Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығыс Пәкістандағы қозғалыс
Movement in East Pakistan
Алты тармақтық қозғалыс – Шейх Мүжибур Рахман жетекшілік еткен, Шығыс Пәкістанның кеңейтілген автономиясын талап еткен Шығыс Пәкістандағы қозғалыс. Қозғалыстың басты мақсаты – 1966 жылы бенгал ұлттық саяси партиялары коалициясы ұсынған алты талапты іске асыру, сондай-ақ Батыс Пәкістан билеушілерінің Шығыс Пәкістанды пайдалануына тоқ нүкте қою болды. Бұл Бангладеш тәуелсіздігіне жол ашқан маңызды кезең деп есептеледі.
The six point movement was a movement in East Pakistan, spearheaded by Sheikh Mujibur Rahman, which called for greater autonomy for East Pakistan. The movement's main agenda was to realize the six demands put forward by a coalition of Bengali nationalist political parties in 1966, to end the perceived exploitation of East Pakistan by the West Pakistani rulers. It is considered a milestone on the road to Bangladesh's independence.
Өмірбаян
Шығыс Пәкістанның оппозициялық басшылары 1966 жылғы 6 ақпанда Ташкент саясатынан кейінгі ахуалды бағалау үшін ұлттық конференция шақырды. 4 ақпанда Шейх Мүжібур Рахман Авами лигасының бірнеше мүшелерімен бірге конференцияға қатысу үшін Лахорға жетті. Келесі күні, 5 ақпанда ол Алты тармақты мәселені тақырыптық комитет қарауына ұсынды және осы мәселені ертеңгі конференцияның күн тәртібіне қосуды сұрады. Ұсыныс қабылданбады және Шейх Мүжібур Рахман сепаратист деп танылды. 6 ақпанда Мүжиб конференцияны бойкоттады. 21 ақпанда Алты тармақты ұсыныс Авами лигасының жұмыс комитеті отырысында талқыланды және бірауыздан мақұлданды. Алты тармақты ұсынудың мақсаты – Шығыс Пәкістанға көбірек автономия беру еді. Үндістанның бөлінуінен кейін жаңа мемлекет – Пәкістан құрылды. Шығыс Пәкістанның (кейін Бангладеш) халқы оның басым бөлігін құрады, ал Шығыс Пәкістаннан экспортталатын тауарлар (мысалы, джут) Пәкістанның экспорттық кірісінің көп бөлігін құрады. Дегенмен, Шығыс Пәкістандықтар Пәкістанның саяси билігі мен экономикалық игіліктеріне лайықты үлес қосып отырғанын сезінбеді. Экономикалық кемсітушілік туралы статистикалық шолу:
Opposition leaders in East Pakistan called for a national conference on 6 February 1966, to assess the trend of post Tashkent politics. On 4 February, Sheikh Mujibur Rahman, along with some members of the Awami League, reached Lahore to attend the conference. The next day on 5 February, he placed the Six Points before the subject committee and urged to include the issue in the agenda of next day's conference. The proposal was rejected and Sheikh Mujibur Rahman was identified as a separatist. On 6 February, Mujib boycotted the conference. On 21 February, the Six Points proposal was placed before the meeting of the working committee of the Awami League and the proposal was accepted unanimously. The reason for proposing the Six Points was to give the East greater autonomy in Pakistan. Following the partition of India, the new state of Pakistan came into being. The inhabitants of East Pakistan (later Bangladesh) made up the majority of its population, and exports from East Pakistan (such as jute) were a majority of Pakistan's export income. However, East Pakistanis did not feel they had a proportional share of political power and economic benefits within Pakistan. A statistical overview of economic discrimination:
Жыл Батыс Пәкістанға жұмсалған қаражат (көршіл рупиймен) Батысқа жұмсалған қаражаттың жалпы сомаға қатынасы Шығыс Пәкістанға жұмсалған қаражат (көршіл рупиймен) Шығысқа жұмсалған қаражаттың жалпы сомаға қатынасы Жалпы халықтың пайызбен үлесі 36.23 63.77 1950 55 1,129 68.31 524 31.69 1955 60 1,655 75.95 524 24.05 1960 65 3,355 70.5 1,404 29.5 1965 70 5,195 70.82 2,141 29.18 Барлығы 11,334 71.16 4,593 28.84
Источник: Пәкістанның жоспарлау комиссиясы жариялаған Төртінші бесжылдық жоспар бойынша кеңесші топтардың есептері, 1970-75 жж., 1-том (ескерту: 1 crore = 107, яки 10 миллион)
Year Spending on West Pakistan (in crore rupees) Amount spent on West as percentage of total Spending on East Pakistan (in crore rupees) Amount spent on East as percentage of total % of total population 36.23 63.77 1950 55 1,129 68.31 524 31.69 1955 60 1,655 75.95 524 24.05 1960 65 3,355 70.5 1,404 29.5 1965 70 5,195 70.82 2,141 29.18 Total 11,334 71.16 4,593 28.84Source: Reports of the Advisory Panels for the Fourth Five Year Plan 1970 75, Vol. I, published by the planning commission of Pakistan (quick reference: crore = 107, or 10 million)
Шығыс Пәкістан аймақтық тұрғыдан үздіксіз кемсітушілікке ұшырағаннан кейін қиын жағдайға тап болды. Осының салдарынан Шығыс Пәкістанның экономистері, зиялы қауымы және саясаткерлері осы кемсітушілік туралы сұрақтар көтеріп, тарихи Алты тармақты қозғалысқа бастама берді.
East Pakistan was facing a critical situation after being subjected to continuous discrimination on a regional basis, year after year. As a result, the economists, intelligentsia, and the politicians of East Pakistan started to raise questions about this discrimination, giving rise to the historic six point movement.
Алты тармақты жоба
Рехман Собхан, Нурул Ислам, Хайрул Кабир, Анисур Рахман, Музаффар Ахмет Чоудхури, Хан Сарвар Муршид және басқа да көрнекті зиялылар алты талапты қағазға түсірді.
Rehman Sobhan, Nurul Islam, Khairul Kabir, Anisur Rahman, Muzaffar Ahmed Chowdhury, and Khan Sarwar Murshid, and other prominent intellectuals drafted the six point demand.