Кіріспе

Польша ақыны және белсенді Томаш Зан (21 желтоқсан 1796, Миасата, Вилейский уезі, Минск губерниясы, Ресей империясы (қазіргі Беларусь) – 19 шілде 1855, Какючина, Орша, Ресей империясы) – көрнекті поляк және белорус ақыны және белсендісі. Зан өз заманының мәдени және әдеби қозғалыстарында маңызды рөл атқарды, поляк және белорус мәдениеттерін сақтау және дамытуды қолдады. Занның поэзиясы патриотизм, табиғат және адамның өмірі сияқты әртүрлі тақырыптарды қамтиды. Ол белорус әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі ретінде танылады.

Өмірбаян

Ол 1796 жылғы 21 желтоқсанда Ресей империясының Минск губерниясында (қазіргі Беларусьтің Маладзечна ауданы) Вилейск уезінің Миасатта ауылында дүниеге келген. 1820-1823 жылдары Вильнюс университетінде оқыған, онда ол Адам Мицкевичпен достық қарым-қатынас орнатты, ол кейін Польшаның ең белгілі ақыны болды. Зан екі жасқа үлкен болғандықтан, Мицкевичке кеңесші және дос болды. 1817 жылы ол Филоматтар қоғамының (Towarzystwo Filomatów) құрылуына қатысты, 1820 жылы Радиаторлар қоғамының (Towarzystwo Promienistych), ал 1820-1823 жылдары Филареттер қоғамының (Zgromadzenie Filaretów) президенті болды. Бұл қоғамдардың бәрі Вильнюстегі поляк мәдени және саяси қызметіне арналған студенттік ұйымдар еді. Осы ұйымдардағы қызметі үшін ол Ресей билігі тарапынан Сібірге жер аударылды (1824 жылдан 1837 жылға дейін), сол кезде ол Александр фон Гумбольдттың 1829 жылғы ғылыми экспедициясына көмектесті. 1837-1841 жылдары Санкт-Петербургте кітапханашы болып жұмыс істеді, содан кейін Вильнюске қайтып келді. Зан поляк ақыны Казимира Илаковичцовнаның әкесі болды.

Мұра

Оның поэзиясы көбінесе сатирикалық, ең белгілісі – "Згон табакиері" атты қаһармандық-комедиялық шығармасы.