Кіріспе

Reaper – американдық жазушы Бен Мезричтің 1998 жылы жарық көрген екінші романы. Ол Telecon корпорациясының жүйесіне жасырылған "компьютерлік вирустың" тарихын баяндайды. Вирус компьютер экранының алдында отырған адамдарды жоқ қылып, қырғынға ұшырата бастайды. Осылайша, ол Telecon жүйесіне қосылған әрбір адамға қауіп тудырады. Кейіннен кітап Жанин Тернер мен Антонио Сабатоның басты рөлде ойнаған "Қателік" (Fatal Error) атты телефильмге бейімделді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бір топ заңгерлер Телекон корпорацияларын құлату үшін жиналғанда, кенеттен олардың барлығы АҚШ Армиясының Жұқпалы аурулар зерттеу институты (USAMRIID) "CaV" деп жіктеген риновирусқа шалдығады. Сол уақытта біздің басты кейіпкеріміз Ник Барнс жедел жәрдем машинасының артқы бөлігінде көлік апатынан зардап шеккен әйелді құтқаруға тырысады. Жоғары жылдамдықты операциядан кейін, әйелдің кеудесіндегі көкпек қанды алып тастау арқылы құтқарылады. Өмірін қиындықпен сақтап қалғаннан кейін, Ник пен оның әріптесі Чарльз ауруханаға жетеді. Ник әйелдің өмірін сақтау үшін қолданған қауіпті тактикасы үшін жұмыстан шеттетілуі мүмкін. Ауруханадан шыққаннан кейін, олар беті ұрып-соғылған үй күзетшісі бар кеңсе ғимаратына келеді. Ол кеңсе ғимаратындағы індеттен аман қалған жалғыз адам еді. Оны емдегеннен кейін Ник және оқиға орнындағы бірнеше полицейлер заңгерлер кеңсесіне барып, тоғыз адамның қорқынышты түрде кальцификацияланған денесін көреді. Бірнеше минуттан кейін USAMRIID аймақты карантиндік аймаққа айналдырады және Ник пен басқа полицейлерді оңай жібереді, өйткені олар вирустың оларға әсер етпейтінін біледі. Операцияның жетекшісі Саманта Крейг не болып жатқанын анықтауға тырысқаннан кейін Никті жұмыстан шығарады. Уақыт өте келе, Ник карантин аймағына кіруге тырысады, бірақ қарулы сарбаздар тобы тоқтатады. Ол Бостон ауруханасына жеткізіліп, тәртіп бұзғаны үшін жұмысынан шеттетіледі. Саманта Никтің әйелі Дженнифердің ЖИТС-тің құрбаны болғанын және Никтің оң қолын жоғалтуға жақын болған көлік апатынан қаза тапқанын біледі. Ол сондай-ақ оның микробиология мамандығы бойынша білімі бар екенін біледі. Саманта да туыстарын жоғалтқан; оның інісі Джеффри қайтыс болды. Екеуі аурудың себебін анықтау үшін тергеуді бастағанда, CaV функцияларын ашқаннан кейін бұрынғы зерттеулеріне қайшы келеді. Бұл оқиғалар орын алған кезде Telecon компаниясының президенті Маркус Тил "Үлкен іске қосу" кезінде Microsoft және басқа компьютерлік компаниялардан асып түскен өзінің оптикалық талшықты жүйесін іске қосуға дайындалуда. Қызметкерлердің арасында дау туындайды, өйткені кейбіреулері қайтыс болып жатыр, ал жетекші бағдарламашы Мелора Паркридж технология бүкіл өркениетке жасағаннан кейін әлемге кек алуды жоспарлай бастайды. Ол "Үлкен бұрылыс" кезеңінен кейін әлемдегі барлық технологияларды жою үшін "Жоқтырғыш" (Reaper) құрамын жасайды. Вирус компьютерлерді өртеп жібере алады, бірақ ол вирустың өзін-өзі танытатынын және адамдарды компьютерлердегі пернетақталарға электр тогымен соғу арқылы немесе CaV-ны қару ретінде пайдалану арқылы өлтіретінін білмейді. Вашингтонда CaV-тан әйел өлтірілгеннен кейін, Ник компьютерлер адамдарды өлтіреді деп сенуді