Кіріспе

Вильгельм Фильдерман (тегі сондай-ақ Фильдерман деп жазылады; 14 қараша 1882 – 1963) – 1919 және 1947 жылдар аралығында румындық еврей қауымының адвокаты және басшысы болды; одан әрі, ол румын парламентінде еврейлердің өкілі еді.

Ерте өмір

Фильдерман 1882 жылы Румынияның астанасы Бухарест қаласында дүниеге келді. 1909 жылы Парижде заң ғылымдарының докторы атанды. Одан бөлек, Филдерман Бессарабия және Буковинадағы еврейлердің өмірін сақтау үшін бар күшін жұмсады, алайда өкінішке орай, оның басқа да тырыстарынан өзгеше, бұл әрекеттері көбінесе нәтижесіз болды. 1943 жылы Филдерман румын еврейлеріне қосымша салық салуға қатысты қарсылығын ашық білдірді, осыдан кейін Антонеску оны Транснистрияға жер аударып жіберді, бірақ үш айдан соң Папаның нунциясы мен Швейцария және Швеция елшілерінің араласуы арқасында босатылды.

Кейінгі өмірі

1944 жылы Кеңес әскері Румынияны басып алғаннан кейін, Фильдерман еврейлердің мүлігін қайтару күресін жетектеп, Қоғамдар федерациясының және Румыниялық еврейлер одағының президенті болып қайта тағайындалды, сондай-ақ JDC өкілі де болды. Фильдерман еврей жастарын антисемиттік румын армиясына әскерге шақырудан қорғады. Осы кезеңде Фильдерман румын коммунистік партиясын қолдамағаны және оған қатысты еврей демократиялық комитетіне қосылмағаны үшін еврей коммунистерімен келіспеушілікке түсті. Осы коммунистердің ықпалымен 1945 жылы Фильдерман тұтқындалды, бірақ бес күндік аштықтан кейін ғана босатылды. Одан кейін Фильдерман үш апта үй қамауында болды, сонымен қатар румын коммунистік билігі мен румын еврей коммунистері тарапынан оны қорлау мен қорқыту күшейді. 1948 жылдың қаңтар айында Фильдерман британдық шпион деген айыппен тағы тұтқындалатыны туралы ескерту алғаннан кейін Румыниядан Парижге, Францияға құпия түрде қашып кетті. Фильдерман 1963 жылы 80 немесе 81 жасында қайтыс болғанға дейін Парижде тұрды. Фильдерманның өлімінен кейін оның мұрағаты өсиеті бойынша Яд Вашемге тапсырылды.