Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Биешчады таулары (Биешчады; Бещади; Besszádok) – Польшаның оңтүстік-шығысынан, Словакияның солтүстік-шығысынан басталып, Батыс Украинаға дейін созылатын тау тізбегі. Ол Шығыс Бескидтердің (Beskidy Wschodnie; Східні Бескиди) батыс бөлігін құрайды және жалпы алғанда Сыртқы Шығыс Карпаттардың бір бөлігі болып табылады. Тау тізбегі Łupków асуы (640 м) мен Vyshkovskyi асуы (933 м) аралығында орналасқан. Биешчадидің ең биік шыңы Украинадағы Пикуй тауы (1405 м), ал Польша бөлігінің ең биік шыңы – Тарника (1346 м). Биешчадидің жоғарғы бөліктері полонина деп аталатын тау шалғындарымен жабылған.
Mountain range in Poland, Slovakia, and Ukraine
Bieszczady Mountains (Bieszczady; ; Бещади; Besszádok) is a mountain range that runs from the extreme south east of Poland and north east of Slovakia through to western Ukraine. It forms the western part of the Eastern Beskids (Beskidy Wschodnie; Східні Бескиди), and is more generally part of the Outer Eastern Carpathians. The mountain range is situated between the Łupków Pass (640 m) and the Vyshkovskyi Pass (933 m). The highest peak of Bieszczady is Mt Pikui (1405 m) in Ukraine. The highest peak of the Polish part is Tarnica (1346 m). Upper parties of Bieszczady are covered with montane meadows called polonyna (полонина; połonina; ).
Мерзім
Биешчади термині поляк тілінен ағылшын тіліне енген. Польшада бұл термин көбінесе (тар мағынада) Биешчади аймағының поляк бөлігін білдіреді, ал кең мағынада бүкіл аймаққа да қатысты болуы мүмкін. Словакияда Биешчади аймағы Бешчади деп белгілі, ал аймақтың словак бөлігі Буковец таулары деп аталады. Украинада Биешчади аймағы Бещади (Бещади) деп танылады, ал аймақтың әртүрлі бөліктері көбінесе екі немесе одан көп атау нұсқасына ие (тұрақсыз терминология), әдетте Бещади сөзі басқа терминдермен біріктіріледі. Тарихи тұрғыдан алғанда, Биешчади/Бешчади/Бещади терминдері жүзделген жылдар бойы Польша мен Венгрияның ежелгі Корольдігін бөліп тұрған тауларды сипаттау үшін қолданылып келген. 1269 жылғы латын тіліндегі дереккөз оларды "Beschad Alpes Poloniae" (аудармасы: Польшаның Биешчади таулары) деп атады. Польшалық халықтық этимология Биешчади терминінің Биес және Чад (немесе Чорт) сөздерінен шыққандығын айтады, сондай-ақ поляк тіліндегі көпше түрінің -y жұрнағы қосылған. Кейбір халық аңыздары таулардың пайда болуын Биези мен Чадидің шайтандық әрекеттерімен байланыстырады, ал басқа аңыздарда таулар Биези мен Чадинің әскерлерімен толы болғаны айтылады, сондықтан олардың аты осылай аталып кеткен. Тағы бір, азырақ ықтимал болжам – бұл термин орта төменгі неміс тіліндегі beshêt, beskēt сөздерімен байланысты болуы мүмкін, яғни суайрық.
The term Bieszczady has been introduced into English from Polish. In Poland, the term usually refers (in the narrower sense) to the Polish part of the Bieszczady region, while in the wider sense it can also refer to the entire region. In Slovakia, the Bieszczady region is known as Beščady, while the Slovak part of the region is called Bukovec Mountains In Ukraine, the Bieszczady region is known as Beshchady (Бещади), while various parts of the region often have two or more name variants (unstable terminology), usually containing the word Beščady in combination with some other terms. Historically, the terms Bieszczady/Beščady/Beshchady have been used for hundreds of years to describe the mountains separating the old Kingdom of Hungary from Poland. A Latin language source of 1269 refers to them as "Beschad Alpes Poloniae" (translated as: Bieszczady Mountains of Poland). The Polish folk etymology holds the term Bieszczady to have stemmed from the terms Bies and Czad (possibly from Chort) along with the Polish plural y stem giving Bies + czady + y. Some folk stories connect the origin of the mountains to the demonic activity of the Biesy and Czady, while other folk stories tell of the mountains being populated with hordes of Biesy and Czady, hence the name. Another less probable possibility is the term being related to Middle Low German beshêt, beskēt, meaning watershed.
