Кіріспе

Аул Клюентий Хабитус, Самнийдегі Ларином қаласының бай азаматы және Римдегі танымал сот ісінің қаһарманы. 74 жылы ол өгей әкесі Стаций Альбиус Оппианикті оны улауға тырысқаны үшін айыптады; егер ол сәтті болғанда, Клюентийдің мүлігі анасы Сассияға өтер еді. Оппианиктің кінәлі екені анықталды. Екі тараптың да қазылар алқасына пара беруге тырысқаны күмәнсіз. Бұл іс прокурордың ақша арқылы айыпты үкім шығаруының мысалы ретінде кеңінен танылды. 66 жылы Сассия өгей ұлы Оппианикті Клюентийді үлкен Оппианикті уладырды деп айыптауға итермеледі. Сотта прокурорлық қызметті Тит Акий атты адам жүзеге асырды. Ал қорғауды Цицерон қолға алды; оның соттан кейін жазылған "Pro Cluentio" сөзі шешендік өнер мен латын тіліндегі прозаның үлгісі саналады. Клюентий ақталды, ал Цицерон кейіннен ол қазылар алқасының көздеріне шаң сепкенін мақтан тұтты – "se tenebras iudicibus offudisse in causa Cluenti gloriatus est". Бұл туралы Квинтилиан "Instit. II. 17. 21" еңбегінде айтқан, және ол осы сөзді басқа сөздерге қарағанда жиі келтіреді.

Pro Cluentio (Білімділік)

66 жылғы сот ісі уланулар сотының алдында өтті, бірақ нақты құқықтық жағдай белгісіз. Цицеронның сөйлеген сөзінің басым бөлігі бұрынғы сотқа және оған байланысты болған көңілсіздікке арналған ("invidia" сөзі үнемі қайталанады); Цицерон мұның оның ісіне еш қатысы жоқ деп мәлімдейді. Ол Опианикті өз отбасының көптеген мүшелерін өлтірген құбыжық ретінде, ал Сассияны әйел зұлымдығының стереотипі ретінде бейнелейді. Содан кейін Клюентий немесе Опианиктің бұрынғы сотты параға сатып алғанын айтады; Опианиктің осылай істегенін дәлелдегеннен кейін, Клюентий пара алудан кінәсіз екенін білдіреді. Опианикті айыптауға дауыс берген судьялар, ол оларға уәде берген ақшаны төлемейді деп ойлағандықтан солай істеді. Цицерон Клюентийге қарсы келтірілген бұрынғы үкімдерді жан-жақты талдайды, улану айыбына қысқаша қарсылық білдіреді және сөзін құлшыныспен аяқтайды. Барлық жерде Клюентий адалдық пен ізгіліктің үлгісі ретінде көрсетіледі; бірақ оған күмән тудыруға жеткілікті себептер бар.