Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ерлинг Скьялгссон, Сола (Сола, Рогаланд, 975 – Бокнафьорден, 21 желтоқсан 1028, Сола, Рогаландта жерленген), "Rygekongen", Рогаландтағы Херсе/Хёвдинг, 10 ғасырдың соңы мен 11 ғасырдың басында Норвегияның саяси қайраткері болды. Ол осы кезеңдегі тарихи норвегиялық әлеуметтік жүйенің ең көрнекті қорғаушысы деп есептеледі. Ерлинг дәстүрлі шағын, тәуелсіз мемлекеттер мен тің жүйесі үшін, Фейрхейр әулетінің реформаторларына қарсы күресті.
Erling Skjalgsson, på Sola (Sola, Rogaland, 975 – Boknafjorden, 21 December 1028, bur. Sola, Rogaland), "Rygekongen", Herse/Høvding i Rogaland, was a Norwegian political leader of the late 10th and early 11th centuries. He has been commonly seen as this period's foremost defender of the historic Norwegian social system. Erling fought for the traditional small, autonomous kingdoms and the þing system, against the reformists of the Fairhair family line.
Өмірбаян
Норвегиялық-исландия сагасы дәстүріне сәйкес, Торлейв Скьяльг Огмундссонның ұлы Эрлинг Скьяльгссон Батыс Норвегиядағы ең белгілі рулардың біріне жатқан. Ол Солтүстік Ярендегі Сола шаруашылығында тұрған. Оның әпкесі Трондендегі маңызды басшы, Бьяркёйдің Торе Хундының інісі Сигурд Торессонға үйленген. Эрлингті Гүлатин аймағының шаруалары саяси көшбасшы етіп бекітті. Олар оның Олав Триггвасонның әпкесі Астрид Триггвесдаттермен, Викен корольдігінің патшасы Триггве Олафссонның қызы және Астрид Эриксдаттермен некелесуін талап етті. Астрид бастапқыда бас тартты, бірақ кейін ағасының қатты ықпалымен келісім берді. Эрлинг Скьяльгссон 996 жылдың жазында крещениеден өтіп, Астридке үйленді. Осылайша Эрлинг король Олавтың билік құрған соңғы төрт жылындағы маңызды одақтасы болды. Олав Эрлингке Согнефьорд пен Линдеснес арасындағы барлық жерді басқаруға берді.
According to the Norwegian Icelandic saga tradition Erling Skjalgsson, son of Torleiv Skjalg Ogmundsson, belonged to one of the most prominent clans in western Norway. He lived on the farm Sola in Nord Jæren. His sister was married to Sigurd Toresson, an important chief in Trondenes and the brother of Tore Hund of Bjarkøy. Erling was established as a political front figure by the farmers of Gulaþing. They demanded that he be married to Olav Tryggvason's sister Astrid Tryggvesdatter, daughter of Tryggve Olafsson, king of Viken, and wife Astrid Eiriksdatter. Astrid initially refused but later agreed only after strong pressure from her brother. Erling Skjalgsson was baptized and married to Astrid during the summer of year 996. Erling thus became an important ally during the remaining four years of King Olav's reign. Olav awarded Erling all the land between the Sognefjord and Lindesnes to rule.
Мансап
Сволдер шайқасында Олав Триггвасон жеңілгеннен кейін, жеңіске жеткен басшылар Норвегияны үш аймаққа бөлді. Осы жылдары Норвегияны үштен басқару Эрлингке тиімді болды. Оның билік негізі мықты болғандықтан, ол өз тәуелсіздігін сақтай алды. Бірақ 1015 жылы Олав Харальдссонның келуі осы келісімнің салыстырмалы тұрақтылығына әсер етті. 1016 жылы Несжар шайқасында Эрлинг Свейн ярлдың жеңіліс тапқан әскерінің құрамында Олав Харальдссонға қарсы күресті. Содан кейін Олав Харальдссон Эрлинг Скьяльгссонмен күшті одақ құруға мәжбүр болды. Келісім шарты бойынша Эрлинг Олав Триггвасон немесе Свейн ярл берген шарттардан нашаррақ талаптарды қабылдауға келісті. Дегенмен, Эрлинг Норвегияның батыс жағалауындағы Рогаландтан бастап солтүстікке қарай, шамамен Согнға дейін билігін сақтап, күшін жүзеге асыра берді. Олав патша жаңа жергілікті ақсүйектерді таныстырып, билігін бөлісуге тырысты, бірақ олар Эрлингтің беделді ықпалымен тез ығыстырылды. 1022 жылы патша Эрлингтің сіңлісінің ұлы, Асбьёрн Селсбайнды кісі өлтіргені үшін тұтқындады. Эрлинг 1000 сарбаздық әскер жинап, Авальдснес қаласында патшаны қоршады. Олав патша мойынсұнып, немере інісін босатты. Бірақ бұл оқиға екеуінің қарым-қатынасына зиян келтірді. 1027 жылы Эрлинг Ұлы Кнуттан қолдау алу үшін Англияға сапар шекті. Эрлинг 1028 жылы күзде оралып, Олавқа қарсы күресу үшін әскер жинады. Алайда, оның әскері кемеде болғандықтан, Эрлинг Рогаландтағы Бокн маңындағы Бокнафьорден шайқасында король Олавтың флотымен бір кемеде тұтқындалды. Кемеге шабуыл жасалып, Эрлинг тұтқындалды және кемесі тазаланды. Олав оны кешіруге дайын болғанда, Эрлингті Саннхордландтағы Фитжардан келген Аслак Фитжаскаллл балтамен басын кесіп өлтірді. «Хеймскрингла» бойынша, Олав патша кісі өлтірушіге: «Ақымақ! Енді сен Норвегияны менің қолымнан қиып алдың!» деді. Патшаның болжамы расталды. Ұлы Кнуттың қолдауымен Эрлингтің одақтастары Олафты елден қуғынға шығарып, содан кейін 1030 жылы Стиклстад шайқасында оны өлтірді.