Тарих
Тарихқа дейінгі дәуірде қоныстанған Оңтүстік-Шығыс Польша аймағы, қазіргі Биешчады, Римге дейінгі дәуірде кельттер, готтар және вандалдар сияқты түрлі тайпалардың шапқынына ұшырады (Пжеворск және Пухов мәдениеттері). Рим империясы құлағаннан кейін, оның Оңтүстік-Шығыс Польшаның көп бөлігі (Санның төменгі ағысы) құрамында болғандықтан, венгрлер мен Батыс славяндары бұл аймаққа еніп келді. Аймақ кейіннен Ұлы Моравия мемлекетінің бір бөлігіне айналды. 899 жылы венгр тайпалары Ұлы Моравия империясының ортасына шабуыл жасағаннан кейін, аймақтағы лендиандар венгрлерге адалдықтарын жариялады. Содан бері аймақ кем дегенде 9 ғасырдан бастап Польша, Киев Русі және Венгрия арасындағы талас нысаны болды. Бұл аймақ алғаш рет 981 жылы Киев князі Владимирдің Польшаға жорық жасағанда айтылды. 1018 жылы ол Польшаға қайта оралды, 1031 жылы Киев Русіне, ал 1340 жылы Польшаның Казимир III оны қайтарып алды. Биешчады Карпат тауларының стратегиялық маңызды аймағы болды және 1914/1915 жылдардың қысында Бірінші дүниежүзілік соғысының Шығыс майданындағы шайқастарда қатты даулы болды. 1947 жылға дейін Польшалық Биешчад тауларының халқының 84% -ы бойколар болды. 1947 жылы Яблонкиде украиндық көтерілісшілердің (УПА) қолынан поляк генералы Карол Сверчевскийдің қазасы, бойколардың қоныс аударуына тікелей себеп болды, бұл «Висла операциясы» деп аталды. Осыдан кейін аймақ көбінесе құмсыз қалды. 2002 жылы президент Александр Квасьневский осы операцияға өкініш білдірді. 1991 жылы ЮНЕСКО Шығыс Карпат биосфералық қорығы құрылды, ол аймақтың үлкен бөлігін қамтиды және Словакия мен Украинаға дейін созылады. Оған Биешчади ұлттық паркі (Польша), Полонины ұлттық паркі (Словакия) және Ужанский ұлттық табиғи паркі (Украина) кіреді. Бұл қорықта қара тұрқыштар, қоңыр аюлар, қасқырлар және бизондар сияқты жануарлар мекендейді.
Settled in prehistoric times, the south eastern Poland region that is now Bieszczady was overrun in pre Roman times by various tribes, including the Celts, Goths and Vandals (Przeworsk culture and Puchov culture). After the fall of the Roman Empire, of which most of south eastern Poland was part (all parts below the San), Hungarians and West Slavs invaded the area. The region subsequently became part of the Great Moravian state. Upon the invasion of the Hungarian tribes into the heart of the Great Moravian Empire around 899, the Lendians of the area declared their allegiance to the Hungarians. The region then became a site of contention between Poland, Kievan Rus and Hungary starting in at least the 9th century. This area was mentioned for the first time in 981, when Volodymyr the Great of Kievan Rus took the area over on the way into Poland. In 1018 it returned to Poland, 1031 back to Rus, in 1340 Casimir III of Poland recovered it. Bieszczady was one of the strategically important areas of the Carpathian mountains bitterly contested in battles on the Eastern Front of World War I during the winter of 1914/1915. Up until 1947, 84% of the population of the Polish part of the Bieszczadzkie Mountains was Boyko. The killing of the Polish General Karol Świerczewski in Jabłonki by the Ukrainian Insurgent Army in 1947 was the direct cause of the replacement of the Boykos, the so called Operation Vistula. The area was mostly uninhabited afterward. In 2002, then president Aleksander Kwaśniewski expressed regret for this operation. In 1991, the UNESCO East Carpathian Biosphere Reserve was created that encapsulates a large part of the area and continues into Slovakia and Ukraine. It comprises the Bieszczady National Park (Poland), Poloniny National Park (Slovakia) and the Uzhansky National Nature Park (Ukraine). Animals living in this reserve include, among others, black storks, brown bears, wolves and bison.
Автоспорт
Таулар 2014 жылғы Халықаралық көліктерді тауға көтеру кубогының кезеңі ретінде қолданылды.
The mountains were used as a round in the 2014 International Hill Climb Cup.