, Федералистік №4 Нью-Йорк газеттерінде Публиус псевдонимдерімен жарияланды, мақсаты – АҚШ Конституциясының қағидаларын түсіндіру және Нью-Йоркті оны ратификациялауға ықпалдау. Ол алғаш рет 1787 жылғы 7 қарашада «Independent Journal» газетінде, одан кейін 8 қарашада «Daily Advertiser» газетінде және 9 қарашада «New York Packet» газетінде жарияланды. Соңғы газетте бұл мақала қате түрде Федералистік №3 деп белгіленген. Федералистік №4 Федералистік №3-тегі аргументті жалғастырды. №3 әділ соғыстан қорғану үшін одақ құруды жақтаса, №4 осы идеяны одан әрі дамытып, одақ әділетсіз соғыстан да қорғайды деп дәлелдеді. №4, №3-те айтылған көптеген ойларды нығайтып, толықтырды, соның нәтижесінде сыртқы қақтығыстардан қорғану үшін одақ құрудың екіталай аргументін қалыптастырды.

Талдау

Федералистік №4-те Джей мемлекеттерді шетелдік жаулап алудан қорғау үшін біріккен федералды үкіметтің қажеттігін айтты. Ол штаттардың арасында одақ болмаса, басқа елдер соғыс бастауға ынталанатынын қаушады, себебі штаттарды ұйымдастыруға федералдық басқару болмайды және экономикалық артықшылықтарды иелену оңай болады. Оның үкімет туралы түсінігі Томас Гоббс пен Джон Локкқа ұқсас, оны өзара сақтану одағы деп түсіндіреді. Джей адамдардың табиғатынан қақтығысқа бейім екенін мәлімдеді. Бұл сенім тарихи мысалдармен және Джейдің өмір бойындағы жанжалдармен негізделген. Ол өз аргументін мемлекеттерге қарсы әділетсіз соғыс тудыруы мүмкін себептерді, соның ішінде абсолюттік монархтардың еркі мен саудадағы бәсекелестіктерді сипаттап дәлелдеді. Сондай-ақ, Джей АҚШ-тағы одақты штаттар күрескен Ұлыбритания одағымен салыстырды, осы принциптердің де осы жерде қолданылатынын айтты. Осы мысалда ол меркантилистік Навигациялық актілерді де қолдағандығын білдірді.

Салдары

Джей Федералист №5-тегі өз аргументін жалғастырды, ол Федералист №4-тегі негізгі аргументтерді қайталады. Александр Гамильтон кейіннен осы эсседе білдірілген британдық меркантилизмін қолдауын қайта баяндады. 21-шы ғасырда АҚШ-қа басып кіру немесе конвенциялық соғыстан қырсық қауіп төніп тұрған жоқ, негізгі қауіптер киберсоғыс және жаппай қырып-жою қарулары болып табылады, оның ішінде қарсыластың мемлекеттерінен бөлек, террористік топтар да бар. Америка Құрама Штаттары Солтүстік Америка еркін сауда аймағы, НАТО және Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты халықаралық ұйымдарға қатысу арқылы өзара қорғанысты күшейтуге ұмтылды.