After the Battle of Svolder resulted in the defeat of Olav Tryggvason, the victorious leaders split Norway into three areas of control. The three way rule of Norway during these years suited Erling well. His own power base was strong enough that he could maintain his own autonomy. However in 1015, the relative stability of this arrangement was affected by the arrival of Olav Haraldsson. In 1016 at the Battle of Nesjar, Erling fought against Olav Haraldsson in Svein jarl's losing forces. Afterward Olav Haraldsson was forced to form an uneasy alliance with Erling Skjalgsson. The settlement was arranged with Erling having to accept lesser terms than had been granted him by either Olav Tryggvason or Svein jarl. However, Erling kept enforcing his power on the western coast of Norway from Rogaland extending further north, presumably to Sogn. King Olav tried to split his powers by introducing new local nobles, but these were quickly pushed out by Erling's traditional clout. In 1022, the king arrested Erling's nephew ( his sister's son), Asbjørn Selsbane, for murder. Erling replied by raising a 1,000 man army and circling the king at Avaldsnes. King Olav gave in and released the nephew. However this episode damaged the relationship between the two men. During 1027, Erling traveled to England to seek the support of Canute the Great. Erling returned during autumn in 1028 and rallied an army with the intention to fight Olav. However as his army was shipborne, Erling was trapped on a single ship by King Olav's fleet in the Battle of Boknafjorden near Bokn in Rogaland. The ship was overwhelmed, Erling was captured and his ship was cleared. Just as Olav was set to pardon him, Erling himself was killed by Aslak Fitjaskalle, from Fitjar in Sunnhordland, who cleaved Erling's head with an axe. According to Heimskringla, King Olav said to the killer, You fool! Now you hewed Norway off my hands!. The king's prediction turned true. Backed by Canute the Great, Erling's allies went on to drive Olav out of the country, and then finally kill him at the Battle of Stiklestad in 1030.
Мұра
Сола шіркеуінің қираған жерінде Соланың ең танымал адамдарының бірі болған Эрлинг Скьялгссонның ескерткіші орналасқан. Осы белгілі викинг басшысы Солаға христиан дінін әкелген деп есептеледі. Тьорадағы тас кресттер де викинг дәуірінің өтуін көрсетеді. Ставангердегі оған орнатылған тас крест – норвегиялық басшыға арналған ең көне сақталған ескерткіш. Ол Рогаланд аймағының гербінде пайдаланылады. Эрлинг Скьялгссон көшесі Ослодағы Фрогнерде оның құрметіне аталған, сондай-ақ Тронхейм, Ставангер, Хаугесунд және Санднес қалаларында да осы атпен көшелер бар. Эрлинг Ларс Уокердің "Жауынгер жылы" және "Батыс теңіз жағалауы" сияқты бірнеше романдарының басты кейіпкері болып табылады.
In the area of the Sola Church Ruins there is a monument of Erling Skjalgsson, who was one of Sola's most famous men. This notable Viking leader has been credited with having introduced Christianity to Sola. The stone crosses at Tjora are also monuments to the passing of the Viking Age. The stone cross in Stavanger raised to him is the oldest preserved monument to a Norwegian leader. It is used in the Coat of arms of the region Rogaland. Erling Skjalgssons gate at Frogner in Oslo was named in his honour as were streets in Trondheim, Stavanger, Haugesund and Sandnes. Erling is the main character in several novels by Lars Walker, including The Year of the Warrior and West Oversea.