Кіріспе

Кирус Герцл Гордон (29 маусым 1908 - 30 наурыз 2001) – американдық Таяу Шығыс зерттеушісі, ежелгі тілдерді зерттеуші ғалым.

Өмірбаян

Гордон Филадельфияда, Пенсильвания штатында, литвалық эмигрант және дәрігер Бенджамин Гордонның ұлы ретінде дүниеге келді. Ол жоғары санаттағы еврей отбасында өсті, онда еврей біліміне, рационалды ойлауға және секулярлық білімге деген құштарлыққа ерекше мән берілді. Ғалым ретінде ол элиталық еуропалық филолог ғалымдарына тән білім жолын ұстанды: Гордон бес жасында иврит тілін оқып, бала кезінде грек және латын тілдеріне қызығушылық танытты. Гордон Пенсильвания университетінде бакалавр, магистр және докторлық диссертациясын қорғады, сонымен қатар жақын жердегі Гратц колледжінде және Дропси колледжінде курстар оқыды. Бұл үш институттың Киелі кітаптар, классика және ежелгі Таяу Шығыс бойынша мамандандырылған бағдарламалары Гордонның тарихи-филологиялық бағытына үлкен үлес қосты. Осы университеттерде Гордон көне парсы және санскрит тілдерін де зерттеді. Венгр ғалымы Джозеф Айнстлайтнердің еңбектері ұзақ жылдар бойы қолжетімді жалғыз құнды жұмыс болып келді. Ол сирия әдебиетінің ежелгі сириялықтар мен Жерорта теңізінің шығысындағы иврит тілінде сөйлейтін халықтардың жиі байланыста болғанын көрсететінін айтты. Гордонның филолог және семитші ретіндегі техникалық жұмысынан, әсіресе угарит тіліндегі жұмысынан (жоғарыда айтылғандай) бөлек, Гордон Киелі кітапты зерттеумен ежелгі Таяу Шығысты зерттеуді біріктірген ең ірі синтезаторлардың бірі болды. Оның соңғы еңбектерінің бірі – 1997 жылы Гэри Рендсбургпен бірлесіп жазған «Киелі кітап және ежелгі Таяу Шығыс» кітабы. Бұл еңбек оның 1965 жылғы «Ежелгі Таяу Шығыс» кітабының жалғасы болды, ал ол өзі «Ескі өсиет әлемі: Ескі өсиетке кіріспе» (1953) кітабының қайта жаңартылған нұсқасы еді. Гордонның «Ғалымның саяхаты» атты автобиографиясы 2000 жылы Ұлттық еврей кітап сыйлығына ие болды. Оның жұмысын шәкірті, Ратгерс университетінің профессоры Гэри А. Рендсбург жалғастырды. 1973 жылы оның құрметіне «Шығыс және Батыс» атты Festschrift жарық көрді: Сайрус Х. Гордонның алпыс бесінші туған күніне арналған мақалалар жинағы.

Дәстүрлі емес көзқарастар

Ғылыми пікір таласына қатысудан қашқан Гордон грек және еврей мәдениеттері туралы қалыптасқан теорияларды сынады. 1960 жылдары ол Миной тіліндегі крит мәтіндерін зерттеуі грек және еврей мәдениеттерінің ортақ семит тегінен пайда болғаны туралы бұрынғы ұстанымын растады деп мәлімдеді. Ол бұл мәдениет Миной дәуірінде Грекиядан Палестинаға дейін Жерорта теңізінің шығыс жағалауында кеңінен таралғанын айтты. Гордонның шәкірті Майкл Астор осы даулы тезистің ең толық зерттеуін «Геллено-Семитика: Микен Грекиясына батыс семиттердің этностық және мәдени әсері» (1965) атты монументалды еңбегінде жариялады. Гордон сонымен қатар, еврейлер, финикиялықтар және басқа да халықтар ежелгі заманда Атлант мұхитын кесіп өтіп, Солтүстік және Оңтүстік Америкаға жеткенін де айтты. Бұл пікірді ол Теннессидегі Бат-Крик жазуы, Бразилиядан алынған Параиба жазуының түсірмесі және Лос-Лунас он буырмасы тасын бағалау негізінде жасады. Гордон Джон Филип Коханмен дос болды және Коханның «Кілт» кітабына алғы сөз жазды; ол Коханның көптеген теорияларын қолдады. Гордонның диффузиялық тұжырымдамалары дәстүрлі археологтар тарапынан сынға ұшырады.

Жарияланған еңбектері

Угарит грамматикасы, 1940, Рим: Pontificium Institutum Biblicum. Өткеннің тірісі, 1941, Джон Дей, Нью-Йорк: Ван Рисс баспасы. Угарит әдебиеті, 1949, Pontificium Institutum Biblicum, Рим. Угарит оқулығы, 1955, Рим: Pontificium Institutum Biblicum. "Гомер және Киелі кітап", 1955, Еврей одағы колледжінің жылдық басылымы 26, 43–108 беттер. Грек және еврей өркениеттерінің ортақ негізі, 1962/1965, Нью-Йорк: Нортон кітапханасы. (Бұрын жарияланған: Before the Bible, Нью-Йорк: Харпер & Роу). "Фонемалық әліпбидің кездейсоқ табылуы", 1970, "Жақын Шығыс зерттеулері журналы", 29 том, 3 нөмір, 193–197 беттер. Колумбқа дейін, 1971, Нью-Йорк: Crown. "Вергилий және Киелі кітап әлемі", 1971, Грац колледжінің мерейтойлық жинағы, Филадельфия: Грац колледжі. "Угарит поэзиялық аңыздары мен мифтері", 1977, Berytus #25, 5–133 беттер. Ұмытылған жазу жүйелері, 1982, Нью-Йорк: Basic Books (1968 жылы жарық көрген, қайта қаралып, кеңейтілген нұсқа, Гордонның миной және этеокреттер туралы еңбектерін қамтиды). "Киелі кітап және ежелгі Таяу Шығыс", 1997, Нью-Йорк: W. W. Norton & Company. Профессор Сайрус Х. Гордонның толық библиографиясын Г. Рендсбург, Р. Адлер, Мильтон Арфа және Н. Х. Винтерлердің редакциялаған "The Bible World: Essays in Honor of Cyrus H. Gordon" кітабынан табуға болады, 1980, KTAV Publishing House Inc. және Нью-Йорк университетінің еврей мәдениеті мен білім институты, Нью-Йорк.