Кіріспе
Солтүстік Ирландиядағы соттар – Солтүстік Ирландияда әділеттілікті қамтамасыз етуге жауапты азаматтық және қылмыстық соттар. Олар Солтүстік Ирландия заңдарымен құрылып, сол заңдарға бағынады. Ирландия бөлінуге дейін Солтүстік Ирландия Ирландия сот жүйесінің бір бөлігі болған. Бөлінуден кейін Солтүстік Ирландия соттары Ирландия Республикасының сот жүйесінен тәуелсіз болды. Солтүстік Ирландияның құқықтық жүйесі Біріккен Корольдіктің қалған бөлігінен ерекшеленеді. Иммиграциялық және әскери құқық сияқты кейбір ерекшеліктер бар, онда Біріккен Корольдік үшін бірыңғай сот жүйесі қолданылады. Қазылар алқасының мүшелері мен куәларды қорқыту мәселелерін шешу үшін 1972 жылы Солтүстік Ирландияда белгілі бір террористік қылмыстар бойынша қазылар алқасымен сот отырысын өткізу құқығы тоқтатылды және жартылай әскери қызметпен айыпталғандарды соттау үшін «Диплок соттары» енгізілді. Диплок соттары Солтүстік Ирландияда терроризммен байланысты қылмыстарға қатысты жиі қолданылады. Соттардың басқаруы Солтүстік Ирландия Соттары мен Трибуналдар қызметінің құзыретінде.
The courts of Northern Ireland are the civil and criminal courts responsible for the administration of justice in Northern Ireland: they are constituted and governed by the law of Northern Ireland. Prior to the partition of Ireland, Northern Ireland was part of the courts system of Ireland. After partition, Northern Ireland's courts became separate from the court system of the Republic of Ireland. Northern Ireland continues to have a separate legal system to the rest of the United Kingdom. There are exceptions to that rule, such as in immigration and military law, for which there is a unified judicial system for the whole United Kingdom. To overcome problems resulting from the intimidation of jurors and witnesses, the right to a jury trial in Northern Ireland was suspended for certain terrorist offences in 1972, and the so called "Diplock courts" were introduced to try people charged with paramilitary activities. Diplock courts are common in Northern Ireland for crimes connected to terrorism. Administration of the courts is the responsibility of the Northern Ireland Courts and Tribunals Service.
Ұлыбританияның Жоғарғы соты
Ұлыбританияның Жоғарғы соты 2005 жылғы Конституциялық реформа туралы заңмен құрылды. Ол 2009 жылдың 1 қазанында өкілеттіктерді қабылдады. Шотландиядағы қылмыстық істерден басқа, Ұлыбританияның барлық бөліктерінен туындаған істер бойынша бұл соңғы апелляциялық сот. Жоғарғы Сот бұрын Лордтар палатасында болған апелляциялық юрисдикцияны өз мойнына алды.
Апелляциялық сот
Апелляциялық сот Солтүстік Ирландияның жоғарғы соты болып табылады. Апелляциялық соттанғы шағым Ұлыбританияның Жоғарғы Сотына беріледі. Апелляциялық сот, Қылмыстық соттан, Жоғарғы соттан, аудандық соттардан, жеңілдетілген соттардан және трибуналдардан келіп түсетін шағымдарды қарастырады. 1930 жылдан 1978 жылға дейін Қылмыстық апелляциялық сот болды, содан кейін оның функциялары жаңа жалпы апелляциялық сотқа біріктірілді. Солтүстік Ирландияның Апелляциялық сотының сот практикасы апелляциялық шағымдардың "бөлшектенген емес, толық болуы керек" принципін орнатты, яғни төменгі соттан мәселелер бойынша бөлек жіберілмеуі керек. First4Skills Ltd v Department for Employment and Learning (2011) ісінде судья МакКлоски Cullen v Chief Constable of the Royal Ulster Constabulary (жарияланбаған, 1998) және Re Lemon's Application (жарияланбаған, 1995) істері бойынша шешімдерді осы принципті бекітетін, алғашқы сатыдағы сотқа барлық мәселелерді қарауды міндеттейтін шешімдер деп атады.
Жоғары Сот
Солтүстік Ирландияның Жоғарғы соты үш бөлімге бөлінеді: Корольдік сот бөлімі, Отбасылық істер бөлімі және Канцелярия бөлімі. Жоғарғы сот Белфаст қаласындағы Корольдік соттар ғимаратында орналасқан. Корольдік сот бөлімінде 1992 жылы алғаш құрылған, Коммерциялық тізім деп аталатын арнайы коммерциялық істер қарау жолы бар.
Король соты
Корольдік сот ауыр қылмыстық істерді қарастырады. Бұл айыптауға жататын және "екі бағыттағы" қылмыстар болып табылады, олар тәуекелге түсірілмей, Корольдік сотта қаралу үшін жіберіледі.
Округтік соттар
Аудандық соттар – негізгі азаматтық соттар. Жоғары сотта жоғары құнды істер қаралса, аудандық соттар азаматтық істердің, тұтынушылардың талаптарының және әкімшілік соттардан келіп түскен шағымдардың кең ауқымын қарастырады. Аудандық соттар 1995 жылғы «Балалар (Солтүстік Ирландия) туралы» жарлық бойынша қозғалған істерді және отбасылық соттардан келіп түскен шағымдарды қараған кезде отбасылық күтім орталықтары деп аталады. Солтүстік Ирландияда 2016 жылға дейін жеті аудандық сот бөлімшесі болды, содан кейін бірыңғай үлгі енгізілді.
Төменгі деңгейдегі соттар
Жоғары соттың төменінде бірнеше сот түрлері бар. Магистраттық соттар (жасөспірімдер соты, отбасылық істер жөніндегі соттар және үй істері жөніндегі соттарды қоса алғанда) жеңіл қылмыстық істерді қарастырады және ауыр қылмыстық істер бойынша алдын ала тыңдаулар өткізеді. Олар 21 шағын сессиялық ауданға бөлінген. Корольдік сотқа ауыр қылмыстық істер, сотқа жіберілген жағдайларда қарастырылады. Отбасылық істер жөніндегі сот ретінде отырғанда, магистраттық соттар 1995 жылғы Солтүстік Ирландия балалар жөніндегі жарлық бойынша қозғалған істерді қарастырады. Бұдан өзге, сот шешімдерін орындау кеңсесі және сот-медициналық сарапшылар соты бар, олар кенеттен, зорлықпен немесе табиғи емес жағдайларда болған өлімнің себептерін анықтайды.