Кіріспе

Александр Гамильтонның «Федералист» еңбегі

«Мемлекеттер арасындағы қақтығыстардың салдары» деп аталатын «Федералист» №8 – Александр Гамильтонның саяси мақаласы және «Федералист» еңбектерінің сегізіншісі. Алғаш рет 1787 жылғы 20 қарашада «New York Packet» газетінде Publius псевдонімімен жарияланды, осы атпен барлық «Федералист» еңбектері жарық көрген. Бұл тұрақты армияға қарсы шыққандарға жауап ретінде жазылған, және АҚШ штаттары бірікпеген жағдайда олардың арасында әскери қақтығыс туындаса не боларын қарастырады. «Федералист» №8 еңбегінде штаттар бірікпесе және әскери қақтығысқа ұшыраса, тұрақты армия ұстауға мәжбүр болатыны айтылады. Мұндай армиялар азаматтық құқықтарды шектеуге және зұлымдыққа алып келуі мүмкін. АҚШ ұлттық деңгейде бірыңғай армияны ұстаған дұрыс, оны бақылау оңайырақ болады. Мақалада география армияны ұстау факторы ретінде сипатталады, мұхит АҚШ-ты еуропалық басқыншылықтан қорғайды, бірақ штаттарды бір-бірінен қорғай алмайды.

Қорытынды

Публий мемлекеттер арасындағы соғыстың Еуропа мемлекеттері арасындағы соғысқа қарағанда азаматтар үшін қаттырақ болатынын айтады, себебі мемлекеттерде бекіністер мен тұрақты армия сияқты қорғаныс инфрақұрылымы жоқ. Оның пікірінше, бұл мемлекеттерді қауіпсіздік үшін еркіндіктен бас тартуға итермелейді. Публий, ұсынылып отырған Конституция тұрақты армияға рұқсат берсе де, егер мемлекеттер бірікпесе, мұндай армиялар сөзсіз пайда болады, ал бұл өз кезегінде мемлекеттерді еуропалық үкіметтерге ұқсас деспотизмді қабылдауға алып келеді деп ескертеді. Публий мемлекеттерді бір-бірімен соғысқандарына қарамастан, тұрақты армиясы болмаған ежелгі грек республикаларымен салыстырады. Ол, қазіргі заманғы өнеркәсіп және соғыс саласындағы даму азаматтық әскерлер тұжырымын іс жүзінде мүмкін емес етіп жіберді деп түсіндіреді. Содан кейін ол, жиі шабуылға ұшырайтын елдің армиясын, азаматтық бостандықтарды шектеу қаупі бар үлкен күштермен салыстырады, ал сирек шабуылға ұшырайтын елдің армиясын кішірек етіп ұстауға болады, демек бостандықтарды шектеу мүмкіндігі де азаяды. Публий мемлекеттерді Ұлыбританиямен салыстырады, ол сумен Еуропадан бөлінгендіктен және үлкен тұрақты армияны ұстау қажеттілігі болмағандықтан деспотизмнен сақталып келді. Оның айтуынша, егер штаттар біріксе, АҚШ-та осындай артықшылыққа ие болуы мүмкін, бірақ егер олар бөлініп кетсе, жау мемлекеттерге айналады.

Бастапқы және жарияланым

Федералистік №8-ді Александр Гамильтон жазған. Барлық Федералистік қағаздар сияқты, бұл да Публиус деген псевдониммен Нью-Йорк газеттерінде АҚШ Конституциясының қағидаларын түсіндіру және Нью-Йоркты оны бекітуге көндіру мақсатымен жарияланды. Алғаш рет 1787 жылғы 20 қарашада «Нью-Йорк пакеті» газетінде, содан кейін 21 қарашада «Daily Advertiser» және «Independent Journal» газеттерінде жарияланды. Федералистік №8 Федералистік №7-нің аргументін жалғастырып, одақ штаттарға бөлінуден гөрі жақсырақ қауіпсіздік беретінін айтты. Федералистік қағаздардың алғашқы жеті мақаласында тұрақты армия мәселесі талданбаған; ұсынылып отырған конституцияға қарсылар ұлттық тұрақты армия штаттар үшін қауіпті болады деп қорқып жүрді.

