Кіріспе
Тасқұрттардың (Taenia туысына жататын) жұқтыруынан туындайтын паразиттік ауру, жұғу жұмыртқалар арқылы жүзеге аспайды, ересек құрттармен тікелей байланыс арқылы болады. Алдын алу шарасы – етті толық пісіру. Бұл ауру көбінесе дамып келе жатқан елдерде кездеседі. Ауруға шалдығу күдігі, нәжісте құрттың бөліктері табылуымен туындауы мүмкін.
the infection by the adult worms
Prevention is by properly cooking meat. The disease is most common in the developing world. Infection may be suspected when a portion of the worm is passed in the stool.
Шошқаның тасқұрт
Ересек T. solium құрттарының ішектерде қоныстануы көбінесе ешқандай белгілермен көрінбейді. Ауыр инфекция анемия мен ас қорытудың бұзылуына алып келуі мүмкін. Шошқа таспа құртының жұмыртқаларын жеу нәтижесінде цистицеркоз деп аталатын асқыну пайда болуы мүмкін. Бұл көбінесе шошқа таспа құрты таениясымен ауырған адамның нәжісімен ластанған көкөністерден немесе судан жұғады. Жұмыртқалар ішекке еніп, онда дернәсілдерге айналады, содан кейін қан ағынына өтіп, ағза тіндерін зақымдайды. Бұл – кез келген таспа құрттан туындайтын ең жиі және ауыр ауру. Ол бас ауруы, бас айналуы, құрысулар, деменция, гипертония, ми зақымданулары, соқырлық, ісік сияқты өскіндерге және эозинофилдердің төмен деңгейіне әкелуі мүмкін. Бұл гидроцефалия, параплегия, менингит және өлім сияқты маңызды неврологиялық проблемалардың себебі болады.
Сиырдың тас құрттары
Танея сагината инфекциясы көбінесе ешқандай белгісіз өтеді, бірақ ауыр инфекция салдарынан дене салмағы төмендеуі, бас айналу, іш ауруы, диарея, бас ауруы, құсу, іш қату, созылмалы асқазан бұзылысы және тамаққа құмаршылықтың жоғалуы сияқты көріністер пайда болады. Бұл аллергиялық реакцияны тудыратын антигендік реакцияға себеп болуы мүмкін. Сонымен қатар, илеус, панкреатит, холецистит және холангит ауруларының сирек кездесетін түрі болып табылады.
Азиялық тасқұрт
Танезия азиатка да көбінесе ешқандай белгісіз өтеді. Т. asiatica цистицеркоз тудыратыны нақты белгілі емес.
Беріліс
Таэниаз - пісірілмеген шошқа немесе сиыр етін жеу арқылы жұғады, ол личинкаларды қамтиды. Ересек құрттар ішектің қуысында дамиды және тіршілік етеді. Олар ішектен қоректік заттарды алады. Ұрықтанған жұмыртқалары бар жүкті проглотиттер фекалиямен бірге шығарылады. Егер сиыр немесе шошқа сияқты аралық иесі оларды жесе, онда олар он екі елі ішегінде шағылысып, личинкаға айналады, ішек қабырғасы арқылы жақын қан тамырларына өтеді және қан ағынына енеді. Сүйек бұлшықеттері, бауыр немесе өкпе сияқты органдарға жеткеннен кейін личинкалар цистаға, сұйықтыққа толы цистицеркке айналады. Осы ластанған тіндер шикі немесе жеткіліксіз пісірілген ет арқылы тұтынылады.
Диагностика
Тениаз диагнозы көбінесе нәжіс үлгісін, әсіресе жұмыртқаларды анықтау арқылы қойылады. Дегенмен, бұл түрлерді анықтауда шектеулер бар, себебі лента құрттарының жұмыртқалары көбінесе ұқсас болады. Сколокс немесе жүкті проглоттидтерді қарастыру арқылы нақты түрді анықтау мүмкін. Бірақ дене сегменттері жиі қол жетімді болмайды, сондықтан жатыр тармақтарының еңбексіз гистологиялық зерттеуі және 5.8S рибосомалық генін ПТР әдісімен анықтау қажет болуы мүмкін. Ziehl-Neelsen бояуы T. saginata және T. solium үшін де қолданылады, көбінесе тек алғашқысы ғана боялады, бірақ бұл әдіс толыққанды сенімді емес. Сақиналы изотермиялық күшейту (LAMP) фекальдық үлгілерден таенид түрлерін ажырату үшін өте жоғары сезімталдыққа (~мөлтіректі ПТР-ден 2,5 есе) ие, сонымен қатар жалған оң нәтижелер бермейді. Бүгінгі күнге дейін T. asiatica үшін ең маңызды тест – ферменттік байланысты иммуноэлектротрансфер блоты (EITB) болып табылады. EITB басқа таенид инфекцияларынан азиатиканы тиімді анықтай алады, себебі серологиялық тест T. asiatica-ға тән 21,5 кДа иммуноблот жолағын көрсетеді. 100% сезімталдыққа ие болғанымен, адам сарысуымен өзара әрекеттесуге қатысты сынақтан өтпеген, сондықтан жоғары жалған оң нәтижелер болуы мүмкін.
Алдын алу
Алдын алу шараларына етті дұрыс пісіру, адамдардағы белсенді жағдайларды емдеу, шошқаларды вакцинациялау және ауруға қарсы емдеу, етті тексерудің қатаң стандарттарын енгізу, денсаулық сақтау жөнінде халыққа білім беру, санитарлық жағдайды жақсарту және шошқа шаруашылығын жетілдіру кіреді. Әдеттегі емдеу празиквантел (5–10 мг/кг, бір рет беріледі) немесе никозамидпен (ересектер мен 6 жастан асқан балалар: 2 г, жеңіл таңғы астан кейін бір рет қабылданады, 2 сағаттан соң слабитель ішу керек; 2–6 жастағы балалар: 1 г; 2 жасқа дейінгі балалар: 500 мг) жүргізіледі. Мепакрин тиімді, бірақ адамдарда қолайсыз әсерлер тудыруы мүмкін.
Эпидемиология
Дүниежүзілік инфекцияның жалпы саны 40-60 миллион адам аралығында деп есептеледі. АҚШ-та инфекцияға шағу көрсеткіші төмен, бірақ сатылатын малдың 25% инфекцияланған. Филиппин, Латын Америкасы және басқа да аймақтарда кездеседі. Сахара төменіндегі Африка мен Таяу Шығыста ең көп таралған. Taenia asiatica Шығыс Азиямен, оның ішінде Тайвань, Корея, Индонезия, Непал, Таиланд және Қытаймен шектелген.