бастайды. Оның сенімі вирустың миға шабуыл жасап, барлық жасушаларды кальцийлендіруге шақыратынын білгеннен кейін, аутопсияға қатысқаннан кейін кеңейтіледі. Оны ең қорқытқан нәрсе - вирус тек "Телекон" жүйесінде бета-тесті жүргізілген адамдарға әсер еткені. Бұл кісі өлтіруші компьютерлік вирус екенін және оның миға әсер ететін беймәлім жарық үлгісін шығаратынын айтады. Вашингтон инфекциясының суреттерін алғаннан кейін олар Маркус Тилмен вирус туралы сөйлесу үшін Телеконға барып, талшықты оптика туралы біраз біледі. Ол олардың талаптарын жоққа шығарып, мазалау фактісін тіркеді. Ник жұмыстан шығарылды, ал Саманта CaV-ты іздеу ісінен шеттетіледі. Самантаның досы оның іздеуін заңсыз қаржыландыру арқылы көмектесуді шешеді. Ақырында олар Самантаның бұрынғы жігітін жіберіп, жүйеге тым терең еніп кетеді. Ник Самантаның бұрынғы жігітін өлтірген қарулы адамдармен атысқа түседі. Саманта мен Ник өздері ғана, сондықтан олар қызметкерлер туралы ақпаратты табу үшін жүйеге өздері кіруді шешеді. Олар әскерилердің қолданатын құпия кодты біледі. Reaper өзі сынақ үшін құпия кодты пайдаланып отыр. Олар жеткілікті ақпарат алғаннан кейін, деректерді қарап, бағдарламашылардың біріне үйленген әйелді іздестіреді. Олар тереңдеп барады, ақырында Мелора оларды табады. Одан кейін, айналасындағы көмекке келгендердің бәрі жаудың қолынан қаза табады немесе жарақат алады. Терең енгеннен кейін Нед Диккерсон есімді адам да Reaper-ге көмектесу арқылы Reaper-дің құрбаны болады. Reaper қазір CaV сияқты жарық үлгілерін пайдалана алады, адамдарды сызықтық тапсырмаларды орындау үшін басқарады. Ол дамып келе жатқандықтан, бұл міндет қазір әлсіз. Мелора енді өзінің жоспарын аяқтауға дайын, ол Reaper-ді Telecon-ның негізгі компьютеріне жібереді, оның CaV-ны пайдалануға немесе адамдарды басқаруға қабілетті екенін білмейді. "Үлкен іске қосу" күні Маркус Тил Мелорадан жарты сағат бойы кепілге алынады. Ник пен Саманта енді ғимаратқа кіріп, алдағы апатты тоқтатуға тырысады. Компьютерді өшіруге тырысқанда, Нед ес-түссіз күйде мылтықпен пайда болады. Ол Ник пен Самантаны атып бастайды. Нед Тилді атып, компьютерді өшіруге және вирусты карантиндеуге қажетті кілт картасын алып қойғандықтан, олар көшеде қуалайды. Ақырында олар Недті табады, мыңдаған адамдардың көз алдында өлтіріп, "Үлкен іске қосуды" тоқтатады. Әрең әлемді құтқарып, Microsoft жобаны өз қолына алады және жүйенің жетекшісі болады. Ник пен Саманта үйленеді. Ник компьютерді қосады, көк экранды көреді - олар Reaper-ді тоқтатуға сәтсіз болғанын білдіреді.

Сыни қабылдау

Романға аралас және жағымсыз пікірлер айтылды. Kirkus Reviews аралас пікір білдіріп, "Оқиға өте қарқынды дамиды, бірақ кейіпкерлері көлденең, ал оның шешімі, 1950-ші жылдардағы қорқынышты фильмдердегі ең ескі сөздерге толы, көңіл көншітпейді" деп жазды. Publishers Weekly жағымсыз пікір жазып, "Reaper қарапайым стильде жазылуынан және басқа медициналық триллерлерден көшірілген кейіпкерлердің көптігінен тез өзінің қызығуын жояды, сондықтан оқу қиынға түседі" деді. Melissa Rockicki, Library Journal үшін жазған жағымсыз пікірінде, "Жебегіш өте сенімсіз кейіпкерлері мен мүмкін емес жағдайларының арқасында шындыққа ұқсамайды" деп жазды.