Кіріспе

Сөйлеу стилінің бір түрі, сыртқы жағымдылықты қамтамасыз етуге бағытталған саяси сатирадағы ұғым. "Нан мен ойын-сауық" (немесе нан мен цирк; латын тілінен: panem et circenses) – беткі жағымдылықты білдіретін метонимиялық тіркес. Бұл тіркес б.з. бірінші ғасырының соңы мен екінші ғасырының басында өмір сүрген римдік ақын Ювеналдың ("Сатиралар", X Сатира) еңбегімен байланысты және көбінесе мәдени, әсіресе саяси контексте қолданылады. Саяси мағынасында, бұл тіркес қоғамдық қызметтің немесе мемлекеттік саясаттың артықшылығы арқылы емес, көңіл аудару, алаңдату немесе халықтың ең қарапайым немесе негізгі қажеттіліктерін қанағаттандыру арқылы, яғни уақытша шешім ұсыну арқылы халықтың қолдауын алуды білдіреді: мысалы, тамақ (нан) немесе ойын-сауық (цирк). Ювенал бастапқыда осы тіркесті қарапайым халықтың "өзімшілдігін" және олардың жалпы мәселелерге немқұрайлылығын сынау үшін қолданған. Бұл тіркес халықтың азаматтық борышын ұмытуын немесе оған мән бермеуін көрсетеді.

Ежелгі Рим

Бұл сөз тіркесі Римдегі сатирикалық ақын Ювеналдың (шамамен б.з. 100 жылы) X сатирасында пайда болған. Латын тіліндегі panem et circenses (наны мен ойын-сауықтары) – Рим халқының саяси қатысудың тарихи құқығына деген қызығушылығы тоқтап, қалған жалғыз мүддесін көрсетеді. Ювенал мұнда римдіктерге тегін бидай беру және қымбат цирк ойындары мен басқа да көңіл көтеру шараларын ұйымдастырудың саяси билікке қол жеткізу құралы ретінде пайдаланылғанын айтады. Ең алғашқы белгілі Аннона (белгілі бір азаматтарға тегін немесе субсидияланған астық беру) б.з.д. 123 жылы аристократ саясаткер Гай Семпроний Гракхтың бастамасымен құрылған. Аннона Рим императорларының бақылауына дейін саяси тартыстардың нысанасы болып келді.