Тұрақты әскер

Гамильтонның өмірінде саяси философияда үкіметтің мөлшері мен орталықтандырылуы мемлекеттің соғысқа қатысуымен байланысты екені жиі қабылданды. Ол тұрақты армияның қауіпті екенін мойындаса да, мұндай армияның болуына қарсы шыққандарға көп сенім артпады. Гамильтон армия халыққа адал болады және мемлекеттерге қарсы әскери қимылдарға қарсы тұрады деп сенді. Ол мәселені кепілді сәтсіздікке қарсы тәуекел ретінде қарастырды, себебі Гамильтон мемлекеттер арасындағы соғыстың аса ауыр салдарға алып келетініне сенді, өйткені мемлекеттерде өздерінің бекіністері мен тұрақты армиялары болмады. Бұл соғыс уақытында "тоналғандық пен құлшылыққа" әкеліп соқтырады, жау әскерлерінің кіруін болдырмау үшін бекіністер мен тұрақты армия құруға түрткі болады. Тұрақты армия ұлттық үкімет құрамында құрылғаннан гөрі қоғамда тереңірек орнығады. Гамильтон заманауи соғысты ежелгі Грециядағы соғыспен салыстырып, гректерге тұрақты армияның қажеті болмағанын айтты. Ол гректердің азаматтық сарбаздарды пайдаланғанын, ал қазіргі индустрияның дамуы адамдардың кәсіптерін тастап соғысқа баруын қиындататынын, сондай-ақ соғыс өнерінің жетістіктері жаттығусыз адамдардың сарбаз болуын қиындататынын түсіндірді. Ежелгі гректер де өздерінің жұмыстарынан алынып, армияға шақырылған, ал қазіргі ерікті армия кәсіби мамандарға өздерінің мансаптарын сақтауға мүмкіндік береді. Гамильтон кәсіби сарбаздардың тобы қоғамда сарбазға құрметтің аурасын қалыптастыратынын, бұл азаматтың қоғамдағы орнын төмендетуі мүмкін екенін ескертті. "Федералист" №8 еңбегінде қазіргі индустрияны қоғам үшін құнды нәрсе ретінде атап, адамдарды соғыстан басқа кәсіптерге шақырған жетістіктерді сипаттады. Сонымен қатар, ол индустрияның осы кеңеюі соғыс өнерінің дамуына мүмкіндік бергенін мойындады. Эссе "Федералист" №1 еңбегіндегі бір идеяны қайта қарастырды: АҚШ-тың осындай қолайлы жағдайға кездейсоқ түрде тап болғаны. "Федералист" №2 еңбегінде бұл жағдайдың құдайдың құдіретімен келгені айтылды. Ортақ қорғаныс үшін орталық үкімет аясында бірігу идеясы Томас Гоббс пен Джон Локк философиясының маңызды бөлігі болып табылады. Гамильтон "Федералист" №8 еңбегінде "табиғи жағдайды" сипаттады, бұл Хоббс сипаттаған "адамзаттың табиғи жағдайына" ұқсас. Гамильтон сипаттағандай, табиғи жағдай үкіметтің халықпен басқарылуына кедерілді; ол соғысқа басталады, бұл армияның күшеюіне, ал одан әрі деспотизмге әкеледі.

Географиялық артықшылық

Гамильтон «Федералист» №8-де географияға жүгінді, бұл Джон Джейдің бұрынғы эсселерінде жасалғанға ұқсас еді. Ол АҚШ географиялық тұрғыдан басқа елдерден оқшауланғандықтан үстемдікке ие екеніне сенді және бірнеше мемлекетке бөліну осы үстемдікті жояды деп ескертті. Егер штаттар бөлек болса, Гамильтон олардың Еуропа елдерімен қақтығыстарында ешқандай айырмашылық болмайды деп мәлімдеді. Гамильтон осы жағдайды арал мемлекеті болғандықтан өзін басқа еуропалық елдермен қақтығыстан оқшаулай алған Ұлыбританиямен салыстырды. Бұл Ұлыбританияға еркіндікті шектейтін тұрақты армия құрудан аулақ болуға мүмкіндік берді. Британ аралдарындағы бейбітшілік 1707 жылы Англия мен Шотландия бірігіп Ұлыбритания Корольдігі құрылғаннан кейін ғана орнады. Осы логиканы АҚШ-қа қатысты қолданған Гамильтон штаттар біріккен жағдайда қақтығыстан оқшауланатынын, ал егер бөлініп кетсе, континенттік Еуропа сияқты бір-біріне қарсы жау болып қоршалғанын айтты. Америка демократиясына ұқсас түсіндірмені 19 ғасырдың саяси ғалымы Алексис де Токвиль АҚШ-ты зерттеуінде келтірді, бірақ де Токвиль штаттар бірікпеген жағдайда не болатынын ескермеді. Тұрақты армияға қарсылардың наразылығын басу үшін Гамильтон басып кіру ықтималдығының төмендігі американ армиясының шағын болып қалатынын білдірді.

Салдары

Гамильтон Федералистік № 24-тен № 29-ға дейін тұрақты армия туралы аргументтерін жалғастырды. Федералистік № 41-де Джеймс Мэдисон Гамильтонның географиялық оқшауланудың Ұлыбритания мен АҚШ үшін артықшылық екенін айтқан пікірін қайталады. Федералистік № 51-де Мэдисон Гамильтонның еркіндікті құрбан ету қаупі туралы аргументін қайталады, қауіпсіздіктің орнына әділдікке сол логиканы қолданды. Антифедералистік қағаздар Федералистік № 8-ге қарама-қарсы ұстанымды білдірді, ұсынылған конституцияны тұрақты армия құруға рұқсат бергені үшін сынады. Конституция ратификацияланғаннан кейін көп ұзамай, оған Құқықтар туралы билль қосылды. Екінші түзету жеке азаматтарға қару ұстау құқығын және штаттарға жасақ құру құқығын кепілдік берді, ал Үшінші түзету әскерилерге жеке азаматтардың үйлерінде сарбаздарды орналастыруға тыйым салды. Гамильтон болжағандай, АҚШ-тың географиялық орны 1812 жылғы соғысты қоспағанда, тікелей басып алудан сақтады. Оның штаттардағы біртілдік соғысқа алып келетіні туралы болжамы Америка Азамат соғысында да расталды. Гамильтонның әскерді жеңілдікке ие топ ретінде сипаттауын әскери қызметпен байланысты батырлық және қаһармандық ұғымдарымен салыстыруға болады. Федералистік қағаздар жазылғаннан бері тұрақты армияға қатысты қоғамдық пікір өзгерді. Енді АҚШ-та әскери күш еркіндікті қорғауға кедергі емес, оны қорғау құралы ретінде қарастырылады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ күшті тұрақты армия құрды және НАТО мен Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты әскери қолдауды қамтитын халықаралық одақтарға қосылды. Содан бері АҚШ өз армиясын әлемнің басқа бөліктеріндегі қарсыластарымен қақтығысқа түсірді, номиналды түрде демократияны қорғау үшін, бірақ сонымен қатар өзара қорғаныс арқылы өзінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін де.